Emekli İkramiyesi ve Kıdem Tazminatının Boşanmada Paylaşılması

Emekli İkramiyesi ve Kıdem Tazminatı Boşanmada Paylaşılır mı?

Emekli ikramiyesi ve kıdem tazminatı, koşulları oluştuğunda eşler arasındaki mal rejiminin tasfiyesinde dikkate alınabilir. Ancak ödenen toplam tutarın doğrudan yarısının diğer eşe verilmesi şeklinde otomatik bir paylaşım yapılmaz.

Sonuç belirlenirken özellikle şu konular araştırılır:

• Ödemeye hangi tarihte hak kazanıldığı,

• İş veya kamu hizmetinin hangi tarihler arasında sürdüğü,

• Ödemenin boşanma davasından önce mi sonra mı yapıldığı,

• Ödemenin boşanma davası açıldığı tarihte mevcut olup olmadığı,

• Paranın başka bir malvarlığı değerine dönüştürülüp dönüştürülmediği,

• Hizmet süresinin ne kadarının evlilikten önceye, ne kadarının mal rejimi dönemine ait olduğu,

• 1 Ocak 2002 öncesine ait çalışma sürelerinin bulunup bulunmadığı,

• Emekli ikramiyesinin gelecek emeklilik dönemine karşılık gelen kişisel mal bölümünün ne olduğu,

• Ödemeye bağlı gerçek borç ve kesintilerin bulunup bulunmadığı.

Türk Medeni Kanunu, çalışma karşılığı elde edilen edinimleri ve sosyal güvenlik kurumlarının yaptığı ödemeleri edinilmiş mallar arasında saymaktadır. Bununla birlikte toplu sosyal güvenlik ödemelerinin mal rejimi sona erdikten sonraki döneme karşılık gelen peşin sermaye değeri kişisel mal olarak ayrılır.

Bu nedenle kıdem tazminatı ile emekli ikramiyesi aynı başlık altında incelense de hukuki nitelikleri ve hesaplama yöntemleri tamamen aynı değildir.

Kıdem Tazminatı ile Emekli İkramiyesi Arasındaki Fark

Kıdem Tazminatı Nedir?

Kıdem tazminatı, işçinin aynı işverene bağlı çalışma süresi karşılığında, iş sözleşmesinin kanunda belirtilen nedenlerden biriyle sona ermesi üzerine işveren tarafından ödenen tazminattır.

1475 sayılı İş Kanunu’nun yürürlükteki 14. maddesine göre gerekli şartları taşıyan işçiye, her tam çalışma yılı için otuz günlük ücret tutarında kıdem tazminatı ödenir. Bir yıldan artan süreler de oranlanarak hesaba katılır. Her işten ayrılma kıdem tazminatı hakkı doğurmaz; iş sözleşmesinin kanunda belirtilen sona erme nedenlerinden biriyle son bulması gerekir.

Kıdem tazminatının temelinde çalışma ilişkisi ve işçinin hizmet süresi bulunur. Bu nedenle mal rejimi tasfiyesinde kıdem tazminatının hangi çalışma dönemlerine karşılık geldiği önemlidir.

Emekli İkramiyesi Nedir?

Emekli ikramiyesi, kamu görevlisinin hizmet süresi ve tabi olduğu sosyal güvenlik sistemi kapsamında emeklilik nedeniyle hak kazandığı toplu ödemedir.

Kamu görevlisinin göreve başladığı tarih, emeklilik işlemlerinde uygulanacak sistemi etkileyebilir. SGK’nın açıklamasına göre Ekim 2008’den önce kamu görevine başlayanların önemli bir bölümü bakımından 5434 sayılı Kanun; bu tarihten sonra ilk defa kamu görevine başlayanlar bakımından ise 5510 sayılı Kanun’un 4/1-c hükümleri uygulanmaktadır. Emekli ikramiyesine ilişkin hesap ve ödeme sistemi de kişinin tabi olduğu mevzuata göre farklılaşabilir.

Emekli ikramiyesi sosyal güvenlik bağlantılı toplu ödeme niteliğinde olduğundan Türk Medeni Kanunu’nun 219 ve 228. maddeleri birlikte değerlendirilir.

Neden Aynı Hesaplama Yapılmaz?

Kıdem tazminatı esas olarak geçmiş çalışma süresine ve iş sözleşmesinin sona ermesine bağlı bir işçilik alacağıdır.

Emekli ikramiyesi ise hizmet süresiyle bağlantılı olmakla birlikte emeklilik dönemindeki sosyal ve ekonomik güvenliği de amaçlayan toplu bir sosyal güvenlik ödemesidir. Bu nedenle emekli ikramiyesinde, toplu ödeme yerine ömür boyunca gelir bağlanmış olsaydı mal rejimi sonrasındaki döneme karşılık gelecek peşin sermaye değerinin kişisel mal olarak ayrılması gerekebilir.

Kıdem Tazminatının Boşanmadaki Durumu

Kıdem Tazminatı Edinilmiş Mal mıdır?

Kıdem tazminatı, çalışma ilişkisi karşılığında doğan bir ekonomik değer olduğundan, mal rejimi devam ederken kazanılan hizmet dönemine isabet eden bölümü edinilmiş mal olarak değerlendirilebilir.

Türk Medeni Kanunu’nun 219. maddesi, eşlerin çalışmasının karşılığı olan edinimleri edinilmiş mal saymaktadır.

