Evlat Edinme Şartları ve Evlat Edinme Süreci

Evlat Edinme Nedir?

Evlat edinme, biyolojik soybağı bulunmayan bir kişi ile çocuk arasında mahkeme kararıyla hukuki anne-baba ve çocuk ilişkisi kurulmasını sağlayan aile hukuku kurumudur.

Evlat edinme sonucunda ana ve babaya ait haklar ile yükümlülükler evlat edinene geçer. Evlat edinilen çocuk, evlat edinenin soyadını alabilir, onun mirasçısı olur ve aile hukuku bakımından evlat edinenin çocuğu konumuna gelir.

Evlat edinme yalnızca çocuk sahibi olmak isteyen yetişkinlerin talebine göre yürütülen bir işlem değildir. Sürecin temel ölçütü her zaman çocuğun üstün yararıdır. Evlat edinecek kişinin isteği, çocuğun ihtiyaçları ve sağlıklı gelişimiyle uyumlu değilse yalnızca kanundaki yaş ve evlilik süresi şartlarının bulunması evlat edinme kararı verilmesi için yeterli olmaz.

Türk Medeni Kanunu’na göre bir küçüğün evlat edinilebilmesi için evlat edinen tarafından bir yıl süreyle bakılmış ve eğitilmiş olması, evlat edinmenin çocuğun yararına bulunması ve evlat edinenin diğer çocuklarının yararlarının hakkaniyete aykırı biçimde zedelenmemesi gerekir.

Evlat Edinmenin Hukuki Dayanağı

Evlat edinme, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 305 ila 320. maddeleri arasında düzenlenmiştir.

Bu hükümlerde;

• Küçüklerin evlat edinilmesinin genel şartları,

• Eşlerin birlikte evlat edinmesi,

• Tek başına evlat edinme,

• Evlat edinen ile çocuk arasındaki yaş farkı,

• Çocuğun ve biyolojik anne-babanın rızası,

• Rızanın aranmadığı durumlar,

• Ergin ve kısıtlı kişilerin evlat edinilmesi,

• Evlat edinmenin nüfus ve miras sonuçları,

• Mahkemenin yapacağı araştırma,

• Evlatlık ilişkisinin kaldırılması

düzenlenmektedir.

Her Koruma Altındaki Çocuk Evlat Edinilebilir mi?

Hayır. Devlet koruması veya bakım kuruluşunda bulunan her çocuk evlat edinmeye hukuken uygun değildir.

Bir çocuğun ailesinden ayrı bulunması, koruma altına alınması veya çocuk bakım kuruluşunda yaşaması, biyolojik anne ve babasıyla olan hukuki bağlarının sona erdiği anlamına gelmez. Çocuğun evlat edinilebilmesi için biyolojik anne ve babasının usulüne uygun rızasının bulunması veya kanundaki şartlar gerçekleştiği için bu rızanın aranmayacağına mahkemece karar verilmesi gerekir.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, koruma ve bakım altında bulunan bütün çocukların evlat edindirilmesinin mümkün olmadığını; öncelikle çocuğun hukuki durumunun evlat edinmeye uygun hâle gelmesi gerektiğini açıkça belirtmektedir.

Evlat Edinmenin Temel Şartları Nelerdir?

Bir küçüğün evlat edinilebilmesi için başlıca şu şartların birlikte bulunması gerekir:

• Çocuğun evlat edinen tarafından en az bir yıl süreyle bakılmış ve eğitilmiş olması,

• Evlat edinmenin çocuğun üstün yararına bulunması,

• Evlat edinenin varsa diğer çocuklarının yararlarının hakkaniyete aykırı biçimde zedelenmemesi,

• Evlat edinen ile çocuk arasında en az on sekiz yaş fark bulunması,

• Ayırt etme gücüne sahip çocuğun rızasının alınması,

• Kural olarak biyolojik anne ve babanın rızasının bulunması,

• Vesayet altındaki çocuk için vesayet makamlarının izninin alınması,

• Evlat edinecek kişi veya eşlerin kanundaki yaş ve evlilik süresi şartlarını taşıması,

• Mahkemenin yaptığı kapsamlı araştırma sonucunda evlat edinmeyi uygun bulması.

Kanundaki şartlardan yalnızca bir kısmının yerine getirilmesi yeterli değildir. Mahkeme, bütün şartları ve özellikle çocuğun yararını birlikte değerlendirir.

Evlat Edinen ile Çocuk Arasında Kaç Yaş Fark Olmalıdır?

Evlat edinilen çocuk, evlat edinenden en az on sekiz yaş küçük olmalıdır.

Örneğin otuz yaşındaki bir kişinin on iki yaşındaki bir çocuğu evlat edinmesi mümkün olabilecek yaş farkını sağlarken, yirmi yaşındaki bir kişiyi küçük evlat edinme hükümleri çerçevesinde evlat edinmesi mümkün değildir.

On sekiz yaş farkı kanuni asgari koşuldur. Bunun yanında sosyal incelemede evlat edinenin yaşı, sağlık durumu, çocuğun yaşı ve uzun vadeli bakım kapasitesi de değerlendirilir.

Evli Çiftlerin Evlat Edinme Şartları

Eşler kural olarak ancak birlikte evlat edinebilir. Evli olmayan iki kişi birlikte evlat edinemez.

