Boşanmada Kripto Varlıkların Paylaşımı
Boşanmada Kripto Varlıklar Paylaşılır mı?
Bitcoin, Ether, stablecoin, altcoin, token, NFT ve benzeri kripto varlıklar ekonomik değer taşıdıkları ölçüde eşler arasındaki mal rejiminin tasfiyesinde dikkate alınabilir.
Türk Medeni Kanunu’nda kripto varlıklar için özel bir mal paylaşımı maddesi bulunmamaktadır. Bununla birlikte Kanun, edinilmiş malı mal rejiminin devamı sırasında karşılığı verilerek elde edilen bütün malvarlığı değerleri üzerinden tanımlamaktadır. Sermaye Piyasası Kanunu ise kripto varlığı; dağıtık defter teknolojisi veya benzer teknoloji kullanılarak elektronik ortamda oluşturulup saklanabilen, dijital ağlarda dağıtılan ve değer ya da hak ifade edebilen gayri maddi varlık olarak tanımlamaktadır. Bu hükümler birlikte değerlendirildiğinde, ekonomik değer taşıyan kripto varlıkların mal rejimi tasfiyesinin dışında tutulması için genel bir neden bulunmamaktadır.
Ancak kripto varlıkların paylaşılması, dijital cüzdandaki bütün tokenların doğrudan ikiye bölünmesi anlamına gelmez. Öncelikle varlığın;
-
Ne zaman edinildiği,
-
Hangi ekonomik kaynakla alındığı,
-
Boşanma davası tarihinde mevcut olup olmadığı,
-
Kişisel mal mı yoksa edinilmiş mal mı olduğu,
-
Başka cüzdana aktarılıp aktarılmadığı,
-
Gerçek ekonomik değerinin ne olduğu,
-
Varlığa bağlı borç veya yükümlülük bulunup bulunmadığı
belirlenmelidir.
Tasfiye sonucunda diğer eşin hakkı çoğunlukla belirli tokenların yarısının transfer edilmesi şeklinde değil, hesaplanan artık değer üzerinden parasal katılma alacağı biçiminde ortaya çıkar.
Kripto Varlık Nedir?
Sermaye Piyasası Kanunu’nda kripto varlık; dağıtık defter teknolojisi veya benzer teknoloji kullanılarak elektronik olarak oluşturulup saklanabilen, dijital ağlar üzerinden dağıtımı yapılan ve değer veya hak ifade edebilen gayri maddi varlık olarak tanımlanmıştır.
Kanunda ayrıca:
-
Cüzdan: Kripto varlıkların transfer edilmesini ve varlıkların ya da özel-açık anahtarların çevrim içi veya çevrim dışı saklanmasını sağlayan yazılım, donanım, sistem veya uygulama,
-
Platform: Kripto varlıkların alım satımı, ilk satış veya dağıtımı, takası, transferi ve bunlarla bağlantılı saklama işlemlerinin yürütüldüğü kuruluş,
-
Saklama hizmeti: Kripto varlıkların veya transfer yetkisi sağlayan özel anahtarların saklanması ve yönetilmesi
olarak tanımlanmaktadır.
Boşanmada mal rejimi incelemesine konu olabilecek kripto varlıklar arasında özellikle şunlar bulunabilir:
-
Bitcoin ve benzeri kripto paralar,
-
Ether ve diğer ağ tokenları,
-
Stablecoinler,
-
Merkezi platformlardaki kripto bakiyeleri,
-
Kişisel cüzdanlarda tutulan tokenlar,
-
Staking ve likidite sağlama karşılığı kazanılan varlıklar,
-
Merkeziyetsiz finans protokollerindeki pozisyonlar,
-
NFT’ler,
-
Tokenlaştırılmış haklar,
-
Oyun içi veya metaverse bağlantılı dijital varlıklar,
-
Madencilik ve doğrulayıcı faaliyetlerinden kazanılan ödüller,
-
Kripto varlıklara dayalı türev pozisyonlar.
Her varlık aynı değerleme ve ispat yöntemine tabi değildir. Bitcoin gibi yüksek işlem hacmine sahip bir varlıkla, likit piyasası bulunmayan bir NFT’nin hesaplanması aynı şekilde yapılamaz.
Kripto Hesabının Eşlerden Biri Adına Olması Belirleyici midir?
Kripto platformundaki hesabın veya dijital cüzdanın yalnızca bir eş tarafından kontrol edilmesi, varlığın tamamının kişisel mal olduğu anlamına gelmez.
Kripto varlık;
-
Evlilik sırasında kazanılan maaşla,
-
Mesleki veya ticari gelirle,
-
Prim ya da ikramiyeyle,
-
Edinilmiş mal niteliğindeki banka birikimiyle
alınmışsa kural olarak edinilmiş mal niteliğinde olabilir.
Türk Medeni Kanunu’na göre çalışma karşılığı edinimler, kişisel malların gelirleri ve edinilmiş malların yerine geçen değerler edinilmiş maldır. Ayrıca bir eşin bütün malları aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilir.
Cüzdanın teknik kontrolünün kimde olduğu ile varlığın mal rejimindeki hukuki niteliği birbirinden ayrılmalıdır.
Kripto Varlığın Yarısı Doğrudan Diğer Eşe mi Verilir?
Hayır. Edinilmiş mallara katılma rejimi eşleri bütün mallarda ortak mülkiyet sahibi hâline getirmez.
Her eş, evlilik sırasında kendi kişisel ve edinilmiş mallarını yönetebilir. Mal rejimi sona erdiğinde ise eşlerin edinilmiş malları, borçları, değer artış payları, denkleştirme alacakları ve eklenecek değerleri hesaplanır. Her eş diğer eşin artık değerinin yarısı üzerinde katılma alacağına sahip olur.
Bu nedenle diğer eş;
“Cüzdandaki 4 Bitcoin’in 2 Bitcoin’i doğrudan bana aittir.”
şeklinde otomatik bir mülkiyet iddiasında bulunamaz.
Tasfiye sonunda kripto varlığın değeri artık değer hesabına girer. Karşılıklı alacakların hesaplanması ve takası sonucunda parasal bir alacak ortaya çıkabilir.
Türk Medeni Kanunu, katılma alacağı ve değer artış payının para olarak veya aynen ödenmesine izin vermektedir. Tarafların anlaşması ya da mahkemenin uygun değerlendirmesi hâlinde kripto varlığın aynen transferi mümkün olabilir; fakat bu zorunlu ve kendiliğinden gerçekleşen bir sonuç değildir.
