Boşanmada OYAK Birikimi Nasıl Hesaplanır? Güncel Yargıtay Kararları
OYAK Birikimi Boşanmada Paylaşılır mı?
OYAK bünyesinde oluşan birikimler, evlilik içerisinde üyenin maaşından yapılan kesintilere dayandığı ölçüde edinilmiş mal olarak mal rejimi tasfiyesine konu olabilir. Ancak OYAK hesabında görülen toplam tutar doğrudan ikiye bölünmez.
Hesaplama yapılırken;
-
Üyeliğin başlangıç tarihi,
-
Evlilik tarihi,
-
Boşanma davasının açıldığı tarih,
-
Emeklilik yardımına hak kazanılıp kazanılmadığı,
-
Emekli Maaşı Sistemi rezervi,
-
Konut Ön Biriktirim Fonu,
-
Kâr payı ve nemalar,
-
Mal rejimi sonrasındaki döneme ait kişisel mal bölümü
ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
Diğer eşin hakkı OYAK hesabının yarısına doğrudan sahip olmak değil, hesaplanan edinilmiş değer üzerinden katılma alacağı istemektir.
Temel Yasal Dayanaklar
OYAK birikimlerinin mal rejimi tasfiyesindeki durumu başlıca şu hükümlere göre belirlenir:
4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu
-
TMK Madde 219/2: Edinilmiş mallar
-
TMK Madde 220: Kişisel mallar
-
TMK Madde 228/2: Sosyal güvenlik ödemelerinin kişisel ve edinilmiş mal olarak ayrılması
-
TMK Madde 235: Tasfiye anında uygulanacak değerleme
205 Sayılı Ordu Yardımlaşma Kurumu Kanunu
-
Madde 18: Gelirler ve üyelerden yapılan kesintiler
-
Madde 20: Yardım türleri
-
Madde 21: Emeklilik yardımı ve Emekli Maaşı Sistemi
Bu hükümler birlikte değerlendirilerek OYAK değerinin hangi bölümünün kişisel, hangi bölümünün edinilmiş mal olduğu belirlenir.
OYAK Birikimleri Neden Edinilmiş Mal Sayılır?
OYAK aidatları, üyenin maaşından yapılan kesintilerle oluşur. Maaş ve çalışma karşılığı elde edilen gelirler evlilik süresince edinilmiş mal olduğundan, bu gelirlerden yapılan OYAK kesintilerinin evlilik birliği içerisindeki kısmı da kural olarak edinilmiş mal niteliğindedir.
Bu esas Yargıtay 2. HD-2022/9789-2023/1889 -25.04.2023 tarihli kararda da kabul edilmiştir. Kararda, maaştan kesinti yoluyla OYAK’a aktarılan aidatların ve evlilik birliği içerisinde oluşan birikimlerin edinilmiş mal niteliği taşıdığı belirtilmiştir.
Evlilikten önce oluşan OYAK birikimleri ile boşanma davası açıldıktan sonra maaştan yapılan kesintiler ise ayrıca ayrılmalıdır.
Kâr Payı ve Nemalar
Evlilik birliği içerisinde OYAK hesabında oluşan kâr payları ve nemalar da edinilmiş mal olarak değerlendirilebilir.
Bu husus Yargıtay 2. HD-2022/9789-2023/1889 -25.04.2023 tarihli kararda belirtilmiştir.
Ancak kâr payı ve nemalar toplam emeklilik yardımı veya rezerv içerisinde zaten bulunuyorsa ayrıca ikinci kez tasfiye hesabına eklenmemelidir.
TMK 228/2 Uyarınca Kişisel Mal Ayrımı
OYAK emeklilik yardımının tamamı edinilmiş mal değildir.
TMK 228/2 uyarınca, toplu ödeme yerine ömür boyunca düzenli gelir bağlanmış olsaydı mal rejiminin sona erdiği tarihten sonraki döneme karşılık gelecek iradın peşin sermaye değeri kişisel mal olarak ayrılır.
Hesaplama genel olarak şu şekilde yapılır:
-
Toplam OYAK değeri belirlenir.
-
Üyenin boşanma dava tarihinden sonraki bakiye yaşam süresi hesaplanır.
-
Gelecek yaşam dönemine karşılık gelen peşin sermaye değeri bulunur.
-
Bu bölüm kişisel mal kabul edilir.
-
Geriye kalan tutar edinilmiş mal hesabına alınır.
-
Borçlar ve diğer mal rejimi kalemleri düşülerek katılma alacağı belirlenir.
Bu nedenle OYAK’taki toplam tutarın yarısının doğrudan diğer eşe ödenmesi doğru değildir.
