Boşanmada OYAK Birikimi Paylaşılır mı? Emeklilik Yardımı, EMS Rezervi ve KÖBF

Boşanmada OYAK’taki Para Paylaşılır mı?

Boşanmada OYAK’taki paranın paylaşılıp paylaşılmayacağına tek bir cümleyle cevap vermek mümkün değildir. OYAK üyesi eşin hesabında görünen her tutar otomatik olarak yarıya bölünmediği gibi, OYAK’taki bütün değerlerin kesin olarak mal paylaşımının dışında kaldığı da söylenemez.

Sonuç özellikle şu soruların cevaplarına göre değişir:

OYAK üyesi eş boşanma davası açıldığı tarihte hâlen görevde midir?
Emeklilik yardımına hak kazanmış mıdır?
Emeklilik yardımı kendisine ödenmiş midir?
Ödeme yapıldıysa para boşanma davası tarihinde mevcut mudur?
Para başka bir malın alınmasında kullanılmış mıdır?
Emeklilik yardımı Emekli Maaşı Sistemi’nde bırakılmış mıdır?
OYAK Emekli Maaşı Sistemi’nde mevcut bir rezerv bulunmakta mıdır?
Konut Ön Biriktirim Fonu’nda ayrı bir bakiye var mıdır?
Birikimin ne kadarı evlilikten önce, ne kadarı evlilik sırasında oluşmuştur?
Taraflar arasında farklı bir mal rejimi sözleşmesi bulunmakta mıdır?

Türk Medeni Kanunu, sosyal güvenlik veya sosyal yardım kurumları ile personele yardım amacıyla kurulan sandık ve benzeri kuruluşların yaptığı ödemeleri kural olarak edinilmiş mallar arasında saymaktadır. OYAK’tan yapılan emeklilik yardımı ve OYAK Emekli Maaşı Sistemi’ndeki bazı değerler de somut şartlarına göre bu hükümler kapsamında mal rejimi tasfiyesine konu olabilir. Ancak ödemenin gelecek yıllara karşılık gelen bölümü kişisel mal olarak ayrılabileceğinden, OYAK’taki toplam tutarın doğrudan yarısının diğer eşe verilmesi doğru bir hesaplama yöntemi değildir.

OYAK Birikimi Nedir?

Ordu Yardımlaşma Kurumu, 205 sayılı Ordu Yardımlaşma Kurumu Kanunu ile kurulmuş, özel hukuk hükümlerine tabi, mali ve idari bakımdan özerk bir tüzel kişidir. OYAK üyelerinden alınan aidatları yatırımlarda değerlendirmekte ve mevzuatta düzenlenen emeklilik, ölüm, maluliyet, emekli maaşı ve konut edinme hizmetlerini yürütmektedir.

Günlük kullanımda “OYAK’taki para” denildiğinde birbirinden farklı hukuki nitelikteki değerler kastedilebilir:

Üyelik süresince maaştan kesilen aidatlar,
Aidatların değerlendirilmesinden oluşan emeklilik yardımı,
OYAK Emekli Maaşı Sistemi’ndeki rezerv,
OYAK tarafından ödenmiş toplu emeklilik yardımı,
OYAK’tan alınmaya başlanan emekli maaşı,
Konut Ön Biriktirim Fonu birikimi,
Konut Edindirme Yardımı,
Maluliyet veya ölüm yardımları,
OYAK’tan alınan borçlara ilişkin bakiye ve kesintiler.

Bu kalemlerin tamamına aynı hesaplama yöntemi uygulanmaz. Mahkemenin öncelikle talep edilen OYAK değerinin hangi sisteme ve hangi hukuki hakka dayandığını belirlemesi gerekir.

OYAK Emeklilik Yardımı Nedir?

205 sayılı Kanun’a ve OYAK’ın güncel açıklamasına göre üyeliğinde on yılı, diğer ifadeyle 120 aidatı tamamlayan ve görev yaptığı kuruluştan ayrılarak daimî üyeliği sona eren kişi emeklilik yardımına hak kazanır.

Üyelik süresi bakımından OYAK’ın açıkladığı genel sistem şöyledir:

On yılını dolduranlara emeklilik yardımı ödenir.
Üç yıl ile on yıl arasında üyeliği sona erenlerin birikmiş aidatları varsa kâr payı eklenmeden iade edilir.
Üç yıldan az üyelikte kural olarak ödeme yapılmaz.

Bu ayrım boşanma davaları bakımından önemlidir. Çünkü görevde bulunan bir üyenin çevrim içi hesabında görünen tahminî emeklilik yardımı ile emekli olmuş ve ödeme hakkı kesinleşmiş kişinin muaccel OYAK alacağı aynı hukuki durumda değildir.

OYAK Emekli Maaşı Sistemi Nedir?

Emeklilik yardımına hak kazanan üye, yardımın tamamını veya kanunda belirtilen belirli oranlarını OYAK bünyesinde bırakarak Emekli Maaşı Sistemi’ne katılabilir.

OYAK’ın resmî açıklamasına göre EMS, emeklilik yardımına hak kazanan üyelerin OYAK üyeliklerini devam ettirerek ömür boyu maaş almalarına ve OYAK’ın sosyal hizmetlerinden yararlanmalarına imkân sağlamaktadır. 205 sayılı Kanun’da emeklilik yardımının dörtte birinin, dörtte ikisinin, dörtte üçünün veya tamamının sistemde bırakılabileceği; belirli şartlarla sistemden çıkılarak rezervin alınabileceği düzenlenmiştir.

Bu nedenle EMS’de bulunan rezerv, hâlen görevdeki personelin ileride alması beklenen emeklilik yardımından ayrılmalıdır. EMS rezervi, emeklilik yardımı hakkı doğduktan sonra üyenin kendi tercihiyle OYAK bünyesinde bırakılan ve belirli koşullarda üyeye geri ödenebilen somut bir ekonomik değerdir.

Konut Ön Biriktirim Fonu Nedir?