Ancak şu ayrımlar yapılmadan toplam kıdem tazminatının edinilmiş mal olduğu sonucuna varılmamalıdır:

• Evlilikten önceki çalışma süresi,

• 1 Ocak 2002’den önceki çalışma süresi,

• Edinilmiş mallara katılma rejiminin devam ettiği çalışma süresi,

• Boşanma davası açıldıktan sonraki çalışma süresi,

• Tazminat hakkının doğduğu tarih,

• Tazminatın fiilen ödendiği tarih.

Kıdem Tazminatına Ne Zaman Hak Kazanılır?

İşçinin aynı işyerinde çalışıyor olması, hesabında gelecekte alabileceği tahminî bir kıdem tazminatı bulunduğu anlamına gelmez.

Kıdem tazminatı hakkının doğması için iş sözleşmesinin 1475 sayılı Kanun’un 14. maddesinde belirtilen nedenlerden biriyle sona ermesi gerekir. Örneğin işverenin haklı sebep olmadan feshi, işçinin belirli haklı nedenlerle feshi, emeklilik koşullarının gerçekleşmesi, askerlik, kadın işçinin evlendikten sonra kanuni süre içinde ayrılması ve işçinin ölümü bu kapsamda değerlendirilebilecek durumlardandır.

İş ilişkisi boşanma davası tarihinde devam ediyorsa ve kıdem tazminatını doğuran sona erme henüz gerçekleşmemişse, ortada muaccel ve ödenebilir bir kıdem tazminatı alacağı bulunup bulunmadığı ayrıca değerlendirilmelidir.

Bu nedenle:

“Eş şu anda on yıldır çalışıyor; tahminî kıdem tazminatının yarısını alabilirim.”

şeklinde otomatik bir hesap yapılamaz.

Kıdem Tazminatı Boşanma Davasından Önce Ödenmişse

İş sözleşmesi boşanma davasından önce sona ermiş ve kıdem tazminatı ödenmişse, ödeme mal rejimi tasfiyesinde dikkate alınabilir.

Ancak ödemenin boşanma davası tarihinde:

• Banka hesabında mevcut olması,

• Döviz, altın veya yatırım hesabına dönüştürülmüş olması,

• Konut, araç veya başka bir malın alınmasında kullanılmış olması

önem taşır.

Para tamamen olağan aile giderlerinde tüketilmiş ve yerine geçen başka bir malvarlığı bulunmuyorsa, dava tarihinde tasfiye edilebilecek mevcut bir değer kalmamış olabilir.

Buna karşılık para yakına karşılıksız gönderilmiş, saklanmış veya diğer eşin katılma alacağını azaltmak amacıyla elden çıkarılmışsa edinilmiş mallara eklenecek değer hükümleri gündeme gelebilir. Türk Medeni Kanunu, belirli karşılıksız kazandırmalar ile katılma alacağını azaltma amacı taşıyan devirlerin tasfiye hesabına eklenebilmesine imkân vermektedir.

Kıdem Tazminatı Boşanma Davasından Sonra Ödenmişse

Ödemenin boşanma davasından sonra yapılması tek başına kesin sonuç doğurmaz.

Aşağıdaki ihtimaller ayrı ayrı değerlendirilmelidir:

İş sözleşmesi dava tarihinden önce sona ermişse

Kıdem tazminatı hakkı boşanma davasından önce doğmuş, ancak ödeme işveren tarafından daha sonra yapılmış olabilir.

Bu durumda ödeme tarihi değil, hakkın hangi tarihte doğduğu ve dava tarihinde mevcut bir alacak niteliğinde olup olmadığı önem taşır.

İş sözleşmesi dava tarihinden sonra sona ermişse

İş ilişkisi boşanma davası tarihinde devam ediyor ve kıdem tazminatı hakkı ancak dava sonrasında doğuyorsa, dava tarihinde mevcut ve muaccel bir tazminat alacağından söz edilmesi daha güçtür.

Bununla birlikte tazminatın geçmiş çalışma dönemleriyle bağlantılı olması nedeniyle hizmet sürelerinin ve hakkın doğum koşullarının somut dosyada ayrıntılı değerlendirilmesi gerekir.

Yalnızca ödemenin banka hesabına geçtiği tarihe veya yalnızca çalışma başlangıcına bakılarak sonuca varılmamalıdır.

Kıdem Tazminatında Çalışma Dönemlerinin Ayrılması

Evlilikten Önceki Çalışma Süresi

İşçi eş, evlenmeden önce aynı işyerinde çalışmaya başlamış olabilir.

Örneğin:

• İşe giriş: 2015,

• Evlilik: 2020,

• İşten ayrılma: 2026,

• Boşanma davası: 2025

ise toplam çalışma süresinin tamamı edinilmiş mallara katılma dönemine ait değildir.

2015–2020 arasındaki evlilik öncesi hizmet dönemi kişisel mal alanıyla; 2020–2025 arasındaki dönem mal rejimiyle; boşanma davasından sonraki hizmet dönemi ise mal rejimi sonrasıyla bağlantılıdır.

Kıdem tazminatının mal rejimine isabet eden kısmı belirlenirken hizmet dönemlerinin ayrılması gerekir.