OYAK Fon ve Yardım Türlerinin Durumu
Emeklilik Yardımı
OYAK emeklilik yardımının evlilik ve mal rejimi dönemine isabet eden kısmı edinilmiş maldır. Ancak TMK 228/2 uyarınca üyenin gelecekteki yaşam süresine karşılık gelen bölüm kişisel mal olarak ayrılmalıdır.
Bu yaklaşım Yargıtay 8. HD-2015/3685-2016/13085 -04.10.2016 tarihli kararda kabul edilmiştir.
Emeklilik yardımında özellikle;
-
Üyeliğin başlangıcı,
-
Evlilik tarihi,
-
Emeklilik hakkının doğduğu tarih,
-
Boşanma davasının açıldığı tarih,
-
Ödemenin yapıldığı tarih
tespit edilmelidir.
Konut Ön Biriktirim Fonu
Konut Ön Biriktirim Fonu, üyenin belirli şartlarla sistemden ayrılarak alabildiği bir birikimdir. Boşanma dava tarihindeki mevcut değeri edinilmiş mal olarak tasfiyeye dâhil edilebilir.
Bu esas Yargıtay 8. HD-2018/11855-2019/3012 -21.03.2019 tarihli kararda kabul edilmiştir.
Fon bakımından evlilik sırasında yapılan kesintiler, kâr payları, boşanma tarihindeki bakiye ve bu parayla alınan konutlar ayrıca incelenmelidir.
Emekli Maaşı Sistemi
Üyenin Emekli Maaşı Sistemi’nde kalmaya devam etmesi hâlinde rezerv henüz doğrudan muaccel olmayabilir. Buna rağmen üyenin boşanma dava tarihinde sistemden çıkması hâlinde alabileceği fiktif değer OYAK’tan sorulabilir.
Bu yaklaşım Yargıtay 2. HD-2022/4299-2023/521 -09.02.2023 tarihli kararda belirtilmiştir.
OYAK’tan;
-
Sisteme giriş tarihi,
-
Boşanma tarihindeki rezerv,
-
Üyeye yapılan ödemeler,
-
Sistemden çıkış hâlinde alınabilecek fiktif değer,
-
Borç ve kesintiler
ayrı ayrı istenmelidir.
EMS rezervi ile aynı rezervden yapılan aylık ödemeler iki kez hesaplanmamalıdır.
TRH 2010 Yaşam Tablosu ve Bilirkişi Hesabı
TMK 228/2 kapsamında üyenin bakiye yaşam süresi belirlenirken TRH 2010 Türkiye Hayat Annüite Tablosu kullanılmalıdır.
Bu esas Yargıtay 2. HD-2021/8490-2022/6224 -23.06.2022 tarihli kararda kabul edilmiştir.
Toptan ödeme yerine ömür boyunca gelir bağlanmış olması varsayımıyla, mal rejiminin sona ermesinden sonraki döneme ait gelirlerin peşin sermaye değeri hesaplanır. Bu bölüm kişisel mal sayılır.
Peşin sermaye değeri hesaplama yöntemi Yargıtay 8. HD-2016/20268-2019/1114 -07.02.2019 tarihli kararda açıklanmıştır.
Bu nedenle yalnızca:
Evlilik süresindeki üyelik ÷ toplam üyelik süresi
oranıyla hesap yapılması yeterli değildir. Aktüerya konusunda uzman bilirkişiden denetime elverişli rapor alınmalıdır.
Tasfiye Anı ve Birikimin Mevcut Olması
Mal rejimi boşanma davasının açıldığı tarihte sona erer. TMK 235 uyarınca tasfiye sırasında bu tarihte mevcut olan edinilmiş malvarlığı değerleri dikkate alınır.
OYAK ödemesi boşanma davasından önce alınmışsa şu hususlar araştırılır:
-
Para banka hesabında mevcut mudur?
-
Parayla ev, araç, döviz veya başka yatırım alınmış mıdır?
-
Para olağan aile giderlerinde harcanmış mıdır?
-
Para üçüncü kişilere aktarılmış mıdır?
Mal rejiminin sona erdiği sırada mevcut olmayan veya daha önce harcanmış değerler kural olarak tasfiyeye dâhil edilmez.
Bu ilke Yargıtay 8. HD-2014/14397-2014/18285 -14.10.2014 tarihli kararda ifade edilmiştir.
Ancak para diğer eşin katılma alacağını azaltmak amacıyla karşılıksız veya muvazaalı biçimde devredilmişse TMK 229 kapsamında eklenecek değer olarak hesaba alınabilir.
Muaccel Olmayan OYAK Birikimleri
Bazı OYAK rezervleri boşanma dava tarihinde henüz ödenebilir durumda olmayabilir.
Bu durumda;
-
Hakkın kazanılmış olup olmadığı,
-
Ödemenin hangi koşullara bağlı bulunduğu,
-
Üyenin sistemden çıkması hâlinde alabileceği tutar,
-
Dava tarihindeki ekonomik değer
araştırılmalıdır.
