Büyükanne, Büyükbaba, Amca, Hala, Dayı ve Teyzenin Miras Hakkı

Mirasbırakanın çocuğu, torunu, anne ve babası, kardeşi veya kardeşlerinin altsoyu bulunmuyorsa üçüncü zümre mirasçılığı gündeme gelir. Bu durumda mirasbırakanın büyükanne ve büyükbabaları mirasçı olur. Büyükanne veya büyükbaba mirasbırakandan önce ölmüşse, şartları varsa onların payları amca, hala, dayı ve teyzeye geçebilir.

İlgili Kanun Maddeleri

Üçüncü zümre mirasçılığı bakımından başlıca hükümler şunlardır:

• TMK m. 497: Büyükanne, büyükbaba ve bunların altsoyunun mirasçılığı

• TMK m. 499: Sağ kalan eşin üçüncü zümreyle birlikte miras payı

• TMK m. 501: Mirasçı bulunmaması hâlinde Devletin mirasçılığı

• TMK m. 506: Saklı paylı mirasçılar

• TMK m. 580: Mirasçı olabilmek için mirasın açıldığı anda sağ olma şartı

Üçüncü Zümre Mirasçıları Kimlerdir?

TMK m. 497’ye göre mirasbırakanın:

• Altsoyu,

• Anne ve babası,

• Anne ve babasının altsoyu

bulunmuyorsa büyükanne ve büyükbabaları mirasçı olur.

Bu nedenle mirasbırakanın çocuğu, torunu, anne veya babası, kardeşi ya da şartları varsa yeğeni bulunuyorsa büyükanne, büyükbaba, amca, hala, dayı ve teyze yasal mirasçı olamaz.

Büyükanne ve Büyükbabaların Miras Payı

Mirasbırakanın dört büyükanne ve büyükbabası da hayattaysa miras kural olarak eşit şekilde paylaşılır. Her biri mirasın dörtte birini alır.

Örnek

Eşi, çocuğu, anne-babası ve kardeşi bulunmayan mirasbırakanın dört büyükanne ve büyükbabası hayatta olsun. Net tereke 2.000.000 TL ise:

• Baba tarafından büyükanne: 500.000 TL

• Baba tarafından büyükbaba: 500.000 TL

• Anne tarafından büyükanne: 500.000 TL

• Anne tarafından büyükbaba: 500.000 TL

Paylaşımda anne ve baba tarafları ayrı miras kolları olarak değerlendirilir.

Amca, Hala, Dayı ve Teyze Ne Zaman Mirasçı Olur?

Büyükanne veya büyükbabalardan biri mirasbırakandan önce ölmüşse ona düşecek pay, halefiyet yoluyla kendi altsoyuna geçer.

Buna göre:

• Baba tarafından büyükanne veya büyükbabanın payı amca ve halaya,

• Anne tarafından büyükanne veya büyükbabanın payı dayı ve teyzeye

geçebilir.

Amca, hala, dayı ve teyze bağımsız bir zümre oluşturmaz. Bu kişiler, ölen büyükanne veya büyükbabanın yerine geçerek mirasçı olur.

Örnek

Mirasbırakanın eşi ve önceki zümrelerden mirasçısı bulunmamaktadır. Bütün büyükanne ve büyükbabalar daha önce ölmüştür. Baba tarafında bir amca ve bir hala, anne tarafında ise yalnızca bir dayı vardır.

Net tereke 1.200.000 TL ise:

• Amca: 300.000 TL

• Hala: 300.000 TL

• Dayı: 600.000 TL

Mirasın yarısı baba tarafına, diğer yarısı anne tarafına ayrılmıştır.

Sağ Kalan Eş Varsa Paylar Nasıl Hesaplanır?

Sağ kalan eş üçüncü zümreyle birlikte mirasçıysa TMK m. 499 gereğince mirasın dörtte üçünü alır. Üçüncü zümre mirasçıları kalan dörtte birlik bölümü paylaşır.

Örnek

Net tereke 2.000.000 TL ve sağ kalan eş bulunuyorsa:

• Sağ kalan eş: 1.500.000 TL

• Üçüncü zümre mirasçıları: Toplam 500.000 TL

Sağ kalan eş bulunduğunda üçüncü zümrede halefiyet sınırlıdır. Ölen büyükanne veya büyükbabanın payı kendi çocuğuna, yani amca, hala, dayı veya teyzeye geçebilir. Ancak onların da daha önce ölmüş olması hâlinde pay, kural olarak kuzenlere kadar ilerlemez.

Kuzenler Mirasçı Olabilir mi?

Sağ kalan eş bulunmuyorsa üçüncü zümrede halefiyet, şartları varsa daha alt derecelere devam edebilir. Bu nedenle amca, hala, dayı veya teyze mirasbırakandan önce ölmüşse onların çocukları olan kuzenler mirasçı olabilir.

Ancak sağ kalan eş varsa üçüncü zümrede mirasçılık büyükanne ve büyükbabalar ile onların çocukları düzeyinde sınırlandırılır. Bu durumda kuzenler yasal mirasçı olmaz.

Üçüncü Zümrenin Saklı Payı Var mıdır?

Hayır. Büyükanne, büyükbaba, amca, hala, dayı, teyze ve kuzenler saklı paylı mirasçı değildir.

Mirasbırakanın yalnızca üçüncü zümre hısımları varsa malvarlığının tamamını vasiyetname veya miras sözleşmesiyle başka bir kişiye bırakması mümkündür. Sağ kalan eş varsa eşin saklı payı ayrıca korunur.

Sık Sorulan Sorular

Amcadan yeğene miras kalır mı?

Amcanın çocuğu, eşi, anne-babası ve kardeşleri gibi önceki derecedeki mirasçıları bulunmuyorsa yeğen yasal mirasçı olabilir.

Hala veya teyze doğrudan mirasçı mıdır?

Hayır. Hala veya teyze, kendisinden önce ölen büyükanne ya da büyükbabanın yerine geçerek mirasçı olur.

Hiçbir akraba bulunmazsa miras kime kalır?

Yasal veya atanmış mirasçı bulunmaması hâlinde miras TMK m. 501 uyarınca Devlete geçer.

Sonuç

Üçüncü zümre mirasçılığı ancak altsoy ile anne-baba zümresinde mirasçı bulunmaması hâlinde gündeme gelir. Paylaşım yapılırken anne ve baba tarafları ayrı değerlendirilir. Sağ kalan eşin varlığı hem miras oranını hem de halefiyetin hangi dereceye kadar devam edeceğini etkiler.

 

Hukuki Bilgilendirme Notu: Üçüncü zümrede mirasçılık; sağ kalan eşin varlığına, aile kollarına ve daha önce ölen hısımlara göre değişebilir. Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş veya avukatlık hizmeti niteliğinde değildir.