1 Ocak 2002’den Önceki Çalışma Süresi

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu 1 Ocak 2002 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Bu tarihten önce evlenmiş ve başka bir mal rejimi seçmemiş eşler bakımından kural olarak:

• 31 Aralık 2001’e kadar önceki mal rejimi,

• 1 Ocak 2002’den mal rejiminin sona erdiği tarihe kadar edinilmiş mallara katılma rejimi

uygulanır.

Bu nedenle çok uzun çalışma süresi bulunan kişilerde 1 Ocak 2002 öncesine ait kıdem dönemi ayrıca ayrılmalıdır.

Boşanma Davasından Sonraki Çalışma Süresi

Mal rejimi boşanma davasının açıldığı tarihte sona erer. Bu tarihten sonraki çalışma ve hizmet süresi, sona ermiş mal rejimi içerisinde edinilmiş mal oluşturmaz.

Kıdem tazminatı daha sonra toplu olarak ödenmiş olsa bile dava sonrası çalışma dönemi ayrıştırılmalıdır.

Basitleştirilmiş Oransal Yaklaşım

Kıdem tazminatının toplam hizmet dönemlerine göre oluştuğu dosyalarda temel bir oransal yaklaşım kullanılabilir:

Mal rejimi dönemindeki hizmet süresi ÷ toplam tazminata esas hizmet süresi × net kıdem tazminatı

Bu hesap yalnızca başlangıç yaklaşımıdır. Gerçek dosyada:

• Birden fazla işveren,

• İşyerinin devri,

• Kesintili çalışma,

• Önceki kıdem ödemeleri,

• Farklı ücret dönemleri,

• Tavan uygulaması,

• Borç ve kesintiler,

• Dava sonrası hizmet

bulunabilir.

Bu nedenle yalnızca toplam çalışma yılını bölmek her durumda yeterli değildir.

Kıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

1475 sayılı İş Kanunu’nun 14. maddesine göre kıdem tazminatı, kural olarak işçinin her tam çalışma yılı için otuz günlük ücret üzerinden hesaplanır. Artan süreler de oranlanarak hesaba katılır. Hesaplamada son ücret ve ücretin düzenli ekleri ile yürürlükteki kıdem tazminatı tavanı dikkate alınır.

Mal rejimi tasfiyesi bakımından ise iş hukukundaki brüt kıdem hesabının yanında şu sorular cevaplandırılmalıdır:

• İşçiye fiilen ne kadar ödeme yapılmıştır?

• Kanuni kesintiler nelerdir?

• Daha önce aynı hizmet dönemi için ödeme yapılmış mıdır?

• Ödeme hangi hizmet dönemlerine karşılık gelmektedir?

• Ödemenin ne kadarı dava tarihinde mevcuttur?

• Tazminat başka bir mala dönüştürülmüş müdür?

Tasfiye hesabında kural olarak işçiye fiilen kalan ve ekonomik değer oluşturan net ödeme ile hizmet dönemlerinin niteliği dikkate alınır.

Kıdem Tazminatı Tavanının Önemi

Kıdem tazminatı için dönemsel olarak değişen kanuni tavan uygulanabilir. Bu nedenle işçinin yalnızca aylık brüt ücretiyle çalışma yılı çarpılarak yapılan hesap gerçek ödeme miktarını yansıtmayabilir.

Tavan tutarları zaman içinde değiştiğinden sabit bir rakamla hesap yapılmamalıdır. İş sözleşmesinin sona erdiği tarihteki tavan, bordro ve işveren hesap pusulası incelenmelidir.

Kıdem Tazminatıyla Alınan Mallar

Kıdem Tazminatıyla Ev Alınmışsa

Kıdem tazminatı konutun peşinatında veya satış bedelinde kullanılmış olabilir.

Bu durumda:

• Kıdem tazminatının kişisel ve edinilmiş bölümleri,

• Konutun satın alma bedeli,

• Diğer finansman kaynakları,

• Kredi borcu,

• Taşınmazın tasfiye tarihindeki değeri

birlikte değerlendirilir.

Kıdem tazminatının mal rejimi dönemine ait edinilmiş bölümü konutun edinilmiş mal finansmanına; evlilik öncesi veya mal rejimi sonrası hizmet dönemine ait bölüm ise kişisel mal katkısına karşılık gelebilir.

Kıdem Tazminatı Bankada Duruyorsa

Tazminat banka hesabına yatırılmış ve boşanma davası tarihinde mevcutsa banka kayıtları üzerinden tespit yapılabilir.

Paranın:

• Vadeli mevduata,

• Dövize,

• Altına,

• Yatırım fonuna,

• Kripto varlığa

dönüştürülmesi niteliğini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Tazminatın yerine geçen değer takip edilir.

Tazminat Borç Ödemesinde Kullanılmışsa

Kıdem tazminatı:

• Konut kredisi,

• Aile borcu,

• Sağlık gideri,

• Çocukların eğitimi,

• Olağan yaşam giderleri

için kullanılmış olabilir.

Gerçek ve olağan aile borçlarının ödenmesi, paranın tasfiye tarihinde artık mevcut olmaması sonucunu doğurabilir.

Buna karşılık yalnızca mal paylaşımını azaltmak amacıyla görünüşte borç oluşturulmuş veya para yakına aktarılmışsa işlemin gerçekliği araştırılır.

Emekli İkramiyesinin Boşanmadaki Durumu

Emekli İkramiyesi Edinilmiş Mal mıdır?