Kripto Varlığın Edinilmiş veya Kişisel Mal Olması
Evlilik Sırasında Alınan Kripto Varlıklar
Evlilik devam ederken maaş, ticari kazanç veya diğer edinilmiş gelirlerle satın alınan kripto varlıklar kural olarak edinilmiş maldır.
Örneğin eşlerden biri;
-
2020 yılında evlenmiş,
-
2022 yılında maaş birikimiyle Bitcoin almış,
-
2026 yılında boşanma davası açılmışsa
dava tarihinde mevcut Bitcoinlerin edinilmiş mal olarak tasfiyeye girmesi mümkündür.
Diğer eşin kripto alımına doğrudan para vermemiş veya cüzdan şifresini hiç bilmemiş olması, katılma alacağı hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Evlilikten Önce Alınan Kripto Varlıklar
Mal rejiminin başlangıcında eşlerden birine ait bulunan kripto varlıklar kural olarak kişisel maldır.
Evlilikten önce satın alınmış Bitcoin, Ether veya başka tokenların kişisel mal olarak kabul edilmesi için;
-
Satın alma tarihi,
-
Platform veya cüzdan kayıtları,
-
Banka transferleri,
-
İşlem kimlikleri,
-
Evlilik tarihindeki cüzdan bakiyesi
gibi deliller kullanılabilir.
Kişisel malın başka bir değere dönüştürülmesi niteliğini otomatik olarak değiştirmez. Evlilikten önce alınan Bitcoin’in evlilik sırasında satılarak Ether veya stablecoine çevrilmesi hâlinde, kişisel malın yerine geçen değerin izlenebilmesi şartıyla kişisel mal iddiası devam edebilir. Türk Medeni Kanunu kişisel malların yerine geçen değerleri de kişisel mal saymaktadır.
Miras veya Bağış Yoluyla Gelen Kripto Varlıklar
Kripto varlık miras veya karşılıksız kazandırma yoluyla kazanılmışsa kişisel mal olabilir.
Örneğin;
-
Miras bırakanın dijital cüzdanından eşe geçen Bitcoin,
-
Aile üyesinin açıkça yalnızca kendi çocuğuna bağışladığı token,
-
Vasiyetnameyle bırakılan kripto varlıklar
kişisel mal kapsamında değerlendirilebilir.
Bağışın kime yapıldığı ve işlemin gerçekten karşılıksız olup olmadığı;
-
Cüzdan transfer kayıtları,
-
Yazılı açıklamalar,
-
Mesajlar,
-
Miras belgeleri,
-
Gönderen ve alıcı adres bağlantıları
üzerinden araştırılır.
Kripto Varlığın Değer Artışı
Kişisel mal niteliğindeki bir kripto varlığın yalnızca piyasa fiyatındaki yükseliş nedeniyle değer kazanması, kural olarak aynı kişisel malın değer değişimidir.
Örneğin evlilikten önce alınan 1 Bitcoin’in değeri evlilik sırasında önemli ölçüde yükselmişse, Bitcoin’in kendisi ve piyasa kaynaklı değer artışı kişisel mal niteliğini koruyabilir.
Buna karşılık bu varlıktan elde edilen;
-
Staking ödülü,
-
Faiz veya getiri,
-
Lending geliri,
-
Dağıtılan ek token,
-
Diğer dönemsel kazançlar
kişisel malın geliri niteliğinde değerlendirilebileceğinden edinilmiş mal gündeme gelebilir. Türk Medeni Kanunu kişisel malların gelirlerini kural olarak edinilmiş mal kabul etmektedir. Eşler geçerli mal rejimi sözleşmesiyle farklı bir düzenleme yapabilir.
Karma Kaynakla Alınan Kripto Varlıklar
Kripto varlıkların bir kısmı kişisel, bir kısmı edinilmiş parayla alınmış olabilir.
Örneğin eş;
-
500.000 TL miras parasını,
-
500.000 TL evlilik süresindeki maaş birikimini
birleştirerek kripto varlık satın almışsa, varlığın tamamı otomatik olarak kişisel veya edinilmiş sayılmamalıdır.
Kişisel ve edinilmiş mal grupları arasında katkı ve denkleştirme hesabı yapılması gerekebilir. Kripto varlığın alım tarihindeki kaynak oranları ve tasfiye tarihindeki değeri uzman incelemesiyle belirlenebilir.
Madencilik, Staking ve Kripto Gelirleri
Kripto Madenciliğiyle Kazanılan Varlıklar
Evlilik süresince yürütülen madencilik faaliyetinden kazanılan kripto varlıklar, çalışma veya ticari faaliyet karşılığı elde edilmişse edinilmiş mal niteliğinde olabilir.
Hesaplamada;
-
Donanımın kime ait olduğu,
-
Donanımın hangi kaynakla alındığı,
-
Elektrik ve işletme giderleri,
-
Madencilik havuzu kayıtları,
-
Kazanılan token miktarı,
-
Varlıkların hangi cüzdana aktarıldığı
incelenmelidir.
Madencilik donanımı evlilikten önce alınmış kişisel mal olsa bile evlilik süresindeki kişisel emek ve işletme faaliyeti sonucunda elde edilen ödüller edinilmiş mal olarak değerlendirilebilir.
Staking Ödülleri
Kripto varlıkların bir ağda kilitlenmesi veya doğrulama faaliyetinde kullanılması karşılığında staking ödülü kazanılmış olabilir.
Stakinge konu ana varlığın hukuki niteliği ile ödüllerin niteliği ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
Örneğin:
-
Evlilikten önce alınan Ether kişisel mal olabilir.
-
Evlilik sırasında elde edilen staking ödülleri, kişisel malın geliri olarak edinilmiş mal kabul edilebilir.
-
Ödüllerin yeniden stake edilmesi, bunların edinilmiş mal niteliğini kendiliğinden değiştirmez.
Ödüllerin hangi dönemde kazanıldığı, dava tarihinde talep edilebilir veya çekilebilir durumda olup olmadığı ve protokol kuralları incelenmelidir.
Kripto Lending ve Getiri Hesapları
Kripto varlığın bir platforma veya merkeziyetsiz protokole borç verilmesi karşılığında gelir elde edilmiş olabilir.
Bu gelirler;
-
Faiz benzeri ödeme,
-
Ek token,
-
Platform ödülü,
-
Gelir tokenı
şeklinde ortaya çıkabilir.
Ana varlık kişisel mal olsa dahi evlilik süresinde elde edilen gelirlerin edinilmiş mal sayılması mümkündür. Varlığın yalnızca piyasa fiyatındaki artışıyla ayrıca üretilen gelir birbirinden ayrılmalıdır.