Konut Ön Biriktirim Fonu, OYAK’ın üyelerinin konut edinmesine yardımcı olmak amacıyla sunduğu hizmetlerden biridir. OYAK’ın resmî sitesinde KÖBF, konut kredisi ve OYAK tarafından yaptırılan konutların tahsisiyle birlikte konut edinme hizmetleri arasında sayılmaktadır.

205 sayılı Kanun’a göre KÖBF’ye katılan üyelerin birikmiş ek aidatları, OYAK üyeliğinin herhangi bir nedenle sona ermesi hâlinde üyelik süresine bakılmaksızın nemasıyla birlikte ödenir.

KÖBF, emeklilik yardımı veya Emekli Maaşı Sistemi rezerviyle aynı değer değildir. Bu nedenle mal paylaşımı davasında OYAK’tan;

Emeklilik yardımı,
EMS rezervi,
KÖBF birikimi,
Aidat ve nema kayıtları

ayrı ayrı sorulmalıdır.

OYAK Birikiminin Edinilmiş Mal Sayılmasının Hukuki Dayanağı

Türk Medeni Kanunu’nun 219. maddesine göre sosyal güvenlik veya sosyal yardım kurum ve kuruluşlarının ya da personele yardım amacıyla kurulan sandık ve benzerlerinin yaptığı ödemeler edinilmiş maldır.

Aynı Kanun’un 228/2. maddesi ise bu ödemelerin tamamının edinilmiş mal kabul edilmesini engelleyen özel bir hesaplama kuralı getirmektedir. Buna göre toplu ödeme yerine ömür boyunca gelir bağlanmış olsaydı, mal rejiminin sona erdiği tarihten sonraki döneme karşılık gelecek gelirlerin peşin sermaye değeri ne olacak idiyse bu bölüm kişisel mal sayılır. Geri kalan bölüm ise edinilmiş mal olarak tasfiyede dikkate alınabilir.

Dolayısıyla OYAK emeklilik yardımında şu yaklaşım doğru değildir:

OYAK’tan 4.000.000 TL alındıysa diğer eşin hakkı doğrudan 2.000.000 TL’dir.

Önce ödemenin ne kadarının mal rejimi devam eden döneme, ne kadarının mal rejimi sona erdikten sonraki yaşam ve emeklilik dönemine karşılık geldiği belirlenmelidir.

OYAK Üyesi Olmayan Eşin Katkı Yapması Gerekir mi?

Hayır. Katılma alacağı için OYAK üyesi olmayan eşin;

Maaşla çalışmış olması,
OYAK aidatlarına doğrudan katkı yapması,
Üye eşin mesleki faaliyetlerine para vermesi,
OYAK hesabının oluşumuna fiilen katılması

gerekmez.

Katılma alacağı kanundan doğan bir mal rejimi hakkıdır. Bu hakkı talep eden eşin belirli malın edinilmesine katkıda bulunmuş olması aranmaz. Yargıtay da OYAK Emekli Maaşı Sistemi’ne ilişkin kararında katılma alacağı için talepte bulunan eşin gelir sahibi olması veya malın edinilmesine katkıda bulunmasının gerekmediğini açıkça belirtmiştir.

OYAK’taki Paranın Durumuna Göre Hukuki Ayrım

1. Üye Hâlen Görevdeyse ve Emeklilik Yardımına Hak Kazanmamışsa

Boşanma davasının açıldığı tarihte OYAK üyesi eş hâlen görevdeyse ve emeklilik yardımının ödenmesini sağlayan hukuki şartlar gerçekleşmemişse, ekranda görülen tahminî emeklilik yardımı henüz üyeye ödenebilir, kesin ve muaccel bir alacak olmayabilir.

205 sayılı Kanun ve OYAK’ın açıklamaları, emeklilik yardımının on yıllık üyelik yanında görev yapılan kuruluştan ayrılma ve üyeliğin sona ermesiyle ödenebilir hâle geldiğini göstermektedir.

Bu durumda şu ayrım yapılmalıdır:

Üyenin yalnızca ileride emeklilik gerçekleşirse alabileceği tahminî değer,
Üyenin dava tarihinde kesinleşmiş ve çekilebilir hâle gelmiş alacağı,
Emeklilikten sonra EMS’ye aktarılmış somut rezerv,
KÖBF gibi ayrı bir fonda fiilen oluşmuş bakiye

aynı kabul edilmemelidir.

Hâlen görevde bulunan üyenin ileride emekli olmasıyla doğacak OYAK yardımının, boşanma dava tarihinde mevcut bir mal mı yoksa gelecekte doğması beklenen bir hak mı olduğu uygulamada tartışmalıdır. Yayımlanmış değerlendirmelerde, henüz emeklilik hakkı doğmamış aktif üyelik birikiminin beklenen ve muaccel olmayan bir alacak olduğu yönünde görüşler bulunduğu gibi, somut rezerv ve aidat dönemleri üzerinden farklı sonuçlara ulaşan uygulamalara da rastlanmaktadır. Bu nedenle “aktif personelin OYAK hesabının yarısı kesin paylaşılır” şeklinde kategorik bir talep yerine, hakkın dava tarihindeki hukuki ve mali niteliği OYAK’tan getirilecek belgelerle belirlenmelidir.

En önemli ayrım

Aktif üyelik sırasında OYAK ekranında görülen tahminî emeklilik yardımı, emeklilik sonrasında EMS’de tutulan çekilebilir rezerv ile aynı değildir.

Yargıtay’ın EMS rezervine ilişkin kararları, sosyal riskin gerçekleştiği ve emeklilik yardımının doğduğu durumlarla ilgilidir. Bu kararların henüz emekli olmamış her aktif OYAK üyesine doğrudan uygulanması doğru olmayabilir.

2. OYAK Emeklilik Yardımı Boşanma Davasından Önce Ödenmişse

OYAK üyesi eş emekli olmuş ve emeklilik yardımını boşanma davası açılmadan önce toplu olarak almışsa, bu ödeme mal rejimi tasfiyesine konu olabilir.