Türk Medeni Kanunu’nun 219. maddesi, sosyal güvenlik veya sosyal yardım kurum ve kuruluşlarının yaptığı ödemeleri edinilmiş mallar arasında saymaktadır. Emekli ikramiyesi de şartları oluştuğunda bu kapsamda değerlendirilir.

Ancak emekli ikramiyesinin tamamı otomatik olarak edinilmiş mal değildir.

Türk Medeni Kanunu’nun 228. maddesine göre toplu ödeme yerine ömür boyunca gelir bağlanmış olsaydı mal rejiminin sona ermesinden sonraki döneme karşılık gelecek gelirlerin peşin sermaye değeri kişisel mal olarak ayrılır.

Bu nedenle emekli ikramiyesi:

• Geçmiş hizmet dönemi,

• Mal rejimi dönemi,

• Gelecek emeklilik dönemi

bakımından ayrıştırılmalıdır.

Kamu Görevlisinin Tabi Olduğu Sistem

Kamu görevlisinin emekli ikramiyesi değerlendirilirken hangi sosyal güvenlik rejimine tabi olduğu belirlenmelidir.

SGK’nın açıklamasına göre:

• Ekim 2008’den önce 5434 sayılı Kanun kapsamında çalışmaya başlayanların önemli bir bölümü yönünden 5434 sayılı sistem,

• Ekim 2008’den sonra ilk defa kamu görevlisi olanlar yönünden 5510 sayılı Kanun’un 4/1-c sistemi

uygulanmaktadır.

Bu ayrım emekli aylığına hak kazanma, hizmetlerin değerlendirilmesi ve ikramiye işlemleri bakımından önemlidir. Mal rejimi bakımından ise ödemenin türü, hizmet dönemleri, hak kazanma ve ödeme tarihleri ayrıca değerlendirilir.

Emekli İkramiyesi Boşanma Davasından Önce Ödenmişse

Kamu görevlisi emekli olmuş ve ikramiyesini boşanma davasından önce almış olabilir.

Ödemenin tasfiyeye konu olabilmesi için:

• Dava tarihinde banka hesabında mevcut olması,

• Başka bir malvarlığına dönüşmüş olması veya

• Mal rejimi hesabına eklenmesini gerektiren biçimde elden çıkarılmış olması

önem taşır.

İkramiye dava tarihinden önce tamamen olağan aile giderlerinde tüketilmiş ve yerine başka mal kalmamışsa tasfiye edilecek mevcut değer bulunmayabilir.

Emekli İkramiyesi Boşanma Davasından Sonra Ödenmişse

Ödeme boşanma davasından sonra yapılmışsa şu ayrımlar yapılmalıdır:

• Emekliliğe ve ikramiyeye dava tarihinden önce mi hak kazanılmıştır?

• Emeklilik işlemi dava tarihinden önce tamamlanmış ancak ödeme daha sonra mı yapılmıştır?

• Kamu görevlisi dava tarihinde hâlen çalışmakta mıdır?

• Emekli ikramiyesi hakkı tamamen dava sonrasında mı doğmuştur?

• Ödeme hangi hizmet sürelerine karşılık gelmektedir?

Dava tarihinde kazanılmış ve belirlenebilir bir alacağın daha sonra ödenmesi ile emeklilik hakkının tamamen dava sonrasında doğması aynı değildir.

Emekli ikramiyesi henüz yalnızca gelecekteki çalışma ve emeklilik şartlarının gerçekleşmesine bağlı bir beklenti durumundaysa, mevcut ve muaccel bir malvarlığı alacağı bulunup bulunmadığı dikkatle incelenmelidir.

Emekli İkramiyesinde TMK m. 228/2 Hesabı

Peşin Sermaye Değeri Nedir?

Emekli ikramiyesi toplu olarak ödenir. Türk Medeni Kanunu, bu toplu ödeme ömür boyunca düzenli gelir şeklinde ödenmiş olsaydı mal rejimi sona erdikten sonraki döneme düşecek gelirlerin bugünkü karşılığının hesaplanmasını öngörmektedir.

Bu tutar peşin sermaye değeri olarak ifade edilir.

Hesabın amacı, emekli eşin boşanma sonrasındaki yaşam ve emeklilik dönemine ait ekonomik güvenliğini kişisel mal olarak korumaktır.

Hesaplama Aşamaları

Emekli ikramiyesi bakımından genel hesaplama şu aşamalardan oluşabilir:

1. Net emekli ikramiyesi belirlenir.

2. Emeklilik ve ödeme tarihi tespit edilir.

3. Kamu hizmetinin başlangıç ve bitiş tarihleri belirlenir.

4. Evlilik öncesi hizmet süresi ayrılır.

5. 1 Ocak 2002 öncesi dönem varsa ayrıca belirlenir.

6. Edinilmiş mallara katılma rejimi dönemindeki hizmet süresi hesaplanır.

7. Boşanma davası sonrasındaki hizmet süreleri ayrılır.

8. Mal rejimi sonrasındaki yaşam dönemine karşılık gelen peşin sermaye değeri hesaplanır.

9. Kişisel mal bölümleri toplam ödemeden çıkarılır.

10. Kalan edinilmiş bölüm artık değer hesabına alınır.

11. Diğer malvarlığı ve borçlarla birlikte katılma alacağı belirlenir.

Bu hesap, basit bir hizmet yılı oranından daha karmaşık olabilir. Yaşam süresi ve peşin değer hesabı gerektiğinde aktüerya bilgisi bulunan uzman tarafından yapılmalıdır.