Airdrop Varlıkları
Airdrop yoluyla alınan tokenların hukuki niteliği, dağıtımın nedenine göre değişebilir.
Airdrop;
-
Tamamen karşılıksız genel dağıtım,
-
Belirli tokenı elde tutmanın karşılığı,
-
Platform kullanımı,
-
Tanıtım veya görev yapılması,
-
Çalışma ya da hizmet sunulması
nedeniyle verilmiş olabilir.
Gerçekten karşılıksız kazanılan varlık kişisel mal sayılabilir. Buna karşılık belirli bir emek, hizmet, yatırım faaliyeti veya edinilmiş mal kullanımı karşılığında kazanılan varlık edinilmiş mal niteliğinde olabilir.
Yalnızca işlemin “airdrop” olarak adlandırılması hukuki niteliği belirlemez.
Ağ Bölünmesi Sonucunda Kazanılan Tokenlar
Bir blokzincirin bölünmesi sonucunda mevcut varlığı elinde tutan kişiye yeni tokenlar verilmiş olabilir.
Yeni tokenın;
-
Önceki kişisel malın yerine veya yanında oluşan değer mi,
-
Kişisel malın geliri mi,
-
Bağımsız bir karşılıksız kazanma mı
olduğu somut olayın teknolojik ve ekonomik yapısına göre değerlendirilmelidir.
Bu tür varlıklarda mali ve teknik bilirkişi incelemesi gerekebilir.
Merkezi Platformlar ve Kişisel Cüzdanlar
Türkiye’deki Kripto Platformları
7518 sayılı Kanun’la 2 Temmuz 2024 tarihinde yürürlüğe giren değişikliklerin ardından kripto varlık hizmet sağlayıcıları Sermaye Piyasası Kurulunun düzenleme ve denetim alanına alınmıştır. Kuruluş, faaliyet, saklama, transfer, kayıt sistemi ve sermaye yeterliliğine ilişkin iki temel tebliğ de 13 Mart 2025 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Sermaye Piyasası Kanunu uyarınca platformlar:
-
Müşterinin kimliğini tespit etmek,
-
Cüzdan ve fon transferlerine ilişkin kayıtları güvenli, erişilebilir ve takip edilebilir biçimde tutmak,
-
İşlem kayıtlarının bütünlüğünü ve doğruluğunu sağlamak,
-
Müşteri varlıklarını kendi malvarlıklarından ayrı izlemek
zorundadır. Müşterilere ait kripto varlıklara ilişkin tedbir, haciz ve benzeri adli talepler hizmet sağlayıcı tarafından yerine getirilir.
Bu kayıt sistemi, boşanma ve mal rejimi davalarında yerli platform hesabının, transferlerin ve dava tarihindeki bakiyenin tespitini kolaylaştırabilir.
SPK tarafından yayımlanan “Faaliyette Bulunanlar Listesi”nin geçici nitelikte olduğu ve listede bulunmanın tek başına faaliyet izni verildiği anlamına gelmediği Kurul tarafından açıkça belirtilmektedir. Bu nedenle belirli bir platformun güncel yetki durumu işlem tarihinde ayrıca kontrol edilmelidir.
Yabancı Kripto Platformları
Yurt dışı platformlardaki hesapların tespiti daha güç olabilir.
Bu durumda;
-
Türkiye’den yapılan banka transferleri,
-
Kredi kartı işlemleri,
-
SWIFT kayıtları,
-
E-posta ve kullanıcı bildirimleri,
-
Platform hesap ekstreleri,
-
Cüzdan yatırma ve çekme adresleri,
-
Uluslararası adli yardım yolları
değerlendirilebilir.
Yabancı platformun Türkiye’de temsilciliğinin bulunmaması, yabancı hukuk ve veri paylaşım kuralları kayıtların elde edilmesini geciktirebilir. Türkiye’de yerleşik kişilere yönelik faaliyet gösteren yabancı platformlar bakımından Sermaye Piyasası Kanunu’ndaki güncel düzenlemeler de ayrıca değerlendirilmelidir.
Kişisel Cüzdanlar
Kripto varlıklar merkezi platform dışında kişinin kontrol ettiği cüzdanlarda tutulabilir.
Bunlar arasında:
-
Mobil ve masaüstü yazılım cüzdanları,
-
Tarayıcı eklentisi cüzdanları,
-
Donanım cüzdanları,
-
Kâğıt veya çevrim dışı anahtar kayıtları,
-
Çoklu imzalı cüzdanlar
bulunabilir.
Kişisel cüzdanlarda merkezi bir kurum hesabı bulunmadığından cüzdan adresinin hangi kişiye ait olduğunun ispatı önem kazanır.
Bir blokzincir adresinin belirli bir eş tarafından kontrol edildiği;
-
Platformdan yapılan çekim kayıtları,
-
Banka transferleri,
-
Kullanılan cihazlar,
-
Cüzdan uygulamaları,
-
Donanım cüzdanı satın alma kayıtları,
-
İşlem imzalama yeteneği,
-
Mesaj ve yazışmalar,
-
Kurtarma kelimelerinin saklandığına ilişkin hukuka uygun deliller
üzerinden araştırılabilir.
Soğuk Cüzdan ve Donanım Cüzdanı
Donanım cüzdanının fiziksel olarak bir eşin elinde bulunması önemli bir delildir; ancak cihazın tek başına bulunması bütün içeriğin o kişiye ait olduğunu kesin olarak göstermeyebilir.
İncelemede;
-
Cihazın kim tarafından satın alındığı,
-
Hangi cüzdan adresleriyle bağlantılı olduğu,
-
Platform çekim kayıtları,
-
İşlem geçmişi,
-
Cihazı fiilen kimin kullandığı
araştırılmalıdır.
Donanım cüzdanı içindeki varlığın değeri cihazın satın alma bedeli değildir. Esas olan cihazın erişim sağladığı blokzincir adreslerinde bulunan kripto varlıkların miktarı ve değeridir.
Kurtarma Kelimeleri ve Özel Anahtarlar
Özel anahtar veya kurtarma kelimeleri, kripto varlık üzerinde transfer yetkisi sağlayabilir. Bunların dava dilekçesine, bilirkişi raporuna veya herkesin erişebileceği dosya ekine açık şekilde yazılması ciddi güvenlik riski doğurur.
Cüzdanın doğrulanması gerektiğinde;
-
Güvenli adli bilişim incelemesi,
-
Mahkeme gözetiminde cüzdan açılması,
-
Adres sahipliğini gösteren imzalı mesaj,
-
Yetkili saklama yöntemi
gibi daha güvenli yöntemler değerlendirilmelidir.