Eşlerin birlikte evlat edinebilmesi için;

• En az beş yıldan beri evli olmaları veya

• Her ikisinin de otuz yaşını doldurmuş bulunması

gerekir.

Bu iki koşuldan birinin gerçekleşmesi yeterlidir. Eşler beş yıldır evli değilse her ikisinin de otuz yaşını tamamlamış olması gerekir. Eşlerden yalnızca birinin otuz yaşında olması birlikte evlat edinme bakımından yeterli değildir.

Örnek

Eşler üç yıldır evliyse:

• Her iki eş de otuz yaşını doldurmuşsa birlikte evlat edinebilir.

• Eşlerden biri yirmi sekiz, diğeri otuz iki yaşındaysa beş yıllık evlilik süresinin tamamlanması gerekir.

Eşler altı yıldır evliyse yaşları otuzdan küçük olsa dahi diğer şartları taşımaları hâlinde birlikte evlat edinmeleri değerlendirilebilir.

Evli Olmayan Kişi Tek Başına Evlat Edinebilir mi?

Evet. Evli olmayan bir kişi otuz yaşını doldurmuşsa tek başına evlat edinebilir.

Evlat edinmek için mutlaka evli veya çocuksuz olmak gerekmez. Bekâr, boşanmış veya eşi ölmüş kişi de şartları taşıması hâlinde tek başına başvurabilir.

Ancak evli olmayan iki kişi, uzun süredir birlikte yaşıyor veya nişanlı olsalar dahi birlikte evlat edinemez. Her birinin ayrı ayrı başvuru yapması da aynı çocuğu birlikte evlat edinmeleri sonucunu doğurmaz.

Evli Bir Kişi Tek Başına Evlat Edinebilir mi?

Evli kişilerin birlikte evlat edinmesi asıldır. Bununla birlikte otuz yaşını doldurmuş eş, aşağıdaki istisnai durumlardan birini ispatlarsa tek başına evlat edinebilir:

• Diğer eşin ayırt etme gücünden sürekli olarak yoksun olması,

• Diğer eşin iki yılı aşkın süredir nerede olduğunun bilinmemesi,

• Mahkeme kararıyla iki yılı aşkın süredir eşinden ayrı yaşıyor olması nedeniyle birlikte evlat edinmenin mümkün bulunmaması.

Bu şartların yalnızca tarafların fiilen ayrı yaşadığını söylemesiyle gerçekleştiği kabul edilmez. Kanunun aradığı süre ve mahkeme kararı gibi unsurlar somut belgelerle ortaya konulmalıdır.

Eşlerden Biri Diğer Eşin Çocuğunu Evlat Edinebilir mi?

Evet. Uygulamada üvey çocuğun evlat edinilmesi olarak bilinen bu durumda eşlerden biri, diğer eşin biyolojik veya evlat edinilmiş çocuğunu evlat edinebilir.

Bunun için;

• Eşlerin en az iki yıldan beri evli olması veya

• Evlat edinmek isteyen eşin otuz yaşını doldurmuş olması

gerekir.

Örneğin anne önceki ilişkisinden olan çocuğuyla birlikte yaşıyor ve daha sonra başka biriyle evlenmişse yeni eş, kanundaki şartları taşıması hâlinde çocuğu evlat edinebilir.

Ancak diğer biyolojik ebeveynle soybağı devam ediyorsa onun rızası veya rızanın aranmayacağına ilişkin mahkeme kararı gerekebilir. Üvey ebeveynin çocuğa uzun süredir fiilen bakıyor olması, tek başına biyolojik ebeveynin hukuki durumunu sona erdirmez.

Çocuk Sahibi Olan Kişiler Evlat Edinebilir mi?

Evet. Biyolojik veya daha önce evlat edinilmiş çocuğu bulunan kişi ya da eşlerin yeniden evlat edinmesine kanunen mutlak bir engel yoktur.

Bununla birlikte mahkeme, evlat edinmenin mevcut çocukların yararlarını hakkaniyete aykırı biçimde zedeleyip zedelemeyeceğini araştırır. Evlat edinenin altsoyu varsa onların evlat edinmeye yönelik düşünce ve tutumları da sosyal inceleme ve mahkeme değerlendirmesinde dikkate alınabilir.

Mevcut çocukların rızası kanunda her durumda açık bir geçerlilik şartı olarak düzenlenmemiştir. Ancak aile içi ilişkiler, kaynakların paylaşımı ve çocukların psikolojik durumu çocuğun üstün yararı bakımından önem taşır.

Evlat Edinmek İçin Çocuk Sahibi Olamamak Gerekir mi?

Hayır. Evlat edinmek için kısırlık tanısı, çocuk sahibi olamama raporu veya tıbbi tedavi görmüş olma şartı bulunmamaktadır.

Evlat edinme, yalnızca biyolojik çocuk sahibi olamayan kişilere tanınmış bir hak değildir. Biyolojik çocuğu bulunan kişiler de diğer şartları taşımaları hâlinde evlat edinebilir.

Başvuru sahiplerinin evlat edinme motivasyonu sosyal inceleme sırasında değerlendirilir. Çocuğun yalnızca yetişkinlerin duygusal boşluğunu dolduracak bir araç olarak görülmemesi; ihtiyaçlarının ve ayrı bir kişiliğe sahip olduğunun kabul edilmesi gerekir.

Evlat Edinmek İçin Belirli Bir Gelir Şartı Var mıdır?