Ancak iki şart özellikle önemlidir:

Ödeme, boşanma davasının açıldığı tarihte hâlen mevcut olmalıdır.
Para mevcut değilse, bu parayla alınmış başka bir malvarlığı bulunmalıdır.

Yargıtay, sosyal yardım kuruluşlarından yapılan ödemenin tasfiyeye konu olabilmesi için mal rejiminin sona erdiği sırada mevcut olmasını veya bu para kullanılarak başka bir malvarlığı edinilmiş bulunmasını aramaktadır.

Örneğin OYAK emeklilik yardımıyla;

Konut,
Araç,
Arsa,
Döviz,
Altın,
Yatırım hesabı,
Şirket hissesi

alınmışsa artık doğrudan OYAK ödemesi yerine bu paranın yerine geçen malvarlığı değeri tasfiye edilebilir.

3. OYAK Emeklilik Yardımı Banka Hesabında Duruyorsa

Emeklilik yardımı üye eşin banka hesabına yatırılmış ve boşanma davası açıldığı tarihte tamamen veya kısmen hesapta duruyorsa, mevcut bakiye üzerinde hesaplama yapılabilir.

Mahkeme;

OYAK’ın ödeme tarihini,
Toplam ödeme miktarını,
Banka hesabına giriş kaydını,
Sonraki para hareketlerini,
Dava tarihindeki mevcut bakiyeyi,
Paranın başka bir mala dönüşüp dönüşmediğini

araştırmalıdır.

Banka hesabında bulunan bütün tutar doğrudan edinilmiş mal sayılmaz. TMK m. 228/2 uyarınca mal rejimi sonrasındaki döneme karşılık gelen kişisel mal bölümü aktüeryal olarak ayrılmalıdır.

4. OYAK Parası Harcanmışsa

OYAK emeklilik yardımının boşanma davasından önce harcanmış olması, her durumda aynı sonucu doğurmaz.

Olağan aile giderlerinde kullanılmışsa

Para;

Ailenin geçimi,
Sağlık,
Eğitim,
Konut giderleri,
Gerçek borçların ödenmesi

için olağan biçimde tüketilmiş ve dava tarihinde yerine geçen başka bir mal bulunmuyorsa tasfiye edilecek mevcut bir değer kalmamış olabilir.

Başka bir mal alınmışsa

Para ev, araç, döviz, altın veya şirket payına dönüştürülmüşse yerine geçen değer tasfiyeye konu olabilir.

Yakın kişiye karşılıksız verilmişse

Para boşanma öncesinde kardeş, anne, baba, arkadaş veya başka bir kişiye karşılıksız verilmişse TMK m. 229 kapsamındaki eklenecek değerler gündeme gelebilir.

Kanuna göre mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde diğer eşin rızası olmadan yapılan olağan dışı karşılıksız kazandırmalar ile diğer eşin katılma alacağını azaltmak amacıyla yapılan devirler edinilmiş mallara değer olarak eklenebilir.

5. Emeklilik Yardımı EMS’de Bırakılmışsa

Üye emeklilik yardımının bir kısmını veya tamamını toplu olarak almak yerine Emekli Maaşı Sistemi’nde bırakmış olabilir.

Bu durumda dava tarihinde;

EMS’ye giriş tarihi,
Sistemde bırakılan emeklilik yardımı oranı,
Başlangıç rezervi,
Sonradan yapılan dilim artırma veya azaltmaları,
Ödenen emekli maaşları,
Dava tarihindeki rezerv,
Rezervden alınan borç veya yapılan kesintiler,
Sistemden çıkma hakkı

araştırılmalıdır.

Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 30 Kasım 2015 tarihli kararında, OYAK Emekli Maaşı Sistemi’nde boşanma dava tarihinde 130.600 TL rezerv bulunduğu tespit edilmiş ve bu rezervin TMK m. 228/2’deki aktüeryal yöntemle hesaplanması gerektiği kabul edilmiştir. Mahkemenin rezervin tamamını doğrudan edinilmiş mal gibi değerlendirmesi doğru bulunmamıştır.

Bu kararın ortaya koyduğu temel ilke şudur:

EMS rezervi tasfiye dışında değildir; ancak rezervin tamamı da otomatik olarak edinilmiş mal değildir.

Mal rejiminin sona ermesinden sonraki döneme karşılık gelen iradın peşin sermaye değeri kişisel mal olarak ayrılmalı, kalan bölüm edinilmiş mal hesabında dikkate alınmalıdır.

6. Emeklilik Yardımı Evlilik Sırasında Toplu Ödenmişse

Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 3 Nisan 2019 tarihli kararında, emekli ikramiyesi ile OYAK emeklilik yardımının edinilmiş mallara katılma rejimi devam ederken toplu olarak ödendiği bir uyuşmazlık incelenmiştir.

Yargıtay, ödemenin;

Mal rejiminin sona ermesinden sonraki döneme karşılık gelen kısmının kişisel mal,
Geriye kalan kısmının edinilmiş mal

olarak hesaplanması gerektiğine karar vermiştir.

Hesabın TRH 2010 yaşam tablosunu bilen uzman bilirkişi tarafından, bakiye yaşam süresi ve peşin sermaye değeri dikkate alınarak yapılması gerektiği belirtilmiştir.

Dolayısıyla OYAK emeklilik yardımının evlilik sırasında ödenmiş olması, toplam ödemenin tamamının paylaşılacağı anlamına gelmez.

7. Ödeme Boşanma Davasından Sonra Yapılmışsa

Boşanma hâlinde mal rejimi, boşanma kararının kesinleştiği tarihte değil, boşanma davasının açıldığı tarihten geçerli olmak üzere sona erer.

Bu nedenle ödeme boşanma davasından sonra yapılmışsa yalnızca ödeme tarihine bakılarak sonuç çıkarılmamalıdır. Şu sorular cevaplandırılmalıdır:

OYAK yardımına boşanma davasından önce mi hak kazanılmıştır?
Ödeme hakkı dava tarihinde kesin ve çekilebilir durumda mıdır?
Üye dava tarihinde hâlen aktif görevde midir?
Ödeme dava öncesinde doğmuş bir hakkın gecikmeli ifası mıdır?
Yoksa emeklilik ve ödeme hakkı tamamen dava sonrasında mı doğmuştur?