Şifre veya kurtarma ifadesinin kontrolsüz paylaşılması varlığın geri alınamayacak biçimde üçüncü kişiye aktarılmasına neden olabilir.
Kripto Varlıkların Tespit Edilmesi
Platform Hesap Kayıtları
Yerli bir kripto varlık hizmet sağlayıcısından mahkeme aracılığıyla şu kayıtların istenmesi değerlendirilebilir:
-
Hesap açılış ve kimlik bilgileri,
-
Dava tarihindeki kripto ve nakit bakiyesi,
-
Alım ve satım geçmişi,
-
Para yatırma ve çekme kayıtları,
-
Kripto transferleri,
-
Gönderici ve alıcı cüzdan adresleri,
-
Staking veya diğer gelir kayıtları,
-
Hesap alt kullanıcıları,
-
Hesaba bağlı banka bilgileri,
-
Tedbir veya rehin kayıtları.
Sermaye Piyasası Kanunu, müşterilerin kripto varlık transferlerinin yapıldığı cüzdanlar ile fon transferi yapılan hesaplara ilişkin kayıtların güvenli, erişilebilir ve takip edilebilir şekilde tutulmasını öngörmektedir.
Banka Kayıtları
Kripto varlık alımlarında çoğu zaman banka hesabından platforma para aktarılır.
Banka kayıtlarında;
-
Kripto platformu unvanı,
-
Ödeme kuruluşu,
-
Transfer açıklaması,
-
Sık tekrarlanan para hareketleri,
-
Yabancı platforma SWIFT işlemi,
-
Kripto kartı veya benzeri harcamalar
görülebilir.
Platforma gönderilen para, hesap bakiyesi ve sonradan yapılan kripto çekimleri birlikte incelenerek kişisel cüzdan adreslerine ulaşılabilir.
E-posta ve Telefon Bildirimleri
Hukuka uygun biçimde elde edilmiş;
-
Platform üyelik e-postaları,
-
İşlem bildirimleri,
-
İki faktörlü doğrulama mesajları,
-
Cüzdan uygulamaları,
-
Donanım cüzdanı siparişleri,
-
İşlem bildirimleri
kripto hesabının varlığını destekleyebilir.
Ancak diğer eşin e-posta hesabına, telefonuna veya uygulamasına izinsiz girmek hukuka aykırı delil ve kişisel sorumluluk sorunları doğurabilir. Delillerin mahkeme ve bilirkişi aracılığıyla elde edilmesi tercih edilmelidir.
Blokzincir Kayıtları
Birçok blokzincirde cüzdan adresleri ve transferler herkese açık şekilde izlenebilir. Ancak cüzdan adresleri gerçek kişi adıyla değil, harf ve rakamlardan oluşan adreslerle görünür.
Bu nedenle blokzincir kaydı;
-
Belirli varlığın hareketini,
-
Transfer tarihini,
-
Miktarı,
-
Gönderici ve alıcı adresi
gösterebilse de adresin hangi kişiye ait olduğunu tek başına kesin biçimde göstermez.
Cüzdan adresinin kişiyle ilişkilendirilmesi için platform kayıtları, banka transferleri, cihaz incelemesi ve diğer deliller gerekebilir.
İşlem Kimliği
Her blokzincir transferi için oluşan işlem kimliği, belirli işlemin;
-
Tarihini,
-
Miktarını,
-
Gönderici ve alıcı adreslerini,
-
Ağ ücretini,
-
İşlemin doğrulanma durumunu
incelemeyi sağlayabilir.
İşlem kimliğinin dilekçede veya bilirkişi raporunda açık ve doğru belirtilmesi, transferin blokzincir üzerinde doğrulanmasını kolaylaştırır.
Ekran Görüntüleri Yeterli midir?
Kripto platformu veya cüzdan ekran görüntüleri başlangıç delili olabilir; ancak tek başına kesin ispat sağlamayabilir.
Ekran görüntüsü;
-
Değiştirilebilir,
-
Eski tarihli olabilir,
-
Demo veya başka hesaba ait olabilir,
-
Güncel bakiyeyi göstermeyebilir,
-
Cüzdanın sahibini ortaya koymayabilir.
Bu nedenle ekran görüntüsü platform kayıtları, blokzincir verileri, banka transferleri ve bilirkişi incelemesiyle desteklenmelidir.
Gizlenen Kripto Varlıklar
Kripto Varlık Başka Cüzdana Aktarılırsa
Eşlerden biri boşanma öncesinde kripto varlıkları başka bir cüzdana transfer etmiş olabilir. Transferin yapılması, varlığın mal rejimi hesabından otomatik olarak çıkması sonucunu doğurmaz.
Türk Medeni Kanunu’na göre:
-
Mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde diğer eşin rızası olmadan yapılan olağan dışı karşılıksız kazandırmalar,
-
Diğer eşin katılma alacağını azaltma amacıyla gerçekleştirilen devirler
edinilmiş mallara değer olarak eklenebilir.
Transferin;
-
Eşin kontrolündeki başka cüzdana,
-
Aile üyesine,
-
Arkadaşa,
-
Yeni partnere,
-
Eşin şirketine,
-
Yurt dışı platforma
yapılmış olması hâlinde işlemin gerçek amacı araştırılmalıdır.
Her Cüzdan Transferi Mal Kaçırma mıdır?
Hayır. Kripto kullanıcıları güvenlik, yatırım, staking, platform değişikliği veya saklama amacıyla varlıklarını farklı cüzdanlara aktarabilir.
Mal kaçırma iddiasında;
-
Transfer zamanı,
-
Alıcı adresle eş arasındaki bağlantı,
-
Karşılığında değer alınıp alınmadığı,
-
Varlığın daha sonra nereye gittiği,
-
Eşin cüzdan üzerindeki kontrolünün devam edip etmediği,
-
İşlemin olağan yatırım davranışı olup olmadığı
incelenmelidir.
Yalnızca boşanma öncesinde transfer yapılması, tek başına kötü niyetin kesin kanıtı değildir.
Yakına Gönderilen Kripto Varlıklar
Kripto varlık kardeş, anne, baba veya arkadaşın cüzdanına gönderilmiş olabilir.
Transferin;
-
Gerçek borç ödemesi,
-
Satış,
-
Bağış,
-
Emanet,
-
Geçici saklama,
-
Görünüşte işlem
olup olmadığı araştırılır.
Alıcının cüzdanı fiilen kullanıp kullanmadığı, varlığı geri gönderip göndermediği ve transfer karşılığında ödeme yapılıp yapılmadığı önemlidir.