Kanunda herkes için geçerli sabit bir maaş veya asgari malvarlığı tutarı belirlenmemiştir.

Ancak başvuran kişinin;

• Düzenli gelirinin,

• Sosyal güvenlik durumunun,

• Barınma koşullarının,

• Çocuğun bakım, sağlık ve eğitim giderlerini karşılayabilme kapasitesinin

yeterli olup olmadığı sosyal incelemede değerlendirilir.

Başvuruda malvarlığını, geliri ve sosyal güvenlik durumunu gösteren belgeler istenir. Ekonomik durum tek başına belirleyici değildir; fakat çocuğun sürekli ve güvenli bakımının sağlanabileceğinin ortaya konulması gerekir.

Sağlık Sorunu Olan Kişi Evlat Edinebilir mi?

Her sağlık sorunu evlat edinmeye engel değildir.

Değerlendirmede hastalığın;

• Sürekli bakım gerektirip gerektirmediği,

• Çocuğun bakımını aksatıp aksatmayacağı,

• Bulaşıcı veya süreğen niteliği,

• Fiziksel ve ruhsal ebeveynlik kapasitesine etkisi,

• Alkol veya uyuşturucu madde bağımlılığı bulunup bulunmadığı

incelenir.

Bakanlık başvuruda, kişinin fiziksel ve ruhsal durumunun çocuk bakımına uygunluğunu gösteren sağlık kurulu raporu istemektedir. Yalnızca belirli bir tanının bulunması otomatik ret sebebi olarak değerlendirilmemeli; hastalığın gerçek etkisi ve güncel durumu araştırılmalıdır.

Adli Sicil Kaydı Evlat Edinmeye Engel midir?

Başvuran kişi ve birlikte yaşadığı aile fertlerinin, silinmiş kayıtlar da dâhil olmak üzere adli sicil bilgileri istenir.

Her eski veya hafif mahkûmiyet otomatik olarak başvurunun reddedileceği anlamına gelmeyebilir. Bununla birlikte;

• Çocuğa karşı suçlar,

• Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar,

• Şiddet,

• Aile içi kötü muamele,

• Uyuşturucu veya insan ticareti,

• Çocuğun güvenliğini tehlikeye düşürebilecek diğer suçlar

evlat edinmeye uygunluk değerlendirmesinde son derece önemlidir.

Mahkûmiyetin türü, tarihi, tekrarlanıp tekrarlanmadığı ve çocuğun güvenliği üzerindeki etkisi değerlendirilir.

Çocuğun Rızası

Çocuğun Evlat Edinilmeye Rızası Gerekir mi?

Ayırt etme gücüne sahip çocuk, rızası olmadıkça evlat edinilemez.

Ayırt etme gücü yalnızca çocuğun belirli bir yaşa ulaşmasına göre otomatik biçimde belirlenmez. Çocuğun;

• Evlat edinmenin anlamını,

• Aile ilişkilerindeki değişikliği,

• Kararın kişisel sonuçlarını

anlayabilecek olgunlukta olup olmadığı değerlendirilir.

Çocuğun görüşünün alınması biçimsel bir işlem olmamalıdır. Çocuğun baskı altında kalmadan ve yaşına uygun yöntemlerle dinlenmesi gerekir.

Çocuk İstemiyorsa Evlat Edinilebilir mi?

Ayırt etme gücüne sahip çocuk açıkça rıza göstermiyorsa kural olarak evlat edinme kararı verilemez.

Çocuğun geçici kaygıları veya yanlış bilgilendirmeden kaynaklanan korkuları varsa uzman desteği ve uyum çalışması yürütülebilir. Ancak çocuğun iradesi zorla değiştirilemez.

Çocuğun evlat edinmeyi istememesi, başvuran kişinin sürece uzun zaman ve emek ayırmış olması gerekçesiyle göz ardı edilemez.

Vesayet Altındaki Çocuğun Evlat Edinilmesi

Vesayet altındaki çocuk, ayırt etme gücüne sahip olup olmadığına bakılmaksızın vesayet dairelerinin izniyle evlat edinilebilir.

Çocuğun vasisi tek başına kesin karar veremez. Vesayet makamı ve gerektiğinde denetim makamı, evlat edinmenin çocuğun yararına olup olmadığını değerlendirmelidir.

Biyolojik Anne ve Babanın Rızası

Anne ve Babanın Rızası Zorunlu mudur?

Kural olarak çocuğun evlat edinilebilmesi için biyolojik anne ve babasının rızası gerekir.

Rıza;

• Çocuğun veya

• Biyolojik anne ve babanın

oturduğu yer mahkemesinde sözlü ya da yazılı olarak açıklanır ve tutanağa geçirilir.

Anne ve babanın yalnızca noter belgesi düzenlemesi, özel bir sözleşme imzalaması veya çocuğu fiilen başka bir aileye bırakması, kanundaki mahkeme önünde rıza şartının yerine geçtiği anlamına gelmez.

Anne ve Baba Evlat Edinecek Kişileri Bilmek Zorunda mıdır?

Hayır. Verilen rıza, evlat edinecek kişilerin adları belirtilmemiş veya evlat edinecek aile henüz belirlenmemiş olsa dahi geçerli olabilir.

Bu düzenleme, çocuğun hukuki durumunun evlat edinmeye uygun hâle getirilebilmesini sağlar. Bununla birlikte rızanın sonuçları anne ve babaya açık biçimde anlatılmalı ve iradelerinin serbest olduğu belirlenmelidir.