Dava tarihinde henüz doğmamış ve yalnızca gelecekte gerçekleşmesi beklenen bir hakla, dava tarihinde kazanılmış fakat daha sonra ödenmiş alacak aynı değildir.

Hak emeklilik veya üyeliğin sona ermesiyle tamamen boşanma davasından sonra doğmuşsa kişisel mal iddiası güçlenir. Buna karşılık ödeme dava tarihinde mevcut ve kazanılmış bir alacağın sonradan tahsilinden ibaretse edinilmiş mal değerlendirmesi gündeme gelebilir.

Bu ayrım yapılmadan;

“Ödeme boşanmadan sonra yapıldı, kesinlikle paylaşılmaz.”

veya

“Aidatlar evlilikte kesildi, ödemenin tamamı paylaşılır.”

şeklinde mutlak sonuca varılmamalıdır.

OYAK Emeklilik Yardımı Nasıl Hesaplanır?

TMK m. 228/2 Hesaplama Yöntemi

Toplu OYAK emeklilik yardımında temel hesaplama şu aşamalarla yapılır:

OYAK tarafından ödenen veya EMS’de bulunan toplam ekonomik değer belirlenir.
Ödeme ve emeklilik tarihi tespit edilir.
Üye eşin ödeme tarihindeki yaşı belirlenir.
Güncel yaşam tablosu kullanılarak üyenin ortalama bakiye yaşam süresi hesaplanır.
Toplu ödeme, ömür boyunca düzenli irat olarak verilmiş kabul edilerek günlük veya dönemsel gelir miktarı bulunur.
Mal rejiminin sona erdiği tarihten sonraki döneme isabet eden iratlar hesaplanır.
Bu iratların peşin sermaye değeri bulunur.
Bulunan tutar üye eşin kişisel malı olarak ayrılır.
Toplam değerden kişisel mal bölümü çıkarılır.
Kalan net değer edinilmiş mal hesabına alınır.
Borçlar ve diğer mal rejimi kalemleri düşüldükten sonra karşılıklı katılma alacakları hesaplanır.

Yargıtay, bu hesabın güncel ve ülkeye özgü veriler içeren TRH 2010 yaşam tablosundan anlayan uzman bilirkişi tarafından, denetlenebilir ve gerekçeli şekilde yapılmasını istemektedir.

Neden Toplam Tutar İkiye Bölünmez?

OYAK emeklilik yardımı, üyenin yalnızca geçmişteki çalışmasının karşılığı olarak değil, emeklilik ve yaşam süresindeki ekonomik güvenliğini sağlamak amacıyla da düzenlenmiş bir sosyal yardım niteliği taşır.

Toplam ödeme ömür boyu gelir yerine toplu olarak verilmişse, boşanma davasından sonraki yaşam süresine karşılık gelen bölümün üye eşin kişisel malı olarak korunması gerekir. TMK m. 228/2’nin amacı budur.

Bu nedenle diğer eşin katılma alacağı, toplam OYAK yardımının yarısı değil; kişisel mal bölümü çıkarıldıktan sonra kalan edinilmiş değerin, bütün mal rejimi hesabı içindeki payıdır.

Basitleştirilmiş OYAK Hesaplama Örneği

OYAK üyesi eşin evlilik sırasında emekli olduğunu ve 4.000.000 TL emeklilik yardımı aldığını varsayalım.

Aktüeryal bilirkişi incelemesinde:

Mal rejiminin sona ermesinden sonraki döneme karşılık gelen peşin sermaye değeri: 2.600.000 TL,
Mal rejimi dönemine karşılık gelen edinilmiş bölüm: 1.400.000 TL

olarak hesaplanmış olsun.

Bu durumda:

2.600.000 TL kişisel mal,
1.400.000 TL edinilmiş mal

olarak değerlendirilebilir.

Diğer eşin bu kalem yönünden brüt katılma hakkı 700.000 TL olabilir. Ancak bu rakam nihai sonuç değildir. Üye eşin diğer edinilmiş malları ve borçları ile talepte bulunan eşin kendi artık değeri de hesaplanmalı ve karşılıklı alacaklar takas edilmelidir.

Bu örnek yalnızca hesaplama mantığını göstermektedir. Gerçek dosyada aktüeryal hesap, ödeme türü, yaşam tablosu, iskonto oranı ve mevcut OYAK belgeleri esas alınmalıdır.

Evlilik Tarihinden Önceki OYAK Aidatları

Evlilikten Önceki Üyelik Dönemi

OYAK üyeliği evlilikten önce başlamış olabilir. Evlilik öncesinde maaştan kesilen aidatlar ve bu döneme karşılık gelen değerler, kural olarak üye eşin kişisel mal alanıyla ilişkilidir.

Evlilik sırasında kesilen aidatlar ise çalışma geliri olan maaştan karşılandığı için edinilmiş mal dönemine ilişkindir.

Ancak emeklilik yardımı yalnızca aidatların aritmetik toplamından oluşan sıradan bir tasarruf hesabı değildir. OYAK Kanunu emeklilik yardımını üyelik süresi ve teknik hesaplama esasları üzerinden düzenlemektedir. Bu nedenle emeklilik yardımının paylaşımında yalnızca:

Evlilikte geçen ay sayısı ÷ toplam üyelik ayı

şeklinde basit bir oran her dosyada yeterli olmayabilir. Emeklilik yardımı ve EMS rezervinde TMK m. 228/2’deki aktüeryal yöntem de dikkate alınmalıdır.

1 Ocak 2002 Tarihinin Önemi

1 Ocak 2002’den önce evlenen ve farklı bir mal rejimi seçmeyen eşler bakımından:

Evlilik tarihinden 31 Aralık 2001’e kadar eski yasal mal ayrılığı rejimi,
1 Ocak 2002’den boşanma davasının açıldığı tarihe kadar edinilmiş mallara katılma rejimi

uygulanır.