Merkeziyetsiz Borsalar ve Cüzdan Köprüleri
Kripto varlıklar merkezi platformdan çekilerek;
-
Merkeziyetsiz borsada başka tokena çevrilebilir,
-
Farklı blokzincire köprülenebilir,
-
Likidite havuzuna yatırılabilir,
-
Akıllı sözleşmede kilitlenebilir.
Bu işlemler varlığın ekonomik olarak ortadan kalktığı anlamına gelmez. Varlığın yerine;
-
Başka token,
-
Likidite sağlayıcı tokenı,
-
Alacak hakkı,
-
Kilitli pozisyon,
-
Getiri hakkı
doğmuş olabilir.
Blokzincirler arası hareketlerin izlenmesi özel teknik uzmanlık gerektirebilir.
Gizlilik Odaklı İşlemler
Karıştırma hizmetleri, zincirler arası çok sayıda transfer veya gizlilik odaklı varlıkların kullanılması takip sürecini zorlaştırabilir.
Bu tür işlemler tek başına hukuka aykırılık veya mal kaçırma kanıtı değildir. Ancak olağan yatırım davranışıyla açıklanamayan ve boşanma sürecine yakın karmaşık işlemler diğer delillerle birlikte değerlendirilebilir.
Kripto Varlıkların Değerleme Tarihi
Hangi Tarihteki Kripto Miktarı Esas Alınır?
Boşanma hâlinde mal rejimi, boşanma davasının açıldığı tarihten geçerli olmak üzere sona erer. Bu nedenle tasfiyeye girecek kripto varlıkların türü ve miktarı kural olarak dava tarihi itibarıyla belirlenir.
Örneğin dava tarihinde cüzdanda:
-
2 Bitcoin,
-
15 Ether,
-
20.000 stablecoin
bulunuyorsa, daha sonra bu varlıkların satılması veya başka cüzdana aktarılması dava tarihindeki mevcudiyeti ortadan kaldırmaz.
Hangi Tarihteki Fiyat Kullanılır?
Türk Medeni Kanunu, mal rejimi sona erdiği sırada mevcut olan edinilmiş malların tasfiye tarihindeki değerleriyle hesaba katılmasını öngörmektedir. Bu nedenle kripto varlığın dava tarihindeki miktarı belirlendikten sonra tasfiye veya hükme en yakın tarihteki ekonomik değeri kullanılabilir.
Kripto varlıkların yüksek fiyat dalgalanmasına sahip olması nedeniyle değerleme raporunda;
-
Kullanılan tarih ve saat,
-
Fiyatın alındığı platform,
-
Türk lirası veya yabancı para kuru,
-
Alış, satış ya da ortalama fiyat,
-
Varlığın likiditesi
açıkça gösterilmelidir.
Fiyat Hangi Platformdan Alınır?
Aynı kripto varlığın fiyatı farklı platformlarda küçük veya büyük farklılıklar gösterebilir.
Değerleme yapılırken;
-
Güvenilir ve yüksek işlem hacimli platformlar,
-
Türkiye’deki piyasa koşulları,
-
Varlığın gerçekten işlem gördüğü platform,
-
Birden fazla piyasanın ortalaması,
-
Likidite ve satış imkânı
dikkate alınabilir.
Tek bir platformdaki olağan dışı ve geçici fiyat hareketinin esas alınması gerçek piyasa değerini yansıtmayabilir.
Stablecoinlerin Değeri
Stablecoinler belirli bir para birimine sabitlenme amacı taşısa da her durumda tam olarak aynı değerde kalmayabilir.
Değerlemede;
-
Piyasa fiyatı,
-
İhraççı riski,
-
İtfa imkânı,
-
Varlığın geçici olarak sabit değerini kaybedip kaybetmediği,
-
Platformdaki gerçek alım-satım fiyatı
incelenmelidir.
“1 stablecoin her durumda kesin olarak 1 Amerikan dolarıdır.” şeklinde mutlak hesap yapılmamalıdır.
İşlem Görmeyen veya Değeri Çöken Tokenlar
Dava tarihinde mevcut olan token daha sonra;
-
Platformlardan çıkarılmış,
-
Projesi sona ermiş,
-
Likiditesini kaybetmiş,
-
Teknik olarak erişilemez hâle gelmiş
olabilir.
Bu durumda yalnızca son görülen yüksek fiyat üzerinden hesap yapılması gerçekçi olmayabilir. Varlığın tasfiye tarihinde satılabilir olup olmadığı ve gerçek piyasa değeri belirlenmelidir.
NFT Değerlemesi
NFT’lerde düzenli ve şeffaf piyasa fiyatı bulunmayabilir.
Değerlemede;
-
Eser veya koleksiyonun geçmiş satışları,
-
Benzer NFT satışları,
-
Son teklif ve işlem fiyatları,
-
Bağlı olduğu fikrî hakkın kapsamı,
-
Platform ve piyasa likiditesi,
-
Sahte işlem veya yapay fiyat riski
incelenmelidir.
NFT’nin üretim maliyeti veya geçmişteki en yüksek teklif, tek başına güncel piyasa değerini göstermeyebilir.
Kripto Borçları ve Kaldıraçlı İşlemler
Kripto Varlığa Bağlı Borçlar
Kripto portföyü;
-
Krediyle satın alınmış,
-
Kripto teminatlı borca konu edilmiş,
-
Merkeziyetsiz protokole rehin bırakılmış,
-
Marjin işleminde teminat olarak kullanılmış
olabilir.
Artık değer hesabında varlığın edinilmesine veya korunmasına ilişkin gerçek borçlar dikkate alınabilir. Borcun;
-
Dava tarihinde mevcut olup olmadığı,
-
Varlıkla doğrudan bağlantısı,
-
Sonradan oluşturulup oluşturulmadığı,
-
Gerçek ve belgeli olup olmadığı
araştırılmalıdır.
Vadeli İşlem ve Kaldıraçlı Pozisyonlar
Kripto türev hesabında açık pozisyonlar bulunabilir.
Bu hesaplarda yalnızca görünen teminat bakiyesi değil;
-
Açık pozisyonların kâr veya zararı,
-
Borçlanma,
-
Fonlama ödemeleri,
-
Tasfiye riski,
-
Platforma karşı yükümlülükler
değerlendirilmelidir.
Dava tarihinde zarar durumundaki bir kaldıraçlı pozisyonun sonradan kâra geçmesi veya tamamen tasfiye olması değerleme sorunları yaratabilir. Kullanılan tarih ve hesaplama yöntemi açıkça belirlenmelidir.
Şirketlere Ait Kripto Varlıklar
Eş, kripto varlıkları kendi adına değil ortağı olduğu şirket üzerinden tutuyor olabilir.