Doğumdan Önce Evlat Edinme Rızası Verilebilir mi?

Hayır. Rıza, çocuğun doğumundan önce verilemez.

Ayrıca doğumun üzerinden altı hafta geçmeden verilen rıza geçerli değildir. Kanun, annenin doğum sonrasındaki fiziksel ve duygusal koşullar altında acele ve baskı altında karar vermesini önlemek amacıyla bu süreyi öngörmüştür.

Anne ve Baba Rızalarını Geri Alabilir mi?

Verilen rıza, tutanağa geçirildiği tarihten itibaren altı hafta içinde aynı usulle geri alınabilir.

Rıza geri alındıktan sonra yeniden verilirse ikinci rıza kesindir ve tekrar geri alınamaz.

Bu nedenle ilk rızanın verilmesi, çocuğun evlat edinilmesinin hemen kesinleştiği anlamına gelmez. Rızanın geri alınabileceği süre ve diğer yasal işlemler tamamlanmalıdır.

Anne veya Babanın Rızasının Aranmadığı Durumlar

Aşağıdaki hâllerde biyolojik anne veya babadan birinin rızası aranmayabilir:

• Kim olduğunun bilinmemesi,

• Uzun süredir nerede oturduğunun bilinmemesi,

• Ayırt etme gücünden sürekli olarak yoksun bulunması,

• Çocuğa karşı özen yükümlülüğünü yeterince yerine getirmemesi.

Rızanın aranıp aranmayacağına taraflar veya Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü tek başına karar vermez. Gerekli hukuki değerlendirme mahkeme tarafından yapılır.

Çocukla İlgilenmeyen Biyolojik Ebeveynin Rızası Aranır mı?

Biyolojik anne veya babanın çocukla uzun süredir görüşmemesi, nafaka ödememesi veya çocuğun bakımına katılmaması her durumda rızasının otomatik olarak aranmayacağı anlamına gelmez.

Mahkeme;

• İlgisizliğin süresini,

• Ebeveynin çocuğun yaşamındaki rolünü,

• Bakım yükümlülüğünü neden yerine getirmediğini,

• Çocuğun yerleştirilmesine ilişkin bilgisi olup olmadığını,

• İhmalin ağırlığını

değerlendirir.

Ebeveynin çocuğa karşı özen yükümlülüğünü yeterince yerine getirmediği belirlenirse rızasının aranmayacağına karar verilebilir. Bu karar ilgili ebeveyne yazılı olarak bildirilir.

Biyolojik Baba Nüfusta Kayıtlı Değilse

Çocuğun biyolojik babası hukuken belirlenmemişse, baba yönünden rıza ve soybağı konusu ayrıca değerlendirilir.

Yalnızca annenin bir kişiyi biyolojik baba olarak göstermesi o kişiyi hukuken baba hâline getirmez. Tanıma veya babalık kararı bulunup bulunmadığı, nüfus kayıtları ve somut olayın koşulları incelenmelidir.

Evlat edinme süreci devam ederken biyolojik babalık iddiası ortaya çıkarsa çocuğun soybağı ve rıza işlemleri tamamlanmadan evlat edinme kararı verilmesi sakıncalı olabilir.

Bir Yıllık Bakım ve Eğitim Şartı

Çocuğa Bir Yıl Bakmak Zorunlu mudur?

Evet. Küçüklerin evlat edinilmesinde genel kural, çocuğun evlat edinen tarafından en az bir yıl süreyle bakılmış ve eğitilmiş olmasıdır.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı aracılığıyla yürütülen süreçte çocuk uygun görülen aile yanına Evlat Edinme Geçici Bakım Sözleşmesi ile yerleştirilir. Yerleştirmeden sonra başlayan bir yıllık bakım ve izleme sürecinde aile ile çocuk arasındaki ilişki takip edilir.

Bir Yıl Dolmadan Evlat Edinme Davası Açılabilir mi?

Bakanlığın güncel uygulama açıklamasına göre küçüğün evlat edinilmesi davası, bir yıllık bakım ve eğitim süresi tamamlanmadan açılamaz.

Bir yılın sonunda sosyal inceleme ve izleme raporlarının olumlu olması gerekir. Çocuğun hukuki işlemlerinin tamamlanmaması veya başka nedenler bulunması hâlinde süreç bir yıldan daha uzun sürebilir.

Geçici Bakım Sözleşmesi Evlat Edinme Kararı mıdır?

Hayır. Geçici bakım sözleşmesi, evlat edinme ilişkisini kurmaz.

Bu sözleşmeyle başvuran kişi veya eşler, evlat edinme işlemleri tamamlanıncaya kadar çocuğun bakımını ve eğitimini Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğünün denetiminde üstlenir.

İzleme sürecinde evlat edinmenin çocuk açısından uygun olmayacağı kanaatine varılır veya sözleşmedeki yükümlülükler yerine getirilmezse geçici bakım sözleşmesi sona erdirilebilir ve çocuk geri alınabilir. Evlatlık ilişkisi ancak mahkeme kararıyla kurulur.

Evlat Edinme Başvurusu Nasıl Yapılır?

Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne Başvuru

Türkiye’de yaşayan Türk vatandaşları, yerleşim yerlerindeki Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne başvurabilir. Bakanlık ayrıca ilk başvurunun e-Devlet üzerinden yapılabilmesine imkân tanımaktadır.

Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları veya yabancı ülke vatandaşları, bulundukları ülkenin ülkelerarası evlat edinme merkezi makamına veya yetkili birimine başvurmalıdır.

Başvuru, evlat edinmek isteyen kişi tarafından şahsen yapılır. Eşler birlikte evlat edinmek istiyorsa başvuruda her iki eşin de bulunması gerekir.

İlk Başvuruda Ne Yapılır?

İlk görüşmede başvuru sahibine;

• Evlat edinilecek çocukların genel özellikleri,

• Evlat edinmenin kişisel ve hukuki sonuçları,

• Başvuru koşulları,

• Sosyal inceleme süreci,

• Geçici bakım ve izleme süreci

hakkında bilgi verilir.

Başvuru koşullarının bulunmadığı açıkça anlaşılıyorsa başvuru sosyal inceleme yapılmadan reddedilebilir. Şartlar bulunuyorsa gerekli belgelerin hazırlanması ve sosyal inceleme süreci başlatılır.

Başvuruda İstenen Belgeler

Bakanlığın güncel açıklamasına göre başvuru sahiplerinden genel olarak şu belgeler istenmektedir:

• Nüfus olayı kayıt örneği,

• Başvuran ve birlikte yaşadığı aile fertlerinin adli sicil kayıtları,

• Malvarlığını, gelir ve sosyal güvenlik durumunu gösteren belgeler,

• Yerleşim yeri belgesi,

• Öğrenim durumunu gösteren belge,

• Çocuk bakımına engel sağlık sorunu veya bağımlılık bulunmadığını gösteren sağlık kurulu raporu,

• Yabancılar ve yurt dışında yaşayanlar bakımından gerekli ikamet ve ülkeye kabul belgeleri.

Başvurunun niteliğine göre ek belge talep edilebilir. Belgelerin güncel olup olmadığı ve hangi kurumdan alınacağı başvuru sırasında ilgili il müdürlüğünden teyit edilmelidir.

Belgeler Ne Kadar Sürede Teslim Edilmelidir?

Bakanlığın güncel bilgilendirmesine göre istenen belgeler başvuru tarihinden itibaren en geç iki ay içinde tamamlanarak teslim edilmelidir.

Süresi içinde belgelerini sunmayan kişinin başvurusu işleme konulmayabilir. Belgelerin teslim tarihi ve saati, evlat edinme sıralamasında dikkate alınabilir.

Evlat Edinme Sırası Nasıl Belirlenir?

Belgelerin incelenmesi ve sosyal incelemenin olumlu sonuçlanması hâlinde başvuru dosyası sıraya alınır.

Bekleme süresi;

• Evlat edinilmek istenen çocuğun yaşına,

• Çocuğun cinsiyetine,

• Sağlık ve özel bakım ihtiyaçlarına,

• Kardeş grubunun bulunmasına,

• Başvuru sahibinin kabul ettiği çocuk özelliklerine,

• Evlat edinilmeye hukuken uygun çocuk sayısına

göre değişebilir.

Başvuru sahibinin sırada bulunması, kendisine belirli tarihte mutlaka çocuk yerleştirileceği yönünde kesin bir hak oluşturmaz. Bakanlık, eşleştirmeyi çocuğun üstün yararı ve başvuru sahiplerinin bakım kapasitesi üzerinden yapar.

Başvuranlar Çocuk Seçebilir mi?

Evlat edinme süreci bir katalog veya tercih listesi üzerinden çocuk seçme işlemi değildir.

Başvuranların bakımını üstlenebilecekleri çocukların yaş, sağlık ve diğer özellikleri görüşmelerde değerlendirilir. Sırası gelen aileye veya kişiye, sosyal inceleme sonucu bakım kapasitesiyle uyumlu görülen bir çocuk önerilir.

Başvuranlar yalnızca önerilen çocukla tanıştırılır. Çocuğun insan onurunu zedeleyecek biçimde farklı çocuklar arasından seçime tabi tutulması mümkün değildir.

Sosyal İnceleme Süreci

Sosyal İncelemede Neler Araştırılır?

Evlat edinmeye uygunluk yalnızca belgeler üzerinden belirlenmez. Sosyal çalışmacılar tarafından başvuranların yaşam koşulları ve ebeveynlik kapasitesi ayrıntılı biçimde değerlendirilir.

İncelemede özellikle;

• Kişilik özellikleri,

• Fiziksel ve ruhsal sağlık,

• Eğitim ve kültürel yapı,

• Ekonomik durum,

• Eşler ve aile bireyleri arasındaki ilişkiler,

• Sosyal çevre,

• Çocuktan beklentiler,

• Evlat edinme motivasyonu,

• Çocuk bakım ve eğitimine yaklaşım,

• Evde birlikte yaşayan diğer kişilerin tutumu,

• Varsa mevcut çocukların düşünceleri

araştırılır.

Ev Ziyareti Yapılır mı?

Evet. Sosyal inceleme kapsamında başvuru sahibinin evine, iş çevresine veya sosyal çevresine haberli ya da habersiz ziyaretler gerçekleştirilebilir.

Amaç, başvuru dosyasındaki bilgilerin doğruluğunu denetlemek ve çocuğun yerleştirileceği yaşam ortamının güvenli, düzenli ve ihtiyaçlara uygun olup olmadığını değerlendirmektir.