Neden İkramiyenin Yarısı Doğrudan Paylaşılmaz?

Emekli ikramiyesi yalnızca evlilik sırasında yapılan çalışmanın geçmiş karşılığı değildir. Emekli kişinin iş hayatından ayrılmasından sonraki ekonomik yaşamını da destekleyen toplu ödeme niteliği taşır.

Mal rejimi sona erdikten sonraki geleceğe karşılık gelen bölümü ayırmadan toplam ikramiyeyi ikiye bölmek, emekli eşin kişisel mal alanına giren kısmın da paylaşılması sonucunu doğurabilir.

TMK m. 228/2 bu sonucu önlemek amacıyla özel bir ayırma yöntemi öngörmektedir.

Emekli İkramiyesinde Hizmet Dönemlerinin Ayrılması

Evlilikten Önceki Kamu Hizmeti

Kamu görevlisinin hizmeti evlilikten önce başlamış olabilir.

Örneğin:

• Kamu görevine başlama: 2005,

• Evlilik: 2012,

• Emeklilik: 2025,

• Boşanma davası: 2026

ise 2005–2012 arasındaki hizmet dönemi kişisel mal alanıyla bağlantılıdır.

2012–2025 arasındaki hizmetin de tamamı doğrudan edinilmiş sayılmadan mal rejimi tarihleri ve TMK m. 228/2 hesabı değerlendirilmelidir.

1 Ocak 2002 Öncesindeki Hizmet

Eşlerin evliliği ve kamu hizmeti 1 Ocak 2002’den önce başlamış olabilir.

Başka bir mal rejimi seçilmemişse 1 Ocak 2002’den önceki dönem ile edinilmiş mallara katılma rejiminin uygulanmaya başladığı sonraki dönem ayrılır.

Örneğin 1990 yılında evlenen ve 1988 yılında kamu görevine başlayan bir eşin 2020 yılında aldığı ikramiyenin tamamı edinilmiş mallara katılma rejimi dönemine ait değildir.

Boşanma Davasından Sonraki Hizmet

Kamu görevlisi boşanma davasından sonra yıllarca çalışmaya devam etmiş ve daha sonra emekli olmuş olabilir.

Mal rejimi dava tarihinde sona erdiğinden, dava sonrasındaki hizmet dönemi sona eren mal rejimi kapsamında edinilmiş mal oluşturmaz. Bu dönem ayrıca ayrılmalıdır.

Emekli Aylığı ile Emekli İkramiyesi Aynı mıdır?

Hayır.

Emekli İkramiyesi

Bir defada veya belirli şekilde yapılan toplu ödemedir. TMK m. 228/2 kapsamındaki peşin sermaye değeri hesabı özellikle bu toplu ödemeler bakımından önem taşır.

Emekli Aylığı

Emekliye dönemsel olarak ödenen aylıktır.

Mal rejimi devam ederken tahakkuk etmiş ve biriktirilmiş emekli aylıkları edinilmiş mal kapsamında değerlendirilebilir. Boşanma davasından sonra doğan yeni emekli aylıkları ise mal rejimi sonrasındaki dönemsel gelirlerdir.

Emekli ikramiyesi tasfiyede ayrıca hesaba alınmışsa aynı ekonomik değerin gelecekteki bütün aylıklarla birlikte iki kez hesaplanmamasına dikkat edilmelidir.

Emekli İkramiyesiyle Alınan Mallar

İkramiyeyle Konut Alınmışsa

Emekli ikramiyesi konutun peşinatında veya satış bedelinde kullanılmış olabilir.

Bu durumda:

• İkramiyenin kişisel ve edinilmiş bölümü,

• Konutun diğer finansman kaynakları,

• Kredi borcu,

• Taşınmazın güncel değeri

birlikte değerlendirilir.

Emekli ikramiyesinin kişisel mal bölümü konutta kişisel katkı; edinilmiş mal bölümü ise edinilmiş finansman oluşturabilir.

İkramiye Bankada Duruyorsa

İkramiye banka hesabında mevcutsa:

• Ödeme tarihi,

• Net tutar,

• Hesaba giriş,

• Sonraki transferler,

• Dava tarihindeki bakiye

tespit edilir.

Paranın döviz, altın veya yatırım aracına dönüştürülmesi, ikramiyenin yerine geçen değerin takip edilmesine engel değildir.

İkramiye Çocuklara veya Yakınlara Verilmişse

Emekli ikramiyesi boşanma öncesinde çocuklara, kardeşe veya başka bir yakına aktarılmış olabilir.

İşlemin:

• Olağan hediye,

• Gerçek borç ödemesi,

• Bağış,

• Emanet,

• Mal paylaşımını azaltma amacı taşıyan devir

olup olmadığı araştırılır.

Karşılıksız ve olağan dışı kazandırmalar ile katılma alacağını azaltma amacı taşıyan işlemler tasfiye hesabına eklenebilir.

Kıdem ve İkramiye Ödemelerinde Mevcudiyet Şartı

Mal rejiminin tasfiyesinde, kural olarak mal rejimi sona erdiği sırada mevcut malvarlığı değerleri esas alınır. Türk Medeni Kanunu, kişisel ve edinilmiş malların mal rejiminin sona ermesi anındaki durumlarına göre ayrılacağını düzenlemektedir.