Şirket ayrı tüzel kişiliğe sahipse şirket cüzdanındaki varlıklar doğrudan eşin kişisel malı değildir. Eşin malvarlığında bulunan değer;
-
Şirket hissesi,
-
Şirketten alacağı,
-
Ortak cari hesabı,
-
Şirkete verdiği kripto borcu
olabilir.
Şirket cüzdanındaki kripto varlıklar şirketin ekonomik değerini artırabilir. Aynı varlığın hem şirket değeri içerisinde hem de eşin kişisel kripto varlığı olarak iki kez hesaplanmaması gerekir.
Şahıs işletmesine ait görünen cüzdanlarda ise işletmenin ayrı tüzel kişiliği bulunmadığından farklı değerlendirme yapılabilir.
İhtiyati Tedbir ve Kripto Varlıkların Korunması
Platform Hesabına Tedbir Konulabilir mi?
Kripto varlıkların başka cüzdana aktarılması veya tüketilmesi riski varsa ihtiyati tedbir ya da talebin niteliğine göre başka geçici hukuki korumalar istenebilir.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 389 ve devamı maddeleri uyarınca, mevcut durumda meydana gelebilecek değişiklik nedeniyle hakkın elde edilmesinin ciddi şekilde zorlaşması, imkânsızlaşması veya önemli zarar doğması tehlikesi bulunmalıdır.
Tedbir talebinde;
-
Platformun adı,
-
Hesap sahibinin kimliği,
-
Bilinen cüzdan adresleri,
-
Varlığın yaklaşık türü ve miktarı,
-
Transfer riskini gösteren olaylar,
-
Korunmak istenen mal rejimi alacağı
somutlaştırılmalıdır.
Sermaye Piyasası Kanunu, müşterilere ait kripto varlıklarla ilgili tedbir, haciz ve benzeri adli taleplerin kripto varlık hizmet sağlayıcısı tarafından yerine getirilmesini öngörmektedir.
Bütün Kripto Hesabı Dondurulur mu?
Her davada eşin bütün platform hesaplarının ve cüzdanlarının otomatik olarak dondurulması gerekmez.
Mahkeme;
-
Muhtemel alacak miktarını,
-
Varlıkların devredilme riskini,
-
Tedbirin ölçülülüğünü,
-
Hesap sahibinin ekonomik faaliyetini,
-
Üçüncü kişilerin haklarını
değerlendirir.
Muhtemel alacağın çok üzerinde bir varlık üzerinde sınırsız ve uzun süreli tedbir uygulanması ölçüsüz olabilir.
Kişisel Cüzdana Teknik Tedbir Uygulanabilir mi?
Merkezi platformdaki hesap, hizmet sağlayıcının sistemi üzerinden sınırlandırılabilir. Buna karşılık yalnızca eşin özel anahtarıyla kontrol edilen kişisel cüzdanda merkezi bir hesap yöneticisi bulunmaz.
Mahkeme;
-
Varlığın devredilmemesini,
-
Cüzdan bilgilerinin açıklanmasını,
-
Güvenli bir saklama yöntemine aktarılmasını,
-
Belirli işlemler için kayyım veya uzman görevlendirilmesini
değerlendirebilir.
Ancak kişisel cüzdan üzerindeki kararın teknik olarak uygulanması, platform hesabına kıyasla daha güç olabilir. Bu nedenle varlığın kontrolü ve güvenli saklama planı önemlidir.
Bilirkişi ve Adli Bilişim İncelemesi
Hangi Uzmanlar Görev Alabilir?
Kripto varlık uyuşmazlıklarında dosyanın kapsamına göre;
-
Adli bilişim uzmanı,
-
Blokzincir analiz uzmanı,
-
Finansal değerleme uzmanı,
-
Mali müşavir,
-
Sermaye piyasası uzmanı,
-
Kripto teknolojileri uzmanı
görevlendirilebilir.
Tek bir bilirkişinin blokzincir analizi, finansal değerleme, muhasebe ve mal rejimi hesabının tamamında uzman olduğu varsayılmamalıdır. Kapsamlı dosyalarda bilirkişi heyeti gerekebilir.
Bilirkişi Raporunda Neler Bulunmalıdır?
Sağlıklı bir raporda özellikle şu hususlar açıklanmalıdır:
-
İncelenen platform ve cüzdanlar,
-
Cüzdanların taraflarla bağlantısı,
-
Dava tarihindeki token türleri ve miktarları,
-
Alım için kullanılan kaynaklar,
-
Evlilik öncesi ve sonrası işlemler,
-
Staking ve diğer gelirler,
-
Başka adreslere yapılan transferler,
-
Transfer sonrasında yerine geçen varlıklar,
-
Açık borç ve yükümlülükler,
-
Kullanılan değerleme tarihi,
-
Kullanılan piyasa ve fiyat kaynağı,
-
Likit olmayan varlıklar için yöntem,
-
Kişisel ve edinilmiş mal ayrımı,
-
Aynı değerin iki kez hesaplanmasını önleyen düzeltmeler.
Raporda yalnızca toplam Türk lirası tutarının yazılması yeterli değildir. Hesaplama işlem bazında denetlenebilir olmalıdır.
Dijital Cihaz İncelemesi
Telefon, bilgisayar veya donanım cüzdanının incelenmesi gerektiğinde;
-
Delilin bütünlüğü,
-
Kopyalama yöntemi,
-
Kişisel verilerin korunması,
-
Dava dışı bilgilerin gizliliği,
-
Cihazın kim tarafından kullanıldığı
dikkate alınmalıdır.
İnceleme uyuşmazlıkla ilgili cüzdan ve işlem bilgileriyle sınırlı ve ölçülü yürütülmelidir. Eşin bütün özel yazışmaları ve kişisel verileri gereksiz yere dosyaya aktarılmamalıdır.
Anlaşmalı Boşanma Protokolünde Kripto Varlıklar
Taraflar kripto varlıklarını anlaşmalı boşanma protokolünde veya ayrıca düzenlenecek mal rejimi tasfiye sözleşmesinde paylaşabilir.
Protokolde şu unsurlar açıkça gösterilmelidir:
-
Kripto varlığın tam adı,
-
Sembolü,
-
Kullanıldığı blokzincir ağı,
-
Gerekirse akıllı sözleşme adresi,
-
Transfer edilecek miktar,
-
Değerleme tarihi,
-
Transfer tarihi,
-
Transferin hangi cüzdana yapılacağı,
-
Ağ ve işlem ücretlerini kimin karşılayacağı,
-
Değer değişiminin hangi tarafa ait olacağı,
-
Platform veya cüzdan erişiminin nasıl doğrulanacağı,
-
Vergi ve bildirim yükümlülükleri,
-
Açıklanmayan kripto varlık çıkması hâlinde uygulanacak sonuç,
-
Tarafların mal rejimi haklarının tamamen tasfiye edilip edilmediği.