Bu nedenle uzun süreli evliliklerde OYAK üyeliğinin;

Evlilik öncesi dönemi,
1 Ocak 2002 öncesindeki evlilik dönemi,
1 Ocak 2002 sonrası edinilmiş mallara katılma dönemi,
Boşanma davası sonrası dönem

ayrı ayrı incelenmelidir.

Yargıtay’ın OYAK kararlarında da 1 Ocak 2002 öncesi mal ayrılığı ile sonraki edinilmiş mallara katılma dönemleri açıkça ayrılmıştır.

OYAK Nemaları Paylaşılır mı?

OYAK, üyelerinden topladığı aidatları yatırımlarda değerlendirmektedir. Emeklilik yardımı ve çeşitli rezervler yalnızca maaştan yapılan kesintilerin nominal toplamından ibaret olmayabilir.

“Nema” ifadesi kullanılırken hangi OYAK kaleminden söz edildiği belirlenmelidir:

Emeklilik yardımının hesaplanmasına dâhil edilen değer,
EMS rezervindeki artış,
KÖBF neması,
Ayrı bir fon veya sistem getirisi.

Evlilik sırasında edinilmiş gelirlerden oluşan birikimin neması kural olarak edinilmiş mal hesabında değerlendirilebilir.

Buna karşılık evlilikten önce veya miras gibi kişisel bir kaynaktan oluşan değerin evlilik süresindeki gelirleri de Türk Medeni Kanunu uyarınca, geçerli bir mal rejimi sözleşmesinde aksi kararlaştırılmamışsa edinilmiş mal olabilir.

Bununla birlikte OYAK emeklilik yardımı ve EMS rezervinde nema bağımsız bir banka faizi gibi ayrılmadan, ödeme sisteminin bütünü ve TMK m. 228/2 yöntemi üzerinden hesaplanabilir. Bu nedenle OYAK’tan ayrıntılı aidat, nema, rezerv ve ödeme dökümü alınmalıdır.

Konut Ön Biriktirim Fonu Boşanmada Paylaşılır mı?

KÖBF, emeklilik yardımından farklı ve konut edinme amacıyla oluşturulan ayrı bir fondur. 205 sayılı Kanun’a göre fondaki birikmiş ek aidatlar, OYAK üyeliği sona erdiğinde nemasıyla birlikte üyeye ödenir.

KÖBF’ye evlilik sırasında maaştan veya diğer edinilmiş gelirlerden yapılan ödemelerle oluşan ve boşanma davası tarihinde mevcut bulunan bakiye, kural olarak edinilmiş mal değerlendirmesine konu olabilir.

KÖBF bakımından şu kayıtlar ayrıca istenmelidir:

Fona giriş tarihi,
Aylık ek aidatlar,
Aidatların ödeme kaynağı,
Toplam birikim,
Nema tutarları,
Fondan çekilen paralar,
Konut alımında kullanılan tutar,
OYAK’a olan borç ve kesintiler,
Boşanma dava tarihindeki net bakiye.

KÖBF’nin amacı konut birikimi olduğundan, ömür boyu emeklilik geliri yerine yapılan toplu ödemelere ilişkin TMK m. 228/2 aktüeryal hesabının bu kaleme otomatik olarak uygulanması doğru olmayabilir. KÖBF’nin gerçek birikim ve konut finansmanı niteliği ayrı değerlendirilmelidir.

KÖBF Parasıyla Ev Alınmışsa

KÖBF birikimi;

Konut peşinatında,
OYAK konut projesindeki ödemelerde,
Konut kredisi borcunda,
Tapu harç ve giderlerinde

kullanılmış olabilir.

Bu durumda fondaki bakiye yerine alınan konutun mal rejimi tasfiyesindeki durumu incelenir. KÖBF’den gelen kişisel ve edinilmiş kaynakların konuta katkısı, kredi ödemeleri ve taşınmazın güncel değeri birlikte değerlendirilmelidir.

OYAK Borçlarının Hesaba Etkisi

OYAK üyelerine mevzuattaki koşullar çerçevesinde OYAK veya banka kaynaklı borç verme hizmetleri sunmaktadır.

OYAK üyesi eşin;

OYAK kaynaklı borcu,
Rezerv karşılığı kullandığı borç,
KÖBF bağlantılı yükümlülüğü,
Konut kredisi,
Emeklilik yardımından mahsup edilecek borcu

bulunabilir.

Mal rejimi tasfiyesinde yalnızca brüt OYAK değeri değil, bu değerle doğrudan bağlantılı gerçek ve mevcut borçlar da incelenmelidir.

Ancak her OYAK borcu otomatik olarak emeklilik yardımı değerinden düşülmez. Borcun;

Hangi amaçla kullanıldığı,
Kime ödendiği,
Boşanma dava tarihinde mevcut olup olmadığı,
OYAK rezervinden mahsup edilip edilmeyeceği,
Aile veya kişisel ihtiyaçlara mı ilişkin olduğu

belirlenmelidir.

Sonradan oluşturulan, gerçeğe aykırı veya başka bir malvarlığıyla ilgili borçların OYAK birikimini azaltmak için kullanılması mümkün değildir.

OYAK Emekli Maaşı Paylaşılır mı?

OYAK Emekli Maaşı Sistemi’nden düzenli ödeme alan üyenin her aylık ödemesinin durumu, toplu rezervin tasfiyesinden farklı değerlendirilmelidir.

Mal rejimi devam ederken elde edilen ve biriktirilmiş durumda bulunan emekli maaşları edinilmiş mal kapsamında olabilir. Boşanma davasının açılmasından sonra doğan yeni dönemsel ödemeler ise mal rejiminin sona ermesinden sonraki gelirlerdir.

Bununla birlikte EMS rezervinin boşanma dava tarihindeki mevcut değeri ayrıca tasfiyeye konu edilmişse, aynı ekonomik değerin:

Hem rezerv olarak,
Hem de ileride ödenecek bütün aylıklar olarak

iki kez hesaplanmaması gerekir.