Sosyal İnceleme Olumsuz Sonuçlanırsa

Başvuran kişinin evlat edinmeye uygun olmadığı yönünde kanaat oluşursa sonuç yazılı olarak bildirilir.

Olumsuz değerlendirme;

• Kanuni şartların bulunmaması,

• Sağlık veya güvenlik riski,

• Çocuğun ihtiyaçlarına uygun olmayan beklentiler,

• Eşler arasında ciddi uyumsuzluk,

• Bakım kapasitesinin yetersizliği,

• Belgelerde yanlış bilgi verilmesi

gibi nedenlere dayanabilir.

Olumsuz işlemin hukuki niteliğine göre idari başvuru veya yargı yolu değerlendirilmelidir. Kararın gerekçesi ve tebliğ tarihi dikkatle incelenmelidir.

Çocukla Tanışma ve Yerleştirme Süreci

Çocukla Tanıştırma Nasıl Yapılır?

Başvuru sırası geldiğinde ilgili görevli başvuru sahibiyle iletişim kurar. Çocukla yüz yüze görüşmeden önce çocuğun dosyasındaki paylaşılabilir bilgiler aileye aktarılır.

Büyük yaş grubundaki çocuklar bakımından tanışmadan önce veya yerleştirme öncesinde kademeli bir karşılaştırma ve uyum süreci planlanabilir.

Çocuğun ve başvuru sahibinin uyumu değerlendirilmeden doğrudan kalıcı yerleştirme yapılmaz.

Kardeşler Birlikte Evlat Edinilebilir mi?

Kardeş çocukların mümkün olduğu ölçüde birlikte büyümelerinin korunması önemlidir. Kardeşlerin farklı ailelere yerleştirilmesi, aralarındaki bağ ve çocukların üstün yararı dikkate alınarak değerlendirilmelidir.

Birden fazla kardeşin birlikte evlat edinilmesi hâlinde başvuru sahibinin;

• Yaşam alanı,

• Gelir ve bakım kapasitesi,

• Çocukların yaşları ve ihtiyaçları,

• Kardeş ilişkilerini koruyabilme durumu

özellikle incelenir.

Çocuk Yerleştirildikten Sonra İzleme Yapılır mı?

Evet. Çocuk aile yanına yerleştirildikten sonra evlat edinme işlemi tamamlanıncaya kadar haberli veya habersiz ziyaretlerle izlenir.

Ziyaretlerde;

• Çocuğun aileye uyumu,

• Fiziksel ve ruhsal gelişimi,

• Eğitim ve sağlık durumu,

• Aile içi ilişkiler,

• Başvuru sahibinin yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği

değerlendirilir ve raporlanır. Gerekli görülürse aileye danışmanlık desteği verilir.

Evlat Edinme Davası

Evlat Edinme İlişkisi Nasıl Kurulur?

Evlat edinme ilişkisi yalnızca mahkeme kararıyla kurulur.

Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü tarafından çocuğun aile yanına yerleştirilmesi, geçici bakım sözleşmesi yapılması veya biyolojik anne ve babanın rıza vermesi tek başına evlat edinme sonucunu doğurmaz.

Mahkeme;

• Kanuni koşulları,

• Sosyal inceleme raporlarını,

• Bir yıllık bakım sürecini,

• Çocuğun ve evlat edinenin durumunu,

• Gerekli rızaları

inceleyerek evlat edinme kararı verir. Kararla birlikte evlatlık ilişkisi kurulmuş olur.

Görevli Mahkeme Hangisidir?

Evlat edinme davalarında görevli mahkeme aile mahkemesidir.

Aile mahkemesinin bulunmadığı yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla görev yapar.

Evlat edinme kişisel durum ve kamu düzeniyle ilgili olduğundan tarafların kendi aralarında sözleşme yapması veya noterde belge düzenlemesi mahkeme kararının yerine geçmez.

Yetkili Mahkeme Hangisidir?

Evlat edinme kararı;

• Tek başına evlat edinmede evlat edinenin oturma yeri,

• Birlikte evlat edinmede eşlerden birinin oturma yeri

mahkemesi tarafından verilir.

Mahkeme Hangi Araştırmaları Yapar?

Mahkeme, evlat edinme kararı vermeden önce esaslı kabul edilen bütün durum ve koşulları kapsamlı biçimde araştırır.

Bu kapsamda;

• Evlat edinen ve çocuğu dinler,

• Gerektiğinde uzman görüşü alır,

• Kişilik ve sağlık durumlarını inceler,

• Aralarındaki ilişkinin niteliğini değerlendirir,

• Ekonomik koşulları araştırır,

• Evlat edinenin eğitim ve bakım yeteneğini inceler,

• Evlat edinme nedenini değerlendirir,

• Bakım ilişkilerindeki gelişmeleri araştırır,

• Evlat edinenin varsa diğer çocuklarının düşüncelerini dikkate alır.

Hâkim, tarafların kabulüyle veya yalnızca resmî belgelerin sunulmasıyla bağlı değildir. Çocuğun yararının gerçekten sağlanıp sağlanmadığını bağımsız biçimde değerlendirmelidir.

Başvurudan Sonra Evlat Edinen Ölürse

Evlat edinme başvurusundan sonra evlat edinenin ölmesi veya ayırt etme gücünü kaybetmesi, diğer şartlar bu durumdan etkilenmiyorsa evlat edinme kararına mutlaka engel olmaz.