“Kripto paralar yarı yarıya paylaşılacaktır.” şeklindeki genel bir ifade;
-
Hangi varlıkların,
-
Hangi tarihteki miktarın,
-
Hangi fiyat üzerinden,
-
Hangi cüzdana
aktarılacağını açıklamadığı için yeni uyuşmazlık doğurabilir.
Kurtarma Kelimeleri Protokole Yazılmalı mıdır?
Hayır. Özel anahtarlar ve kurtarma kelimeleri protokol metnine açık biçimde yazılmamalıdır.
Protokol mahkeme dosyasına girebileceği için bu bilgilerin açıklanması varlığın çalınması veya üçüncü kişiye aktarılması riski yaratabilir.
Transfer işlemi;
-
Tarafların belirlediği güvenli cüzdana doğrudan gönderim,
-
Mahkeme veya uzman gözetimi,
-
Yetkili saklama hizmeti,
-
İşlem kimliğiyle teslimin doğrulanması
yoluyla yürütülebilir.
Basitleştirilmiş Hesaplama Örnekleri
Örnek 1: Maaşla Alınan Bitcoin
Eşlerden biri evlilik sırasında maaş birikimiyle 2 Bitcoin satın almış ve boşanma davası tarihinde bu varlıklar cüzdanda mevcut olsun.
Bitcoinler edinilmiş mal niteliğinde olabilir. Dava tarihindeki 2 Bitcoin miktarı belirlenir ve tasfiye tarihindeki piyasa değeri üzerinden artık değer hesabına alınır.
Diğer eş doğrudan 1 Bitcoin’in sahibi olmaz; karşılıklı mal rejimi hesabı sonunda katılma alacağı doğabilir.
Örnek 2: Evlilik Öncesi Ether ve Staking Ödülü
Eşin evlenmeden önce 20 Ether sahibi olduğunu ve evlilik sırasında staking yoluyla 5 Ether ödül kazandığını varsayalım.
Somut olayın diğer şartları saklı kalmak üzere:
-
Başlangıçtaki 20 Ether kişisel mal,
-
Evlilik sırasında kazanılan 5 Ether ödül edinilmiş mal
olarak değerlendirilebilir.
Ödüllerin ana cüzdanda başlangıç varlıklarıyla karışmış olması ayrıştırmayı gerektirir.
Örnek 3: Karma Kaynakla Alınan Kripto
Eş, 300.000 TL miras parasını ve 700.000 TL maaş birikimini kullanarak aynı kripto portföyünü oluşturmuş olsun.
Portföyün tamamı kişisel veya edinilmiş sayılmamalıdır. Kaynak oranı, yapılan işlemler, gelirler ve dava tarihindeki portföy değeri üzerinden denkleştirme hesabı yapılabilir.
Örnek 4: Yakına Aktarılan Stablecoin
Eş, boşanma davasından iki ay önce 100.000 stablecoini kardeşinin cüzdanına karşılıksız aktarmış olsun.
Transferin gerçek bir borca veya satışa dayanmadığı ve katılma alacağını azaltma amacı taşıdığı ispatlanırsa varlığın değeri edinilmiş mallara eklenebilir.
Örnek 5: Dava Sonrasında Satılan Kripto
Dava tarihinde cüzdanda 1 Bitcoin mevcutken eş bu Bitcoin’i dava açıldıktan sonra satmış olsun.
Satış, dava tarihinde mevcut malvarlığını tasfiye dışında bırakmaz. Bitcoin’in miktarı ve tasfiye değeri hesaplamada dikkate alınabilir. Satış bedelinin nerede bulunduğu da ayrıca araştırılır.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Kripto varlıkların mal rejimi tasfiyesine ilişkin katılma alacağı, değer artış payı ve denkleştirme davalarında görevli mahkeme aile mahkemesidir.
Aile mahkemesinin bulunmadığı yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla görev yapar.
Mal rejimi boşanma nedeniyle sona ermişse boşanma davasında yetkili olan mahkeme; ölüm nedeniyle sona ermişse ölen eşin son yerleşim yeri; diğer durumlarda davalı eşin yerleşim yeri mahkemesi yetkili olabilir. Bu kurallar Türk Medeni Kanunu’nun mal rejimine ilişkin hükümlerinde düzenlenmiştir.
Kripto platformuyla müşteri arasındaki bağımsız sözleşme uyuşmazlığı, hizmet sağlayıcının sorumluluğu veya ticari faaliyet kaynaklı talepler farklı görev kurallarına tabi olabilir.
Zamanaşımı
Mal rejiminin tasfiyesinden doğan katılma alacağı ve değer artış payı taleplerinde, özel bir süre bulunmadığı ölçüde genel olarak on yıllık zamanaşımı süresi gündeme gelir.
Başlangıç tarihi;
-
Boşanma kararının kesinleşmesi,
-
Mal rejiminin sona erme nedeni,
-
İleri sürülen alacağın hukuki niteliği
dikkate alınarak belirlenmelidir.
Kripto varlığın haksız biçimde alınması, üçüncü kişiye devredilmesi, dolandırıcılık, platform zararı veya başka sözleşme ilişkilerinden doğan talepler farklı süreler içerebilir. Bütün kripto uyuşmazlıklarına tek bir zamanaşımı süresi uygulanacağı düşünülmemelidir.
Kullanılabilecek Deliller
Boşanmada kripto varlıkların tespitinde kullanılabilecek başlıca deliller şunlardır:
-
Yerli ve yabancı platform hesap kayıtları,
-
Müşteri tanıma ve hesap açılış belgeleri,
-
Dava tarihindeki portföy bakiyeleri,
-
Kripto alım-satım geçmişi,
-
Para yatırma ve çekme kayıtları,
-
Banka ve kredi kartı hareketleri,
-
SWIFT ve ödeme kuruluşu kayıtları,
-
Cüzdan adresleri,
-
İşlem kimlikleri,
-
Blokzincir kayıtları,
-
Staking ve getiri hesapları,
-
Merkeziyetsiz protokol pozisyonları,
-
Donanım cüzdanı satın alma belgeleri,
-
Cüzdan uygulaması ve cihaz incelemeleri,
-
Hukuka uygun e-posta ve mesaj kayıtları,
-
Vergi ve muhasebe kayıtları,
-
Şirket cüzdanı ve ortak cari hesabı kayıtları,
-
Adli bilişim incelemesi,
-
Blokzincir analiz raporları,
-
Finansal değerleme ve bilirkişi raporları.