Mahkeme ve bilirkişi;

EMS rezervini,
Ödenmiş aylıkları,
Dava tarihinden önce birikmiş tutarları,
Dava sonrası ödeme hakkını

birlikte değerlendirerek mükerrer hesaplamayı önlemelidir.

Maluliyet ve Ölüm Yardımları

OYAK mevzuatında emeklilik yardımının yanında maluliyet ve ölüm yardımları da düzenlenmiştir.

Bu ödemeler emeklilik yardımından farklı amaçlara sahiptir.

Özellikle maluliyet yardımında;

İş gücü kaybının hangi döneme karşılık geldiği,
Üyenin gelecekteki yaşam ve bakım ihtiyaçları,
Ödemenin mal rejimi tarihinde mevcut olup olmadığı,
TMK m. 228/2’nin uygulanma şartları

ayrıca değerlendirilmelidir.

Ölüm yardımı ise üye eşin ölümü ve hak sahipleriyle bağlantılı özel bir ödeme olduğundan boşanma sırasındaki OYAK birikimiyle aynı kurallara tabi olduğu varsayılmamalıdır.

OYAK Kayıtları Nasıl Tespit Edilir?

Mahkemeden OYAK’a Müzekkere Yazılması

OYAK üyesi olmayan eşin, diğer eşin ayrıntılı üyelik ve rezerv bilgilerini yalnızca evli olduğu gerekçesiyle doğrudan OYAK’tan alması beklenmemelidir.

Mal rejimi davasında mahkemeden OYAK’a müzekkere yazılması talep edilerek aşağıdaki bilgiler istenebilir:

Üyeliğe başlangıç tarihi,
Daimî veya geçici üyelik statüsü,
Aylık aidat dökümü,
Emeklilik yardımına hak kazanma tarihi,
Emeklilik veya görevden ayrılma tarihi,
Tahakkuk eden emeklilik yardımı,
Fiilî ödeme tarihi ve miktarı,
EMS’ye giriş tarihi,
EMS’de bırakılan yardım oranı,
Boşanma dava tarihindeki EMS rezervi,
Ödenen emekli maaşları,
Sistemden yapılan çekiş ve dilim değişiklikleri,
KÖBF’ye giriş tarihi,
KÖBF aidat ve nema dökümü,
KÖBF’nin dava tarihindeki bakiyesi,
OYAK borç ve mahsupları,
Üyeye yapılan diğer toplu ödemeler,
Ödemelerin gönderildiği banka hesapları.

Yalnızca “davalının OYAK birikiminin bildirilmesi” şeklindeki genel bir müzekkere, bütün kalemlerin ayrıntılı şekilde gelmesini sağlamayabilir. Talep edilen kayıtlar ayrı ayrı gösterilmelidir.

Banka Kayıtları

OYAK tarafından yapılan toplu ödemenin;

Hangi banka hesabına gönderildiği,
Sonradan nereye aktarıldığı,
Harcanıp harcanmadığı,
Başka mala dönüşüp dönüşmediği,
Yakın kişilere gönderilip gönderilmediği

banka kayıtlarından araştırılabilir.

OYAK ödeme kaydı ile banka hareketleri birlikte incelenmelidir. Yalnızca OYAK’tan ödemenin yapıldığının öğrenilmesi, paranın boşanma dava tarihinde mevcut olduğunu tek başına göstermez.

Maaş Bordroları

Maaştan yapılan OYAK aidatlarının ve KÖBF ek kesintilerinin tespiti için;

Maaş bordroları,
Üyelik aidat cetvelleri,
OYAK hesap dökümleri,
Görev ve terfi kayıtları

kullanılabilir.

Özellikle evlilikten önceki, 1 Ocak 2002 öncesindeki ve boşanma davası sonrasındaki dönemlerin ayrılması bakımından aidat tarihleri önem taşır.

OYAK Online Üye Hizmetleri Dökümü

Üyenin kendi hesabından alınan OYAK Online Üye Hizmetleri dökümü;

Üyelik süresi,
Tahminî yardım,
EMS rezervi,
KÖBF bakiyesi,
Borç durumu

bakımından başlangıç delili olabilir.

Ancak ekran görüntüsü veya tek tarihli hesap özeti mahkemece doğrudan kesin hesap kabul edilmeyebilir. OYAK’tan resmî yazı ve dönemsel döküm alınması gerekir.

OYAK Mal Paylaşımı Davası Kime Karşı Açılır?

OYAK birikiminden kaynaklanan katılma alacağı davası kural olarak OYAK’a karşı değil, OYAK üyesi olan eşe karşı açılır.

Diğer eşin talebi:

OYAK hesabının yarısının kendi adına geçirilmesi

değil, mal rejimi tasfiyesinden doğan katılma alacağının üye eşten tahsil edilmesidir.

OYAK çoğunlukla;

Üyelik,
Rezerv,
Ödeme,
Aidat,
Nema,
EMS ve KÖBF kayıtlarını

mahkemeye bildiren kurum konumundadır.

OYAK ile üye arasında emeklilik yardımının yanlış hesaplanması, ödeme yapılmaması veya üyelik hakkı konusunda ayrı bir uyuşmazlık bulunuyorsa görevli mahkeme ve dava tarafları farklı olabilir.

OYAK Birikimi İçin Ne Zaman Dava Açılır?

OYAK birikimine ilişkin talep, mal rejiminin tasfiyesi davası kapsamında ileri sürülür.

Mal paylaşımı davası boşanma davasıyla birlikte veya boşanma davası devam ederken açılabilir. Ancak boşanma kararı kesinleşmeden mal rejimi tasfiyesi hakkında nihai karar verilmesi mümkün değildir. Mahkeme boşanma dosyasının kesinleşmesini bekletici mesele yapabilir.

Mal rejimi tasfiyesinden kaynaklanan katılma alacağı taleplerinde, özel bir süre bulunmadığı ölçüde genel olarak on yıllık zamanaşımı süresi gündeme gelir. Başlangıç tarihi boşanma kararının kesinleşmesi ve mal rejiminin sona erme nedeni dikkate alınarak belirlenmelidir.