Bu nedenle ödeme daha önce alınmışsa şu sorular cevaplandırılır:

• Para hâlen hesapta mı?

• Başka bir mala dönüştü mü?

• Olağan aile giderlerinde mi harcandı?

• Gerçek borçlar mı ödendi?

• Üçüncü kişiye mi devredildi?

• Mal paylaşımını azaltma amacı bulunuyor mu?

Ödemenin alınmış olması tek başına diğer eş lehine alacak doğması için yeterli değildir. Ödemenin veya yerine geçen değerin tasfiye hesabındaki durumu belirlenmelidir.

İşsizlik Tazminatı ve Benzeri Ödemeler

Kıdem tazminatı ve emekli ikramiyesi dışında iş ilişkisinin sona ermesiyle bağlantılı olarak:

• İhbar tazminatı,

• İşe iade tazminatı,

• Boşta geçen süre ücreti,

• Kullanılmamış yıllık izin ücreti,

• İşsizlik ödeneği,

• Toplu sözleşme ödemesi,

• İş gücü kaybı tazminatı

alınmış olabilir.

Bu ödemelerin tamamı aynı hukuki nitelikte değildir.

Örneğin:

• Ücret niteliğindeki ödemeler çalışma karşılığı edinim,

• İş gücü kaybı ödemeleri TMK m. 219 ve 228 kapsamındaki özel tazminat,

• Manevi tazminat kişisel mal,

• Dava sonrası döneme ilişkin ücretler mal rejimi sonrası gelir

olabilir.

Her kalem kendi hukuki sebebi ve ait olduğu dönem bakımından ayrı incelenmelidir.

Kıdem Tazminatı veya İkramiye İçin İhtiyati Tedbir

Ödemenin kısa süre içinde alınarak başka kişilere aktarılması veya gizlenmesi konusunda somut bir tehlike varsa geçici hukuki koruma talep edilebilir.

Tedbir veya ihtiyati haciz talebinde:

• Ödemenin tahakkuk edip etmediği,

• Ödeme tarihi,

• Muhtemel katılma alacağı miktarı,

• Mal kaçırma riskini gösteren olaylar,

• Korumanın ölçülü olup olmadığı

açıklanmalıdır.

Henüz doğmamış ve yalnızca gelecekte gerçekleşmesi beklenen kıdem veya emeklilik hakkının tamamının süresiz biçimde dondurulması ölçüsüz olabilir.

Buna karşılık ödeme hakkı doğmuş, kurum veya işveren tarafından yakın tarihte yatırılacağı bildirilmiş ve aktarılma riski somutlaşmışsa uygun koruma yöntemi değerlendirilebilir.

Anlaşmalı Boşanma Protokolünde Kıdem ve Emekli İkramiyesi

Taraflar anlaşmalı boşanma protokolünde kıdem tazminatı ve emekli ikramiyesine ilişkin haklarını açıkça düzenleyebilir.

Protokolde özellikle şu ayrımlar yapılmalıdır:

• Ödenmiş kıdem tazminatı,

• Henüz ödenmemiş kıdem tazminatı alacağı,

• Ödenmiş emekli ikramiyesi,

• Emeklilik işlemi devam eden ikramiye,

• İkramiyeyle alınmış taşınmaz veya yatırım,

• Bankada mevcut bakiye,

• Kişisel ve edinilmiş dönemler,

• Diğer eşe ödenecek tutar,

• Mal rejimi haklarının saklı tutulup tutulmadığı.

“Tarafların emeklilik ve çalışma haklarında birbirinden talebi yoktur.” şeklindeki genel ifade:

• Hangi ödemenin bilindiği,

• Kıdem tazminatının mı emekli ikramiyesinin mi kapsandığı,

• Sonradan ortaya çıkacak ödemenin ne olacağı,

• Ödemeyle alınan malların tasfiye edilip edilmediği

konusunda uyuşmazlık yaratabilir.

Taraflar haklarını saklı tutacaksa katılma alacağı, değer artış payı, kıdem tazminatı ve emekli ikramiyesi açıkça belirtilmelidir.

Basitleştirilmiş Örnekler

Örnek 1: Tamamı Mal Rejimi Döneminde Oluşan Kıdem Tazminatı

İşçi eş evlilikten sonra işe başlamış, iş sözleşmesi boşanma davasından önce kanuna uygun şekilde sona ermiş ve 1.200.000 TL net kıdem tazminatı almış olsun.

Para boşanma davası tarihinde banka hesabında mevcutsa tazminatın edinilmiş mal niteliğindeki bölümü artık değer hesabına alınabilir.

Diğer eş doğrudan 600.000 TL’nin sahibi olmaz. Her iki eşin edinilmiş malları ve borçları birlikte hesaplanır.

Örnek 2: Evlilikten Önce Başlayan Çalışma

İşçi eş toplam on beş yıl çalışmış olsun:

• İlk beş yıl evlilikten önce,

• Sonraki sekiz yıl mal rejimi döneminde,

• Son iki yıl boşanma davasından sonra.

Toplam kıdem tazminatının tamamı edinilmiş mal olarak değerlendirilmez. Hizmet dönemleri ayrılarak mal rejimine isabet eden bölüm belirlenir.

Örnek 3: Kıdem Tazminatıyla Ev Alınması

Eş 1.000.000 TL kıdem tazminatı almış ve bu para evin peşinatında kullanılmış olsun.