Mahkeme, ölüm veya sağlık durumunun çocuğun menfaatini ve evlat edinmenin sonuçlarını nasıl etkilediğini değerlendirir.

Çocuk Dava Sırasında Ergin Olursa

Başvuru yapıldıktan sonra çocuk ergin hâle gelirse ve küçüklerin evlat edinilmesine ilişkin şartlar daha önce yerine getirilmişse süreç küçüklerin evlat edinilmesine ilişkin hükümlere göre tamamlanabilir.

Ergin veya Kısıtlı Kişinin Evlat Edinilmesi

Yetişkin Bir Kişi Evlat Edinilebilir mi?

Evet. Türk Medeni Kanunu belirli şartlarla ergin veya kısıtlı kişinin evlat edinilmesine de izin vermektedir.

Evlat edinenin altsoyunun açık rızası bulunmak koşuluyla ergin veya kısıtlı kişi şu hâllerde evlat edinilebilir:

• Bedensel veya zihinsel engeli nedeniyle sürekli yardıma muhtaçsa ve en az beş yıldır evlat edinen tarafından bakılıp gözetiliyorsa,

• Küçükken en az beş yıl evlat edinen tarafından bakılmış, gözetilmiş ve eğitilmişse,

• Başka haklı sebepler varsa ve en az beş yıldır evlat edinenle aile hâlinde birlikte yaşıyorsa.

Evli bir ergin kişi, ancak eşinin rızasıyla evlat edinilebilir.

Yetişkin Bir Kişiyi Sadece Mirasçı Yapmak İçin Evlat Edinmek Mümkün müdür?

Evlat edinmenin tek amacı bir kişiyi mirasçı yapmak olmamalıdır.

Ergin evlat edinmede kanunda öngörülen bakım, aile hâlinde yaşama veya haklı sebep şartlarından biri bulunmalıdır. Mahkeme taraflar arasında gerçek ve sürekli bir aile ilişkisi bulunup bulunmadığını araştırır.

Yalnızca malvarlığını aktarmak amacı taşıyan ve gerçek aile bağına dayanmayan başvurular kabul edilmeyebilir. Malvarlığı planlaması vasiyetname veya miras sözleşmesi gibi farklı hukuki araçlarla yapılabilir.

Evlat Edinmenin Hukuki Sonuçları

Anne ve Babaya Ait Haklar Kime Geçer?

Evlat edinme kararıyla biyolojik anne ve babaya ait velayet, bakım ve temsil hakları ile yükümlülükleri evlat edinene geçer.

Evlat edinen, çocuğun;

• Bakımı,

• Eğitimi,

• Sağlığı,

• Temsili,

• Malvarlığının yönetimi

bakımından hukuki anne veya baba konumuna gelir.

Bu sonuç, çocuğun biyolojik geçmişinin veya bütün kan bağı ilişkilerinin fiilen yok sayıldığı anlamına gelmez. Özellikle miras ve nüfus kayıtları bakımından biyolojik aileyle bağlantı belirli ölçüde korunur.

Evlat Edinilen Çocuğun Soyadı

Evlat edinilen küçük, evlat edinenin soyadını alır.

Evlat edinen isterse çocuğa yeni bir ad da verebilir. Ayırt etme gücüne sahip çocuğun kişiliği, kimliği ve mevcut sosyal ilişkileri dikkate alınmadan ad değişikliği yapılmamalıdır.

Ergin kişi, evlat edinilme sırasında isterse evlat edinenin soyadını alabilir.

Evlat Edinenlerin Adları Nüfusa Yazılır mı?

Eşler tarafından birlikte evlat edinilen ve ayırt etme gücüne sahip olmayan küçüklerin nüfus kaydına anne ve baba adı olarak evlat edinen eşlerin adları yazılabilir.

Evlatlığın miras ve diğer haklarının korunması amacıyla biyolojik aile kütüğü ile evlat edinenin aile kütüğü arasında bağlantı kurulur ve kesinleşmiş mahkeme kararı ilgili nüfus kütüklerine işlenir.

Evlatlık Evlat Edinenin Mirasçısı Olur mu?

Evet. Evlatlık ve onun altsoyu, evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olur.

Evlatlığın biyolojik ailesindeki mirasçılığı da devam eder. Böylece evlatlık hem biyolojik ailesine hem de evlat edinene mirasçı olabilir.

Buna karşılık evlat edinen ve onun hısımları, evlatlığa kanunen mirasçı olmaz. Miras ilişkisi bu yönüyle karşılıklı ve tamamen simetrik değildir.

Örnek

Evlat edinilen çocuk, evlat edinen kişinin ölümü hâlinde diğer çocuklarla birlikte mirasçı olabilir.

Ancak evlat edinilen çocuk öldüğünde evlat edinen kişi, yalnızca evlat edinme ilişkisine dayanarak onun yasal mirasçısı olmaz. Evlat edinen lehine vasiyetname gibi bir ölüme bağlı tasarruf yapılmışsa durum ayrıca değerlendirilir.

Evlat Edinme Biyolojik Aileyle Miras Bağını Sona Erdirir mi?

Hayır. Türk hukukunda evlatlığın kendi biyolojik ailesindeki mirasçılığı devam eder.

Evlat edinme, biyolojik aile yönünden miras hakkını ortadan kaldırmaz. Bu özellik, Türk hukukundaki evlat edinme sisteminin önemli sonuçlarından biridir.

