Devlet Ne Zaman Mirasçı Olur?

Mirasbırakanın yasal veya atanmış başka bir mirasçısı bulunmuyorsa miras Devlete geçer. Devlet, miras hukukunda son sırada yer alan yasal mirasçıdır. Ancak uzak bir akrabanın varlığı, geçerli bir vasiyetnameyle mirasçı atanması veya sonradan bir mirasçının ortaya çıkması Devletin mirasçılığını etkileyebilir.

İlgili Kanun Maddeleri

Devletin mirasçılığı bakımından temel düzenlemeler şunlardır:

• TMK m. 501: Mirasçı bırakmaksızın ölen kişinin mirasının Devlete geçmesi

• TMK m. 594: Mirasçıların bilinmemesi hâlinde ilan yapılması

• TMK m. 598: Mirasçılık belgesi

• TMK m. 612: En yakın mirasçıların tamamının mirası reddetmesi

• TMK m. 631: Devlete geçen mirasta resmî defter ve Devletin sorumluluğu

Devletin Mirasçı Olmasının Şartları Nelerdir?

TMK m. 501’e göre mirasçı bırakmaksızın ölen kişinin mirası Devlete geçer. Bunun için öncelikle diğer yasal mirasçıların bulunmadığı belirlenmelidir.

Mirasbırakanın;

• Çocuğu, torunu veya diğer altsoyu,

• Anne ve babası ile bunların altsoyu,

• Büyükanne ve büyükbabaları ile şartları varsa bunların altsoyu,

• Sağ kalan eşi,

• Evlatlığı veya evlatlığının altsoyu

bulunuyorsa Devlet yasal mirasçı olamaz.

Geçerli bir vasiyetname veya miras sözleşmesiyle terekenin tamamı için atanmış mirasçı bulunması da mirasın Devlete geçmesini engeller.

Uzak Akrabalar Varken Miras Devlete Kalır mı?

Mirasın Devlete geçmesi için yalnızca çocukların, anne ve babanın ya da kardeşlerin bulunmaması yeterli değildir. Üçüncü zümrede mirasçı olabilecek büyükanne, büyükbaba ve bunların altsoyu da araştırılmalıdır.

Örneğin mirasbırakanın eşi, çocuğu, anne-babası ve kardeşi bulunmasa bile hayatta olan bir amcası veya teyzesi şartları varsa mirasçı olabilir. Sağ kalan eş bulunmayan durumlarda üçüncü zümrede halefiyet daha alt derecelere de ilerleyebilir.

Mirasçıların Kim Olduğu Bilinmiyorsa Ne Yapılır?

Mirasbırakanın mirasçısı bulunup bulunmadığı veya mirasçıların tamamı bilinmiyorsa TMK m. 594 uygulanır.

Sulh hâkimi uygun araçlarla ve birer ay arayla iki defa ilan yapar. Hak sahipleri, son ilandan itibaren en geç bir yıl içinde mirasçılık sıfatlarını bildirmeye çağrılır.

İlan süresi içinde kimse başvurmaz ve yapılan araştırma sonucunda hiçbir mirasçı belirlenemezse miras, miras sebebiyle istihkak davası açma hakkı saklı kalmak üzere Devlete geçer.

Bu nedenle nüfus kayıtlarında hemen bir mirasçıya ulaşılamaması, terekenin doğrudan Devlete geçmesi için tek başına yeterli değildir.

Sonradan Bir Mirasçı Ortaya Çıkarsa Ne Olur?

TMK m. 594, miras sebebiyle istihkak davası açma hakkını saklı tutar. Bu nedenle miras Devlete geçtikten sonra yasal veya atanmış mirasçı olduğunu ispatlayan kişi, kanuni şartlar çerçevesinde tereke mallarının kendisine verilmesini isteyebilir.

Mirasçılık iddiasında bulunan kişinin soybağını veya ölüme bağlı tasarruftan doğan hakkını hukuken ispatlaması gerekir.

Vasiyetname Varsa Devlet Mirasçı Olabilir mi?

Vasiyetnamenin bulunması, Devletin mirasçılığını her durumda tamamen ortadan kaldırmaz. Vasiyetnameyle terekenin tamamı için bir mirasçı atanmışsa Devlete miras kalmaz.

Ancak yalnızca belirli bir mal veya para bir kişiye bırakılmışsa, kalan tereke bakımından yasal mirasçılar araştırılır. Başka yasal mirasçı yoksa Devlet, tasarruf dışında kalan bölüm için mirasçı olabilir.

Örnek

Mirasbırakanın yasal mirasçısı bulunmamakta ve vasiyetnamesinde yalnızca 500.000 TL’nin bir derneğe verilmesini istemektedir. Net tereke 2.000.000 TL ise vasiyet edilen tutar yerine getirildikten sonra kalan bölüm, başka bir düzenleme yoksa Devlete geçebilir.

Bütün Mirasçılar Mirası Reddederse Miras Devlete mi Kalır?

Hayır. En yakın yasal mirasçıların tamamının mirası reddetmesi, Devletin doğrudan mirasçı olması anlamına gelmez.

TMK m. 612 uyarınca bu durumda tereke, sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir. Borçların ödenmesinden sonra geriye değer kalırsa bu değer, mirası reddetmemiş olsalardı hak sahibi olacak kişilere verilir.

Bu durum, baştan itibaren hiçbir mirasçının bulunmamasından farklıdır.

Devlet Tereke Borçlarından Nasıl Sorumludur?

Miras Devlete geçtiğinde sulh mahkemesi, TMK m. 631 uyarınca terekenin resmî defterini kendiliğinden düzenler. Terekenin malları, alacakları ve borçları bu deftere kaydedilir.

Devlet, deftere yazılan borçlardan yalnızca miras yoluyla edindiği değerler ölçüsünde sorumludur. Bu nedenle tereke borçları, miras yoluyla Devlete geçen değerleri aşsa bile Devletin diğer malvarlığına başvurulamaz.

Sık Sorulan Sorular

Miras doğrudan Hazineye geçer mi?

Öncelikle yasal ve atanmış mirasçıların bulunup bulunmadığı araştırılır. Mirasçı bulunamazsa Devlet son yasal mirasçı olur.

Belediyeler yasal mirasçı olabilir mi?

Belediye, sırf taşınmaz kendi sınırları içinde bulunduğu için yasal mirasçı olmaz. Ancak vasiyetname veya miras sözleşmesiyle hak sahibi yapılabilir.

Devletin saklı payı var mıdır?

Hayır. Devlet saklı paylı mirasçı değildir. Mirasbırakan, geçerli bir ölüme bağlı tasarrufla malvarlığının tamamını başka kişilere bırakabilir.

Sonuç

Devlet ancak yasal ve atanmış başka bir mirasçının bulunmaması hâlinde mirasçı olur. Mirasçıların kimliği bilinmiyorsa ilan ve araştırma süreci tamamlanmalıdır. Devlete geçen terekenin resmî defteri tutulur ve Devlet, borçlardan yalnızca miras yoluyla edindiği değerler ölçüsünde sorumlu olur.

 

Hukuki Bilgilendirme Notu: Devletin mirasçılığı, aile bağlarının ve ölüme bağlı tasarrufların ayrıntılı olarak araştırılmasını gerektirir. Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş veya avukatlık hizmeti niteliğinde değildir.