Kıdem tazminatının:

• Evlilik öncesi hizmete,

• Mal rejimi dönemine,

• Dava sonrası hizmete

isabet eden bölümleri ayrılır. Bu bölümlerin konutun finansmanındaki oranı ve konutun güncel değeri üzerinden hesap yapılır.

Örnek 4: Emekli İkramiyesinin Bankada Bulunması

Kamu görevlisi eş evlilik sırasında emekli olmuş ve 4.000.000 TL net ikramiye almış olsun.

Ödeme boşanma davası tarihinde banka hesabında bulunuyorsa:

• Hizmet dönemleri ayrılır,

• Mal rejimi sonrasındaki emeklilik dönemine karşılık gelen peşin sermaye değeri kişisel mal olarak hesaplanır,

• Kalan edinilmiş bölüm artık değere eklenir.

Toplam 4.000.000 TL doğrudan ikiye bölünmez.

Örnek 5: Emekli İkramiyesinin Dava Sonrası Doğması

Kamu görevlisi boşanma davası tarihinde görevde olup beş yıl sonra emekli olmuşsa, emekli ikramiyesi hakkının dava tarihinde mevcut ve kazanılmış bir alacak olup olmadığı ayrıca değerlendirilir.

Dava sonrası çalışma süreleri ve gelecekteki emeklilik dönemine ilişkin değerler sona eren mal rejimi içinde edinilmiş mal gibi kabul edilmez.

Kullanılabilecek Deliller

Kıdem tazminatı ve emekli ikramiyesi uyuşmazlıklarında şu deliller kullanılabilir:

• İşe giriş ve işten ayrılış bildirgeleri,

• SGK hizmet dökümü,

• İş sözleşmesi,

• İşten ayrılış kodu,

• İşveren fesih bildirimi,

• Kıdem tazminatı hesap pusulası,

• Ücret bordroları,

• İşveren banka ödeme kayıtları,

• Arabuluculuk ve iş mahkemesi belgeleri,

• Emeklilik başvuru ve tahsis belgeleri,

• Emekli ikramiyesi hesap dökümü,

• Kamu hizmet cetveli,

• 5434 veya 5510 kapsamını gösteren kayıtlar,

• SGK ödeme belgeleri,

• Banka hesap hareketleri,

• İkramiye veya tazminatla alınan malların kayıtları,

• Tapu, araç ve yatırım hesabı belgeleri,

• Borç ve kesinti belgeleri,

• Aktüerya ve mali bilirkişi raporları.

İşçinin yalnızca e-Devlet üzerinde gördüğü tahminî kıdem veya emeklilik rakamı, kesin ve ödenebilir bir alacağı her durumda göstermez. Resmî işveren, SGK ve banka kayıtları getirtilmelidir.

Bilirkişi İncelemesi

Dosyanın niteliğine göre:

• İş hukuku hesap uzmanı,

• Mali müşavir,

• Aktüerya uzmanı,

• Sosyal güvenlik uzmanı,

• Bankacılık veya finans uzmanı

görevlendirilebilir.

Bilirkişi raporunda özellikle şu hususlar açıkça gösterilmelidir:

• Ödemenin hukuki türü,

• Hak kazanma tarihi,

• Fiilî ödeme tarihi,

• Toplam ve net ödeme,

• Hizmet başlangıç ve bitiş tarihleri,

• Evlilik öncesi hizmet,

• 1 Ocak 2002 öncesi dönem,

• Mal rejimi dönemi,

• Dava sonrası dönem,

• Emekli ikramiyesinde peşin sermaye değeri,

• Paranın dava tarihindeki mevcudiyeti,

• Yerine geçen mallar,

• Kişisel ve edinilmiş mal bölümleri,

• Nihai artık değer hesabı.

Yalnızca toplam ödemenin yarısını gösteren bir rapor yeterli ve denetlenebilir bir tasfiye hesabı oluşturmaz.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Kıdem tazminatı veya emekli ikramiyesinin eşler arasındaki mal rejimi tasfiyesine etkisine ilişkin katılma alacağı ve denkleştirme taleplerinde görevli mahkeme aile mahkemesidir.

Aile mahkemesinin bulunmadığı yerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla görev yapar.

Ancak işçinin işverenden kıdem tazminatı alacağının bulunup bulunmadığına ilişkin uyuşmazlık iş mahkemesinin; kamu görevlisinin SGK veya idareden emekli ikramiyesi talebi ise ilgili uyuşmazlığın niteliğine göre farklı yargı kolu veya görevli merciin alanına girebilir.

Mal rejimi davasında işveren veya SGK kural olarak eşin katılma alacağı borçlusu değildir. Katılma alacağı eşler arasında hesaplanır.

Zamanaşımı

Mal rejimi tasfiyesinden doğan katılma alacağı ve ilgili taleplerde, özel bir süre bulunmadığı ölçüde genel olarak on yıllık zamanaşımı süresi gündeme gelir.

Sürenin başlangıcı:

• Boşanma kararının kesinleşmesi,

• Mal rejiminin sona erme nedeni,

• İleri sürülen talebin niteliği

dikkate alınarak belirlenmelidir.

İşçinin işverene karşı kıdem tazminatı talebi, kamu görevlisinin kuruma karşı ikramiye talebi ve eşler arasındaki mal rejimi alacağı farklı hukuki ilişkilerdir. Bunların süreleri ve başvuru yolları birbirinden ayrılmalıdır.