Başvurunun geciktirilmesi;

OYAK kayıtlarının toplanmasını,
Banka hareketlerinin bulunmasını,
Ödemenin nereye harcandığının izlenmesini,
Mal kaçırma işlemlerine karşı önlem alınmasını

güçleştirebilir.

OYAK Birikimine İhtiyati Tedbir Konulabilir mi?

OYAK emeklilik yardımı veya EMS rezervinin çekilmesi ve üçüncü kişilere aktarılması konusunda somut bir tehlike bulunuyorsa uygun geçici hukuki koruma talep edilebilir.

Ancak talep edilen tedbir;

Muhtemel katılma alacağıyla orantılı,
Teknik olarak uygulanabilir,
Üyenin kanuni emeklilik ve yardım haklarını gereksiz biçimde engellemeyen,
Üçüncü kişilerin haklarını zedelemeyen

bir kapsamda olmalıdır.

Mal rejimi davasının çoğunlukla parasal alacakla sonuçlanması nedeniyle ihtiyati tedbir ile ihtiyati haciz şartlarının somut olayda ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekir.

Üyenin bütün OYAK haklarının herhangi bir hesaplama yapılmadan süresiz biçimde dondurulması ölçüsüz olabilir. Buna karşılık emeklilik yardımının kısa süre içinde çekilip mal kaçırma amacıyla aktarılacağına ilişkin ciddi deliller varsa uygun koruyucu karar talep edilmesi gerekebilir.

Anlaşmalı Boşanma Protokolünde OYAK Birikimi

Taraflar anlaşmalı boşanma protokolünde OYAK birikiminin durumunu açıkça düzenleyebilir.

Protokolde şu konular ayrı ayrı yazılmalıdır:

OYAK emeklilik yardımı,
EMS rezervi,
OYAK emekli maaşları,
KÖBF birikimi,
Nema ve ek aidatlar,
OYAK’tan alınmış toplu ödeme,
Bu parayla alınmış taşınmaz veya araç,
OYAK borçları,
Katılma alacağından feragat edilip edilmediği,
Diğer eşe ödenecek tutar ve ödeme tarihi.

“Tarafların OYAK ile ilgili birbirinden alacağı yoktur.” şeklindeki genel bir cümle;

Hangi OYAK kalemlerinin bilindiği,
Hesapların tasfiye edilip edilmediği,
Bilinmeyen veya gizlenen bir rezerv çıkarsa ne olacağı,
KÖBF’nin anlaşmaya dâhil olup olmadığı

konusunda uyuşmazlık yaratabilir.

Daha açık bir düzenlemede:

OYAK’tan gelen resmî hesap dökümü,
Hesap tarihi,
EMS ve KÖBF bakiyeleri,
Tarafların üzerinde anlaştığı net bedel,
Ödeme planı,
Açıklanmayan OYAK değeri çıkması hâlindeki sonuç

ayrı ayrı gösterilmelidir.

OYAK Birikiminde Basitleştirilmiş Senaryolar

Senaryo 1: Aktif OYAK Üyesi

Eş boşanma davası açıldığı tarihte hâlen görevde ve OYAK üyeliğine devam etmektedir. Emeklilik yardımı henüz kendisine ödenebilir hâle gelmemiştir.

Bu durumda çevrim içi sistemde görünen tahminî yardım tutarının yarısına doğrudan hükmedilmesi yerine:

Yardıma hak kazanılıp kazanılmadığı,
Hakkın dava tarihinde mevcut ve muaccel olup olmadığı,
Ayrı KÖBF veya başka çekilebilir rezerv bulunup bulunmadığı

araştırılmalıdır.

Senaryo 2: Emeklilik Yardımı Alınmış ve Bankada Duruyor

Üye eş boşanma davasından altı ay önce emekli olmuş ve OYAK’tan 5.000.000 TL almıştır. Para dava tarihinde banka hesabında bulunmaktadır.

Bu durumda ödeme TMK m. 228/2 uyarınca aktüeryal olarak kişisel ve edinilmiş bölümlere ayrılır. Edinilmiş bölüm artık değer hesabına alınır.

Senaryo 3: Para EMS’de Bırakılmış

Üye eş emeklilik yardımının tamamını EMS’de bırakmış ve boşanma dava tarihinde 4.000.000 TL rezerv bulunmaktadır.

EMS rezervi Yargıtay’ın yaklaşımı doğrultusunda tasfiyeye konu olabilir. Ancak mal rejimi sonrasındaki ömür boyu gelir dönemine karşılık gelen peşin sermaye değeri kişisel mal olarak ayrılır. Rezervin tamamı doğrudan ikiye bölünmez.

Senaryo 4: KÖBF Birikimi

Eş, evlilik süresince maaşından yaptığı ek ödemelerle KÖBF’de 800.000 TL biriktirmiştir. Boşanma davası tarihinde fon devam etmektedir.

Fonun evlilik dönemindeki maaşlardan oluşan net bakiyesi, borç ve kesintiler de dikkate alınarak edinilmiş mal değerlendirmesine konu olabilir. KÖBF, EMS’den ayrı hesaplanmalıdır.

Senaryo 5: OYAK Parasıyla Konut Alınmış

Eş OYAK emeklilik yardımını çekmiş ve bu parayla konut almıştır.

Bu durumda OYAK ödemesinin kişisel ve edinilmiş bölümleri belirlenir. Bu kaynakların konutun edinilmesine katkısı ve konutun tasfiye tarihindeki güncel değeri üzerinden mal rejimi hesabı yapılır.

Senaryo 6: Yakına Para Aktarılmış

Üye eş boşanma davasından kısa süre önce EMS rezervini çekmiş ve parayı kardeşinin hesabına karşılıksız göndermiştir.

İşlemin katılma alacağını azaltma amacı taşıdığı veya olağan dışı karşılıksız kazandırma niteliğinde olduğu ispatlanırsa tutar edinilmiş mallara değer olarak eklenebilir.

