Çocukların ve Torunların Miras Hakkı

Çocuklar, mirasbırakanın birinci derece yasal mirasçılarıdır ve mirası eşit olarak paylaşır. Torunlar ise kural olarak anne veya babaları hayattayken doğrudan yasal mirasçı olmaz. Mirasbırakanın çocuğu kendisinden önce ölmüşse, o çocuğa düşecek miras payı kendi çocuklarına, yani mirasbırakanın torunlarına geçer.

İlgili Kanun Maddeleri

Çocukların ve torunların miras hakkı bakımından başlıca hükümler şunlardır:

• TMK m. 495: Altsoyun mirasçılığı

• TMK m. 498: Evlilik dışında doğan çocukların mirasçılığı

• TMK m. 499: Sağ kalan eşin altsoyla birlikte miras payı

• TMK m. 500: Evlatlığın mirasçılığı

• TMK m. 580: Mirasçı olabilmek için sağ olma şartı

• TMK m. 582: Ceninin mirasçılığı

Çocukların Miras Payı Ne Kadardır?

TMK m. 495’e göre çocuklar eşit olarak mirasçıdır. Çocukların yaşı, cinsiyeti, ekonomik durumu, evli olup olmaması veya mirasbırakanla aynı evde yaşayıp yaşamaması yasal miras payını değiştirmez.

Mirasbırakanın eşi bulunmuyor ve üç çocuğu varsa her çocuk mirasın üçte birini alır.

Örnek

Net tereke 1.800.000 TL ve üç çocuk bulunuyorsa:

• Birinci çocuk: 600.000 TL

• İkinci çocuk: 600.000 TL

• Üçüncü çocuk: 600.000 TL

Çocuklardan birinin mirasbırakana uzun süre bakmış olması, diğerinin ise aileyle görüşmemesi kendiliğinden farklı bir yasal miras payı doğurmaz.

Sağ Kalan Eş Varsa Çocukların Payı Nasıl Hesaplanır?

Sağ kalan eş, çocuklarla birlikte mirasçı olduğunda mirasın dörtte birini alır. Kalan dörtte üçlük bölüm çocuklar arasında eşit olarak paylaşılır.

Örnek

Net tereke 2.000.000 TL, mirasçılar sağ kalan eş ve iki çocuk olsun:

• Sağ kalan eş: 500.000 TL

• Birinci çocuk: 750.000 TL

• İkinci çocuk: 750.000 TL

Bu hesaplama terekenin net değeri üzerinden yapılır. Sağ kalan eşin mal rejiminin tasfiyesinden doğabilecek alacağı miras payından ayrı değerlendirilir.

Torunlar Ne Zaman Mirasçı Olur?

Torunlar, kendi anne veya babaları olan mirasbırakanın çocuğu hayattaysa kural olarak yasal mirasçı olmaz. Çocuk mirasbırakandan önce ölmüşse, ona düşecek pay kendi altsoyuna geçer. Bu sisteme halefiyet yoluyla mirasçılık denir.

Örnek

Mirasbırakanın Ali ve Zeynep isimli iki çocuğu vardır. Ali hayatta, Zeynep ise mirasbırakandan önce ölmüş ve iki çocuk bırakmıştır.

Eş bulunmadığı durumda:

• Ali: Mirasın yarısı

• Zeynep’in birinci çocuğu: Mirasın dörtte biri

• Zeynep’in ikinci çocuğu: Mirasın dörtte biri

Torunlar, Zeynep’e düşecek yarım payı kendi aralarında eşit olarak paylaşır. Miras doğrudan torun sayısına göre değil, önce çocukların oluşturduğu aile kollarına göre ayrılır.

Farklı Evliliklerden Doğan Çocukların Payı Değişir mi?

Hayır. Mirasbırakanın ilk, ikinci veya sonraki evliliğinden doğan çocukları arasında yasal mirasçılık bakımından fark bulunmaz. Bütün çocuklar aynı zümrede ve eşit miras hakkına sahiptir.

Örneğin ilk evlilikten iki, ikinci evlilikten bir çocuk varsa ve sağ kalan eş bulunmuyorsa, üç çocuk da mirasın üçte birini alır.

Evlilik Dışında Doğan Çocuğun Miras Hakkı Var mı?

Evlilik dışında doğan çocuk ile anne arasındaki soybağı doğumla kurulur. Baba yönünden soybağı tanıma veya mahkeme kararıyla kurulmuşsa çocuk, evlilik içinde doğan çocuklarla aynı şekilde mirasçı olur.

Soybağının hukuken kurulmamış olması hâlinde baba yönünden yasal mirasçılık doğmaz.

Evlatlığın Miras Hakkı Var mı?

Evlatlık ve evlatlığın altsoyu, evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olur. Evlatlığın biyolojik ailesindeki mirasçılığı da devam eder.

Buna karşılık evlat edinen kişi ve onun hısımları, evlatlığa yasal mirasçı olamaz. Evlat edinmeden kaynaklanan yasal mirasçılık bu bakımdan tek yönlüdür.

Üvey çocuk ise yalnızca üvey anne veya babasının eşiyle kurulan evlilik nedeniyle yasal mirasçı olmaz. Yasal mirasçılık için evlat edinme veya ölüme bağlı tasarruf gerekir.

Anne Karnındaki Çocuk Mirasçı Olabilir mi?

Mirasın açıldığı sırada anne karnında bulunan çocuk, sağ doğması koşuluyla mirasçı olur. Ölü doğan çocuk mirasçı olamaz.

Bu nedenle mirasbırakan öldüğünde eşinin hamile olması hâlinde, paylaşımda doğacak çocuğun miras hakkı da dikkate alınmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Anne veya baba hayattayken toruna miras düşer mi?

Kural olarak hayır. Ancak mirasbırakan, saklı pay kurallarına uyarak vasiyetname veya miras sözleşmesiyle torununa mal bırakabilir.

Gelin veya damat kayınvalidesinden miras alabilir mi?

Gelin ve damat, eşlerinin anne veya babasına kanunen mirasçı olmaz. Ölüme bağlı tasarrufla kendilerine hak bırakılması mümkündür.

Bir çocuk mirası reddederse payı ne olur?

Reddeden çocuk, mirasbırakandan önce ölmüş gibi değerlendirilir. Şartları varsa onun çocukları mirasçı hâline gelebilir.

Sonuç

Çocuklar mirasbırakanın birinci zümre mirasçılarıdır ve eşit paylara sahiptir. Torunların miras hakkı ise kendi anne veya babalarının mirasbırakandan önce ölmesi veya kanunda belirtilen başka bir nedenle mirasçılık dışında kalması durumunda gündeme gelir.

 

Hukuki Bilgilendirme Notu: Çocukların ve torunların miras payları; sağ kalan eşin, daha önce ölen çocukların ve ölüme bağlı tasarrufların bulunmasına göre değişebilir. Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş veya avukatlık hizmeti niteliğinde değildir.