Henüz ödenebilir hâle gelmemiş rezervler için kazai temlik imkânının değerlendirilebileceği Yargıtay 8. HD-2014/670-2014/4467 -18.03.2014 tarihli kararda belirtilmiştir.
Bununla birlikte diğer eşin hakkı çoğunlukla OYAK üyeliğinin yarısının devri değil, üye eşten tahsil edilecek parasal katılma alacağıdır.
EMS’de Kalma Tercihi Tasfiyeyi Engeller mi?
Emekli eşin emeklilik yardımını OYAK bünyesindeki EMS’de bırakması, bu birikimin evlilik dönemine isabet eden kısmını tasfiye dışında bırakmaz.
Bu durum Yargıtay 8. HD-2015/3685-2016/13085 -04.10.2016 tarihli kararda değerlendirilmiştir.
Ancak EMS rezervinde de TMK 228/2 uyarınca kişisel mal bölümü ayrılmalıdır.
Anlaşmalı Boşanma Protokolünde OYAK Birikimi
Protokolde yer alan;
-
“Mal paylaşımı yapılmıştır.”
-
“Tarafların eşya talebi yoktur.”
-
“Tarafların birbirinden herhangi bir talebi bulunmamaktadır.”
şeklindeki genel ifadeler, OYAK birikimlerinden açıkça feragat edildiğini her durumda göstermeyebilir.
Feragatin açık, seçik ve mal rejimi haklarını teknik olarak kapsayacak şekilde düzenlenmesi gerekir.
Bu esas;
-
Hukuk Genel Kurulu-2024/7-2025/498 -10.09.2025
-
Yargıtay 8. HD-2013/9389-2014/4769 -20.03.2014
tarihli kararlarda belirtilmiştir.
Protokolde OYAK emeklilik yardımı, EMS rezervi, Konut Ön Biriktirim Fonu, kâr payları, katılma alacağı ve feragat edilen haklar açıkça yazılmalıdır.
OYAK’tan İstenmesi Gereken Bilgiler
Mahkeme aracılığıyla OYAK’tan şu kayıtların istenmesi gerekir:
-
Üyeliğin başlangıç tarihi,
-
Aidat ve kesinti dökümleri,
-
Evlilik tarihindeki hesap değeri,
-
Boşanma dava tarihindeki toplam birikim,
-
Emeklilik yardımına hak kazanma durumu,
-
Ödenmiş emeklilik yardımı,
-
EMS’ye giriş ve rezerv bilgileri,
-
Sistemden çıkılması hâlinde alınabilecek fiktif değer,
-
Konut Ön Biriktirim Fonu bakiyesi,
-
Kâr payı ve nemalar,
-
OYAK borçları ve mahsuplar.
Yalnızca toplam OYAK bakiyesinin bildirilmesi, doğru bir mal rejimi hesabı için yeterli değildir.
Başlıca Mevzuat
-
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 219/2
-
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 220
-
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 228/2
-
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 235
-
205 sayılı Ordu Yardımlaşma Kurumu Kanunu m. 18
-
205 sayılı Ordu Yardımlaşma Kurumu Kanunu m. 20
-
205 sayılı Ordu Yardımlaşma Kurumu Kanunu m. 21
Kullanılan Yargı Kararları
-
Yargıtay 2. HD-2022/9789-2023/1889 -25.04.2023
-
Yargıtay 8. HD-2014/14397-2014/18285 -14.10.2014
-
Yargıtay 8. HD-2015/3685-2016/13085 -04.10.2016
-
Yargıtay 8. HD-2018/11855-2019/3012 -21.03.2019
-
Yargıtay 2. HD-2022/4299-2023/521 -09.02.2023
-
Yargıtay 8. HD-2016/20268-2019/1114 -07.02.2019
-
Yargıtay 2. HD-2021/8490-2022/6224 -23.06.2022
-
Yargıtay 8. HD-2014/670-2014/4467 -18.03.2014
-
Hukuk Genel Kurulu-2024/7-2025/498 -10.09.2025
-
Yargıtay 8. HD-2013/9389-2014/4769 -20.03.2014
Hukuki Bilgilendirme Notu
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık, aktüerya hesabı veya bilirkişi raporu niteliğinde değildir. OYAK birikiminin tasfiyedeki durumu üyelik başlangıcı, evlilik tarihi, emeklilik hakkı, EMS rezervi, boşanma dava tarihi ve mevcut delillere göre değişebilir.
Yargı kararlarının tam metinleri somut bir dava veya hukuki işlemde kullanılmadan önce ilgili resmî yargı veri tabanından ayrıca kontrol edilmelidir.