En Sık Yapılan Hatalar

Emekli ikramiyesi ve kıdem tazminatının paylaşımında sık yapılan hatalar şunlardır:

• Toplam ödemenin doğrudan yarısını talep etmek,

• Kıdem tazminatı ile emekli ikramiyesini aynı yöntemle hesaplamak,

• Ödeme tarihi ile hak kazanma tarihini aynı kabul etmek,

• İş ilişkisi devam ederken tahminî kıdem tazminatını mevcut alacak saymak,

• Evlilikten önceki hizmet süresini gözden kaçırmak,

• 1 Ocak 2002 öncesi çalışma dönemini ayırmamak,

• Boşanma davasından sonraki çalışma süresini edinilmiş mal saymak,

• Mal rejiminin boşanma kararının kesinleştiği tarihte sona erdiğini düşünmek,

• Kıdem tazminatında iş sözleşmesinin sona erme nedenini araştırmamak,

• Brüt ve net ödeme tutarlarını karıştırmak,

• Kıdem tazminatı tavanını gözden kaçırmak,

• Emekli ikramiyesinde TMK m. 228/2 hesabını yapmamak,

• Gelecek emeklilik dönemine ait kişisel mal bölümünü ayırmamak,

• Ödemenin dava tarihinde mevcut olup olmadığını araştırmamak,

• Parayla alınan diğer malları gözden kaçırmak,

• Olağan aile giderlerinde harcanan parayı her durumda mevcut kabul etmek,

• Yakınlara yapılan karşılıksız transferleri araştırmamak,

• Emekli ikramiyesi ile emekli aylığını aynı kabul etmek,

• Aynı ekonomik değeri hem ikramiye hem satın alınan mal olarak iki kez hesaplamak,

• İşveren veya SGK’yı eşler arasındaki katılma alacağının doğrudan borçlusu sanmak,

• Protokolde kıdem ve ikramiye haklarını belirsiz ifadelerle düzenlemek.

⚠️ Uygulamada Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

Dava veya anlaşma öncesinde şu konular kontrol edilmelidir:

• Evlilik tarihi,

• 1 Ocak 2002 tarihi,

• Boşanma davasının açıldığı tarih,

• İşe veya kamu görevine başlangıç tarihi,

• İşten ayrılma veya emeklilik tarihi,

• Ödeme hakkının hangi tarihte doğduğu,

• Ödemenin hangi tarihte yapıldığı,

• Toplam brüt ve net ödeme,

• Hizmet süresinin dönemlere ayrılması,

• Kıdem tazminatını doğuran fesih nedeni,

• Kamu görevlisinin 5434 veya 5510 kapsamı,

• Emekli ikramiyesinin peşin sermaye değeri,

• Ödemenin banka hesabındaki durumu,

• Parayla alınan taşınmaz, araç veya yatırımlar,

• Gerçek borç ve kesintiler,

• Üçüncü kişilere yapılan transferler,

• İhtiyati tedbir veya ihtiyati haciz ihtiyacı,

• Aynı ekonomik değerin mükerrer hesaplanmaması,

• Mal rejimi haklarının protokolde saklı tutulup tutulmadığı.

Hukuki Destek Neden Önemlidir?

Kıdem tazminatı ve emekli ikramiyesi, yalnızca banka hesabına yatırılan toplu para olarak değerlendirilmemelidir.

Sağlıklı bir hesaplama için:

• İş hukuku,

• Sosyal güvenlik hukuku,

• Mal rejimi hükümleri,

• Hizmet dönemleri,

• Aktüeryal hesap,

• Banka ve malvarlığı kayıtları

birlikte incelenmelidir.

Kıdem tazminatında çalışma dönemlerinin yanlış ayrılması, emekli ikramiyesinde gelecek döneme ait kişisel mal bölümünün hesaplanmaması veya ödemenin dava tarihindeki mevcudiyetinin araştırılmaması önemli hak kayıplarına neden olabilir.

İşveren veya SGK’dan alınacak belgeler eksikse bilirkişi doğru hesap yapamaz. Bu nedenle hangi hizmet, ödeme ve kesinti kayıtlarının isteneceği dava dilekçesinde açıkça belirtilmelidir.

Başlıca Mevzuat

• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 202–241

• 4722 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun m. 10

• 1475 sayılı İş Kanunu m. 14

• 4857 sayılı İş Kanunu Geçici m. 6

• 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu

• 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu

• 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun

---

Hukuki Bilgilendirme Notu

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık, işçilik alacağı hesabı, sosyal güvenlik hesabı, aktüeryal rapor veya belirli bir uyuşmazlığa ilişkin mütalaa niteliğinde değildir. Kıdem tazminatı ve emekli ikramiyesinin mal rejimindeki durumu; iş veya kamu hizmetinin tarihleri, hakkın doğduğu tarih, ödemenin yapıldığı tarih, boşanma dava tarihi, paranın mevcut olup olmadığı ve tarafların tabi olduğu mal rejimine göre değişebilir. Yalnızca bu içeriğe dayanılarak dava değeri belirlenmemeli veya feragat içeren anlaşma imzalanmamalı; somut hukuki durum aile hukuku alanında çalışan bir avukat ve gerektiğinde iş hukuku, sosyal güvenlik ve aktüerya uzmanları tarafından birlikte değerlendirilmelidir.