Çocuk Anne veya Babaya Gitmek İstemezse Ne Olur?

Çocuğun diğer ebeveynle görüşmek istememesi, mahkemece belirlenen kişisel ilişki düzenini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Bununla birlikte çocuk fiziksel veya psikolojik baskıyla görüşmeye zorlanmamalıdır. İsteksizliğin nedeni araştırılmalı; korku, yönlendirme, uzun süreli iletişimsizlik veya güvenlik endişesi bulunup bulunmadığı uzmanlar tarafından değerlendirilmelidir.

Çocuğun İstememesi Mahkeme Kararını Geçersiz Kılar mı?

Türk Medeni Kanunu’na göre velayeti kendisine verilmeyen anne veya baba, çocukla uygun kişisel ilişki kurulmasını isteme hakkına sahiptir. Ebeveynlerin her biri de diğer ebeveyn ile çocuk arasındaki ilişkiyi zedelemekten kaçınmakla yükümlüdür. Ancak kişisel ilişki çocuğun huzurunu tehlikeye düşürüyorsa veya önemli başka sebepler bulunuyorsa bu hak sınırlandırılabilir ya da kaldırılabilir.

Bu nedenle çocuk “gitmek istemiyorum” dediğinde mevcut karar otomatik olarak sona ermez. Velayet sahibi ebeveynin yalnızca bu beyana dayanarak görüşmeleri sürekli engellemesi doğru değildir. Buna karşılık çocuğun ciddi ve somut bir korku yaşaması da görmezden gelinmemelidir.

Çocuk Görüşme Merkezinde Direnç Gösterirse Ne Yapılır?

Mahkeme kararının gönüllü olarak uygulanmaması hâlinde hak sahibi ebeveyn, Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğüne başvurabilir. Başvuru, çocuğun yerleşim yerindeki müdürlük tarafından yürütülür ve işlemler çocuk dostu yöntemlerle uzmanlar aracılığıyla gerçekleştirilir.

Çocuk görüşme merkezine getirildiği hâlde diğer ebeveynle görüşmeyi reddederse uzman veya öğretmen önce çocukla ve taraflarla ayrı ayrı görüşür. Çocuğun reddetmeye devam etmesi hâlinde durum ve gerekçeleri ayrıntılı biçimde tutanağa geçirilir.

Daha sonra isteksizliğin nedenlerini belirlemek ve çözüm geliştirmek amacıyla çocuk ve ebeveynlerle yapılacak görüşmeleri içeren bir plan hazırlanır. Görüşmeler en geç sonraki kişisel ilişki tarihine kadar ve on beş günü aşmayacak şekilde yürütülür. Uzmanın gözlem ve önerileri değerlendirme raporuna yazılır.

Bu düzenleme, çocuğun iradesinin yok sayılmasını değil; görüşmeme nedeninin uzman desteğiyle anlaşılmasını amaçlar.

Velayet Sahibi Ebeveyn Ne Yapmalıdır?

Velayet sahibi ebeveyn, çocuğu mahkeme kararındaki gün ve saatte görüşmeye hazırlamak ve belirlenen yere getirmekle yükümlüdür. “Çocuk istemiyor” denilerek çocuğun hiç getirilmemesi, kararın yerine getirilmemesi olarak değerlendirilebilir.

Ebeveynin çocuğa;

• “Gitmek zorundasın.”

• “Beni bırakıp onu seçiyorsun.”

• “Oraya gidersen başına kötü bir şey gelir.”

gibi baskı veya yönlendirme içeren ifadeler kullanmaması gerekir. Bunun yerine çocuğa görüşmenin güvenli biçimde yapılacağı anlatılmalı ve duygularını ifade etmesine imkân tanınmalıdır.

Çocuğun görüşmesini engelleyen ebeveyne teslim emri gönderilebilir. Emrin gereğinin yerine getirilmemesi hâlinde disiplin yaptırımı gündeme gelebilir.

Çocuğun İsteksizliğinin Nedeni Nasıl Belirlenir?

Çocuğun diğer ebeveyne gitmek istememesinin farklı nedenleri olabilir:

• Uzun süre görüşülmemesi,

• Ebeveynler arasındaki ağır çatışma,

• Çocuğun yönlendirilmesi,

• Diğer ebeveynin ilgisiz veya sert davranması,

• Yeni eş ya da aile düzenine uyum sorunu,

• Şiddet, ihmal veya kötü muamele iddiası,

• Yaşa ve gelişime bağlı ayrılık kaygısı.

Çocuğun görüşü yaşı ve olgunluğu ölçüsünde önemlidir. Ancak kullandığı ifadelerin kendi düşüncesini mi yansıttığı, yoksa bir ebeveynin etkisiyle mi oluştuğu araştırılabilir. Velayet ve kişisel ilişki uyuşmazlıklarında temel ölçüt, ebeveynlerin isteklerinden önce çocuğun üstün yararıdır.

Güvenlik Endişesi Varsa Görüşme Durdurulabilir mi?

Şiddet, istismar, bağımlılık veya çocuğun güvenliğini tehdit eden ciddi bir durum ileri sürülüyorsa velayet sahibi ebeveyn yalnızca kişisel değerlendirmesine dayanarak kararı süresiz uygulamama yoluna gitmemelidir.

Aile mahkemesinden;

• Kişisel ilişkinin geçici olarak durdurulması,

• Süresinin veya yerinin değiştirilmesi,

• Uzman ya da üçüncü kişi gözetiminde görüşme,

• Yatılı ilişkinin kaldırılması,

• Koruyucu veya danışmanlık tedbiri

talep edilebilir. Kişisel ilişki kararının çocuğun güncel durumuna uygun olmaması hâlinde kararın değiştirilmesi için aile mahkemesine başvurulmalıdır. Uzman gözetimindeki işlemler sırasında yapılan gözlem ve tespitler de gerektiğinde mahkemeye gönderilebilir.

Hangi Deliller Önemlidir?

Uyuşmazlığın değerlendirilmesinde çocuk görüşme merkezi tutanakları, uzman raporları, okul rehberlik kayıtları, sağlık belgeleri, taraflar arasındaki mesajlar ve teslim günlerine ilişkin kayıtlar kullanılabilir.

Çocuğun sürekli sorgulanması veya konuşmalarının gizlice kaydedilmesi yerine, durumun uzmanlar tarafından değerlendirilmesi daha sağlıklı ve güvenilir bir yol olacaktır.

Hukuki Bilgilendirme Notu: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Çocuğun görüşmeyi reddetmesinin hukuki sonuçları; yaşı, gelişimi, isteksizliğin nedeni, uzman değerlendirmesi ve mevcut mahkeme kararına göre değişebilir. Metin, somut olay bakımından hukuki görüş veya avukatlık hizmeti niteliğinde değildir.