Anne, Baba ve Kardeşlerin Miras Hakkı

Mirasbırakanın çocuğu veya torunu bulunmuyorsa anne ve babası ikinci zümre yasal mirasçı olarak mirasa hak kazanır. Anne veya babadan biri mirasbırakandan önce ölmüşse ona düşecek pay, kendi altsoyuna yani mirasbırakanın kardeşlerine geçer. Sağ kalan eşin bulunması hâlinde ise eş mirasın yarısını, ikinci zümre mirasçıları kalan yarısını alır.

İlgili Kanun Maddeleri

Anne, baba ve kardeşlerin miras hakkı bakımından başlıca hükümler şunlardır:

• TMK m. 496: Anne, baba ve bunların altsoyunun mirasçılığı

• TMK m. 499: Sağ kalan eşin miras payı

• TMK m. 505-506: Saklı paylı mirasçılar ve saklı pay oranları

• TMK m. 580: Mirasçı olabilmek için mirasın açıldığı anda sağ olma şartı

Anne ve Baba Ne Zaman Mirasçı Olur?

TMK m. 496’ya göre mirasbırakanın altsoyu bulunmuyorsa mirasçıları anne ve babasıdır. Anne ve baba mirası eşit olarak paylaşır.

Mirasbırakanın çocuğu veya kendisinden önce ölen çocuğunun altsoyu varsa anne, baba ve kardeşler yasal mirasçı olamaz.

Örnek

Mirasbırakanın eşi ve çocuğu bulunmamakta, annesi ile babası hayatta bulunmaktadır. Net tereke 1.200.000 TL ise:

• Anne: 600.000 TL

• Baba: 600.000 TL

Anne ve babanın ekonomik durumları veya mirasbırakanla ilişkileri yasal miras oranlarını değiştirmez.

Kardeşler Ne Zaman Mirasçı Olur?

Kardeşler, mirasbırakanın anne veya babasından birinin mirasbırakandan önce ölmüş olması hâlinde mirasçı olabilir. Kardeşler doğrudan bağımsız bir zümre oluşturmaz; ölen anne veya babanın yerini halefiyet yoluyla alır.

Örnek

Mirasbırakanın eşi ve çocuğu yoktur. Annesi hayatta, babası ise daha önce ölmüştür. Babanın altsoyu olarak iki kardeş bulunmaktadır.

Net tereke 1.200.000 TL ise:

• Anne: 600.000 TL

• Birinci kardeş: 300.000 TL

• İkinci kardeş: 300.000 TL

Kardeşler, babaya düşecek yarım payı kendi aralarında eşit olarak paylaşır.

Anne ve Babanın İkisi de Ölmüşse Miras Kime Kalır?

Mirasbırakanın anne ve babası kendisinden önce ölmüşse onların payları kendi altsoylarına geçer. Böylece kardeşler, anne ve baba kolları üzerinden mirasa hak kazanır.

Anne tarafında hiç mirasçı bulunmuyorsa mirasın tamamı baba tarafındaki mirasçılara; baba tarafında hiç mirasçı bulunmuyorsa tamamı anne tarafındaki mirasçılara kalır.

Kardeşlerden biri mirasbırakandan önce ölmüşse onun payı, şartları varsa kendi çocuklarına yani mirasbırakanın yeğenlerine geçer.

Sağ Kalan Eş Varsa Paylar Nasıl Hesaplanır?

Mirasbırakanın altsoyu bulunmuyor ve sağ kalan eş anne-baba zümresiyle birlikte mirasçı oluyorsa, TMK m. 499 gereğince eş mirasın yarısını alır. Kalan yarı anne ve baba kolları arasında paylaşılır.

Örnek

Net tereke 2.000.000 TL, mirasçılar sağ kalan eş, anne ve baba olsun:

• Sağ kalan eş: 1.000.000 TL

• Anne: 500.000 TL

• Baba: 500.000 TL

Baba daha önce ölmüş ve iki çocuk bırakmışsa paylaşım şu şekilde olur:

• Sağ kalan eş: 1.000.000 TL

• Anne: 500.000 TL

• Birinci kardeş: 250.000 TL

• İkinci kardeş: 250.000 TL

Anne Bir veya Baba Bir Kardeşler Mirasçı Olur mu?

Evet. Anne bir kardeş yalnızca ortak annenin miras kolundan, baba bir kardeş ise yalnızca ortak babanın miras kolundan pay alır. Tam kardeşler ise şartları varsa hem anne hem baba kolundan mirasa katılabilir.

Bu nedenle tam kardeşlerle yarım kan kardeşlerin bulunduğu durumlarda paylar her zaman eşit olmayabilir.

Kardeşlerin Saklı Payı Var mıdır?

Hayır. Kardeşler yasal mirasçı olabilseler de saklı paylı mirasçı değildir. Mirasbırakan, altsoyu ve sağ kalan eşi bulunmadığı bir durumda vasiyetnameyle malvarlığını başka kişilere bırakabilir.

Anne ve babadan her birinin saklı payı ise yasal miras payının dörtte biridir. Ancak anne veya babanın saklı payının bulunabilmesi için somut olayda yasal mirasçı olması gerekir.

Sık Sorulan Sorular

Çocuğu olan kişinin kardeşine miras kalır mı?

Kural olarak hayır. Çocuklar ve onların altsoyu birinci zümrede bulunduğu için kardeşler mirasçı olamaz.

Bekâr ve çocuksuz kişinin mirası kardeşlerine mi kalır?

Anne ve baba hayattaysa öncelikle onlar mirasçı olur. Kardeşler, anne veya babanın daha önce ölmüş olması hâlinde onların yerine geçer.

Ölen kardeşin çocukları mirasçı olabilir mi?

Evet. Kardeş mirasbırakandan önce ölmüşse ona düşecek pay kendi çocuklarına geçebilir.

Sonuç

Anne, baba ve kardeşlerin miras hakkı, mirasbırakanın altsoyunun ve sağ kalan eşinin bulunup bulunmamasına göre belirlenir. Kardeşler ancak anne veya babanın yerini alarak mirasçı olabilir. Paylar hesaplanırken anne ve baba kolları ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Hukuki Bilgilendirme Notu: Anne, baba ve kardeşlerin miras payları; sağ kalan eşe, önceden ölen aile üyelerine ve soybağı ilişkilerine göre değişebilir. Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş veya avukatlık hizmeti niteliğinde değildir.