OYAK Birikimlerinde En Sık Yapılan Hatalar

Uygulamada şu hatalarla sık karşılaşılmaktadır:

OYAK hesabındaki bütün tutarın otomatik olarak yarıya bölüneceğini düşünmek,
OYAK birikimlerinin hiçbir şekilde paylaşılmayacağını sanmak,
Aktif üyelikteki tahminî emeklilik yardımıyla EMS rezervini aynı kabul etmek,
Üyenin emeklilik yardımına hak kazanıp kazanmadığını araştırmamak,
Yalnızca OYAK ekranında görünen rakama göre dava açmak,
TMK m. 228/2’deki aktüeryal hesabı yapmamak,
Gelecek emeklilik dönemine ait kişisel mal bölümünü ayırmamak,
Mal rejiminin boşanma davasının açıldığı tarihte sona erdiğini gözden kaçırmak,
Ödeme tarihini hak kazanma tarihiyle aynı kabul etmek,
Emeklilik yardımının banka hesabında mevcut olup olmadığını araştırmamak,
OYAK parasıyla alınan diğer malları gözden kaçırmak,
Harcanan her tutarın otomatik olarak tasfiye dışında kaldığını düşünmek,
Yakınlara yapılan karşılıksız transferleri araştırmamak,
OYAK emeklilik yardımı ile KÖBF’yi aynı kalem kabul etmek,
KÖBF nemalarını ve ek aidatları ayrıca istememek,
OYAK borçlarını araştırmadan brüt tutar üzerinden hesap yapmak,
Evlilikten önceki aidat dönemlerini gözden kaçırmak,
1 Ocak 2002 öncesi ve sonrası dönemleri ayırmamak,
OYAK üyesi olmayan eşin katkı yapmadığı için hak alamayacağını düşünmek,
OYAK’ı doğrudan katılma alacağı davasında borçlu taraf kabul etmek,
Anlaşmalı boşanma protokolünde OYAK kalemlerini belirsiz bırakmak,
Aynı ekonomik değeri hem EMS rezervi hem emekli maaşı olarak iki kez hesaplamak.

⚠️ Uygulamada Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

OYAK birikimine ilişkin dava veya anlaşma öncesinde şu kontroller yapılmalıdır:

Evlilik tarihi,
1 Ocak 2002 tarihi,
Boşanma davasının açıldığı tarih,
OYAK üyeliğine başlangıç tarihi,
Üyelik süresi ve statüsü,
Emeklilik veya görevden ayrılma tarihi,
Emeklilik yardımına hak kazanma tarihi,
Ödeme tarihi ve miktarı,
Ödemenin banka hesabındaki hareketleri,
EMS’ye giriş tarihi,
EMS’de bırakılan oran,
Boşanma dava tarihindeki rezerv,
Ödenen EMS maaşları,
KÖBF giriş ve ödeme tarihleri,
KÖBF’nin net bakiyesi ve neması,
OYAK borçları ve mahsuplar,
Evlilik öncesi ve sonrası aidat dönemleri,
Ödemenin başka bir mala dönüşüp dönüşmediği,
Üçüncü kişilere yapılan transferler,
TMK m. 228/2 aktüeryal hesabı,
TRH 2010 yaşam tablosu ve iskonto oranı,
Aynı değerin iki defa hesaba katılıp katılmadığı,
İhtiyati tedbir veya ihtiyati haciz ihtiyacı.

Hukuki Destek Neden Önemlidir?

Boşanmada OYAK birikimi, sıradan bir banka hesabı gibi yalnızca mevcut bakiyenin yarıya bölünmesiyle hesaplanamaz.

Sağlıklı bir değerlendirme için;

205 sayılı OYAK Kanunu,
Türk Medeni Kanunu’nun mal rejimi hükümleri,
OYAK’ın üyelik ve ödeme sistemleri,
Aktüeryal hesaplama,
Banka ve fon kayıtları,
Yargıtay’ın OYAK ve emeklilik ödemelerine ilişkin kararları

birlikte incelenmelidir.

Özellikle aktif üyelik ile emeklilik sonrasındaki EMS rezervinin karıştırılması, toplam yardımın doğrudan ikiye bölünmesi veya mal rejimi sonrasındaki kişisel mal bölümünün ayrılmaması ciddi hesap hatalarına neden olabilir.

Eksik müzekkere yazılması hâlinde yalnızca toplam birikim bildirilebilir; EMS, KÖBF, nema, borç ve ödeme kayıtları ayrı ayrı gelmeyebilir. Bu nedenle dava dilekçesinde hangi OYAK kalemlerinin araştırılacağı açıkça belirtilmelidir.

Başlıca Mevzuat ve Kararlar

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 202–241
205 sayılı Ordu Yardımlaşma Kurumu Kanunu
4722 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun m. 10
Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, 30.11.2015, E. 2015/16958, K. 2015/21471
Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, 03.04.2019, E. 2019/1480, K. 2019/3580

Hukuki Bilgilendirme Notu

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık, aktüeryal hesaplama raporu veya belirli bir uyuşmazlığa ilişkin mütalaa niteliğinde değildir. OYAK birikiminin mal rejimi tasfiyesindeki durumu; üyelik süresi, emeklilik hakkının doğduğu tarih, ödemenin yapılıp yapılmadığı, EMS ve KÖBF bakiyeleri, boşanma dava tarihi ve paranın mevcut olup olmadığına göre değişebilir. Yargı uygulamasında özellikle henüz emekli olmamış aktif üyelerin beklenen OYAK hakları konusunda somut olayın özelliklerine göre farklı değerlendirmeler yapılabilmektedir. Yalnızca bu içeriğe dayanılarak dava veya anlaşma yapılmamalı; OYAK kayıtları ile somut hukuki durum aile hukuku alanında çalışan bir avukat ve gerektiğinde aktüerya uzmanı tarafından birlikte incelenmelidir.

Boşanmada OYAK Birikimi Paylaşılır mı? | Ceviz Hukuk