Delillerin hukuka uygun şekilde elde edilmesi gerekir. Diğer eşin hesabına izinsiz erişilmesi, şifresinin kullanılması veya özel anahtarının ele geçirilmesi ayrıca hukuki ve cezai sorumluluk doğurabilir.
Uygulamada En Sık Yapılan Hatalar
Boşanmada kripto varlıklar bakımından sık yapılan hatalar şunlardır:
-
Kripto varlıkların hukukta malvarlığı değeri sayılmayacağını düşünmek,
-
Cüzdanı kontrol eden eşin bütün varlıkların kişisel sahibi olduğunu sanmak,
-
Cüzdandaki tokenların otomatik olarak yarı yarıya bölüneceğini düşünmek,
-
Boşanma davasının açıldığı tarihi gözden kaçırmak,
-
Yalnızca boşanma kararının kesinleştiği günkü bakiyeye bakmak,
-
Evlilik öncesi kripto varlıklarla evlilik sırasında kazanılan getirileri ayırmamak,
-
Piyasa değer artışıyla staking ve faiz gelirini aynı kabul etmek,
-
Miras veya bağış yoluyla gelen kripto varlıkları belgelememek,
-
Airdrop ve madencilik gelirlerini kaynaklarına göre incelememek,
-
Yalnızca yerli kripto platformlarını araştırmak,
-
Kişisel ve donanım cüzdanlarını gözden kaçırmak,
-
Cüzdan adresinin tek başına mülkiyeti ispatladığını düşünmek,
-
Ekran görüntülerini kesin delil kabul etmek,
-
Dava öncesi başka cüzdanlara yapılan transferleri araştırmamak,
-
Her cüzdan transferini otomatik olarak mal kaçırma saymak,
-
Merkeziyetsiz finans pozisyonlarının ekonomik değerini gözden kaçırmak,
-
Kripto borçlarını ve kaldıraçlı pozisyonları hesaba katmamak,
-
Likit olmayan tokenı son görülen yüksek fiyatla değerlemek,
-
NFT’leri satın alma bedeliyle otomatik olarak hesaplamak,
-
Şirket cüzdanını eşin kişisel cüzdanı kabul etmek,
-
Ölçüsüz tedbir talep etmek,
-
Özel anahtar veya kurtarma kelimelerini dava dosyasına yazmak,
-
SPK’nın geçici listesinde bulunmayı kesin faaliyet izni sanmak,
-
Protokolde token, ağ, miktar ve değerleme tarihini belirtmemek,
-
Aynı ekonomik değeri hem kripto varlık hem satış bedeli olarak iki kez talep etmek.
⚠️ Uygulamada Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
Dava veya anlaşma öncesinde şu hususlar kontrol edilmelidir:
-
Eşler arasındaki mal rejimi,
-
Evlilik ve boşanma dava tarihleri,
-
Kripto varlıkların ilk edinilme tarihleri,
-
Satın almada kullanılan para kaynakları,
-
Evlilik öncesi cüzdan bakiyeleri,
-
Miras veya bağış belgeleri,
-
Dava tarihindeki token türü ve miktarı,
-
Yerli ve yabancı platform hesapları,
-
Kişisel ve donanım cüzdanları,
-
Cüzdan adreslerinin taraflarla bağlantısı,
-
Staking, madencilik ve diğer getiriler,
-
Merkeziyetsiz finans pozisyonları,
-
Kripto varlığa bağlı kredi ve teminatlar,
-
Dava öncesindeki olağan dışı transferler,
-
İhtiyati tedbir ihtiyacı,
-
Kullanılacak değerleme tarihi ve piyasa,
-
Likit olmayan varlıklara uygulanacak yöntem,
-
Dijital delillerin hukuka uygunluğu,
-
Özel anahtarların güvenliğinin korunması,
-
Tasfiye sonucunun kripto olarak mı para olarak mı yerine getirileceği,
-
Aynı değerin mükerrer biçimde hesaba katılmaması.
Hukuki Destek Neden Önemlidir?
Kripto varlıkların mal rejimi tasfiyesi, yalnızca platform hesabındaki toplam bakiyenin Türk lirasına çevrilmesinden ibaret değildir.
Sağlıklı bir inceleme için;
-
Aile hukuku,
-
Finansal değerleme,
-
Blokzincir teknolojisi,
-
Adli bilişim,
-
Sermaye piyasası ve platform kayıtları
birlikte değerlendirilmelidir.
Özellikle kişisel cüzdanlar, zincirler arası transferler, merkeziyetsiz finans işlemleri ve gizlenen kripto varlıklar teknik inceleme gerektirebilir. Yanlış cüzdanın eşe ait kabul edilmesi, aynı varlığın iki kez hesaplanması veya likit olmayan tokenların gerçek dışı fiyatlarla değerlenmesi ciddi hak kayıplarına yol açabilir.
Diğer taraftan hukuka aykırı biçimde hesaba erişilmesi, özel anahtarın ele geçirilmesi veya kurtarma kelimelerinin dosyaya sunulması geri alınamaz malvarlığı kaybı ve hukuki sorumluluk doğurabilir.
Bu nedenle kripto varlık bulunan mal rejimi dosyalarında aile hukuku avukatı ile adli bilişim ve finansal değerleme uzmanlarının koordineli çalışması önem taşır.
Başlıca Mevzuat
-
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 202–241
-
6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m. 3, 35/B, 35/C ve 99/B
-
7518 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun
-
Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcıların Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Tebliğ (III-35/B.1)
-
Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcıların Çalışma Usul ve Esasları ile Sermaye Yeterliliği Hakkında Tebliğ (III-35/B.2)
-
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 219–221 ve m. 389–399
-
4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun
Hukuki Bilgilendirme Notu
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık, yatırım tavsiyesi, kripto varlık değerleme raporu veya belirli bir uyuşmazlığa ilişkin mütalaa niteliğinde değildir. Kripto varlık düzenlemeleri, platformların faaliyet durumları ve teknolojik saklama yöntemleri zaman içerisinde değişebilir. Her somut olay; varlığın edinilme tarihi, finansman kaynağı, cüzdan kontrolü, dava tarihindeki miktar, transfer kayıtları ve mevcut deliller çerçevesinde ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Özel anahtar veya kurtarma kelimeleri hiçbir şekilde kontrolsüz olarak paylaşılmamalı; somut hukuki ve teknik durum için aile hukuku alanında çalışan bir avukat ile gerektiğinde adli bilişim ve finansal değerleme uzmanından destek alınmalıdır.