Evlat Edinilen Çocuk Vatandaşlık Kazanır mı?

Evlat edinme, yabancı çocuğa her durumda kendiliğinden Türk vatandaşlığı kazandıran otomatik bir işlem değildir.

Türk vatandaşı tarafından evlat edinilen küçük bakımından Türk Vatandaşlığı Kanunu’ndaki şartlar, millî güvenlik ve kamu düzeni değerlendirmesi ile başvuru usulleri ayrıca uygulanır.

Ülkelerarası evlat edinmede çocuğun çıkış ülkesi, kabul eden ülke ve merkezi makamlar arasındaki işlemler tamamlanmadan yalnızca Türk mahkemesi kararı veya yabancı karar üzerinden vatandaşlık sonucu hakkında kesin genelleme yapılmamalıdır.

Biyolojik Anne ve Babayla Görüşme Devam Eder mi?

Evlat edinme sonucunda biyolojik anne ve babanın velayet ve ebeveynlik hakları evlat edinene geçer.

Biyolojik aileyle görüşmenin devam edip etmeyeceği;

• Evlat edinme sürecinin niteliği,

• Çocuğun yaşı,

• Geçmiş aile ilişkisi,

• Çocuğun psikolojik ihtiyaçları,

• Güvenlik riski,

• Çocuğun üstün yararı

çerçevesinde değerlendirilmelidir.

Biyolojik ebeveynin önceki ebeveynlik sıfatına dayanarak sınırsız görüşme talep etmesi mümkün değildir. Bununla birlikte çocuk ile biyolojik yakınlar arasında korunmaya değer güçlü bir bağ bulunuyorsa üçüncü kişilerin kişisel ilişki hakkına ilişkin hükümler somut olayda gündeme gelebilir.

Evlat Edinme Kayıtlarının Gizliliği

Evlat Edinme Bilgileri Gizli midir?

Evet. Evlat edinmeye ilişkin kayıt, belge ve bilgiler;

• Mahkeme kararı olmadıkça veya

• Evlatlık kendisi istemedikçe

açıklanamaz.

Bu gizlilik, evlat edinilen çocuğun özel hayatını ve aile düzenini korumayı amaçlar.

Gizlilik, çocuğa evlat edinildiğinin hiçbir zaman söylenmemesi gerektiği anlamına gelmez. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, çocuğun yaşına ve gelişimine uygun bir zamanda gerçeğin aile tarafından sağlıklı biçimde açıklanmasını önermektedir.

Evlat Edinilen Kişi Biyolojik Ailesini Öğrenebilir mi?

Evlat edinilen kişi, evlat edinme dosyasındaki bilgilere ulaşmak amacıyla Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne başvurabilir.

Arşiv bilgilerinin kapsamı, evlat edinme tarihine ve kurumda bulunan belgelere göre değişebilir. Kimlik ve biyolojik köken bilgilerinin açıklanması sırasında diğer kişilerin özel hayatı ve kişisel verileri de gözetilir.

Çocuğa Evlat Edinildiği Söylenmeli midir?

Hukuki metinler, aileye tek bir yaşta açıklama yapma zorunluluğu getirmese de çocuğun kimliğini ve biyolojik kökenini bilme hakkı bulunmaktadır.

Bakanlık, çocuğun bu durumu aile dışından ve beklenmedik biçimde öğrenmesinin güven ilişkisine zarar verebileceğini; açıklamanın yaşına ve gelişimine uygun biçimde aile tarafından yapılmasının daha sağlıklı olduğunu belirtmektedir.

Koruyucu Aile ile Evlat Edinme Arasındaki Fark

Koruyucu aile ve evlat edinme aynı hukuki kurum değildir.

Evlat Edinmede

• Mahkeme kararıyla sürekli bir ebeveyn-çocuk ilişkisi kurulur.

• Anne ve babaya ait haklar ile yükümlülükler evlat edinene geçer.

• Evlatlık, evlat edinenin mirasçısı olur.

• Evlat edinme nüfus kaydına işlenir.

Koruyucu Ailede

• Çocuğun bakım ve yetiştirilme sorumluluğu devletle paylaşılır.

• Velayet kural olarak biyolojik ailede veya vesayet makamının belirlediği kişide kalır.

• Koruyucu aile ile çocuk arasında kendiliğinden soybağı ve mirasçılık kurulmaz.

• Koruyucu aile hizmeti geçici veya süreli olabilir.

Koruyucu aile yanında uzun süre kalmak çocuğu kendiliğinden ailenin evlatlığı hâline getirmez. Evlat edinme için ayrıca hukuki uygunluk, rıza, bir yıllık bakım ve mahkeme kararı gerekir.

Kurum Dışından veya Tanıdık Bir Çocuğun Evlat Edinilmesi

Evlat edinilecek çocuğun mutlaka devlet korumasında bulunması gerekmez.

Akraba, üvey çocuk veya uzun süredir bakım altında bulunan tanıdık bir çocuğun evlat edinilmesi de mümkündür. Ancak tarafların kendi aralarında anlaşması yeterli değildir.

Bu durumda da;

• Çocuğun üstün yararı,

• Bir yıllık bakım ve eğitim,

• Anne ve babanın rızası,

• Çocuğun rızası,

• Yaş farkı,

• Mahkeme araştırması

gibi kanuni şartlar uygulanır.

Kurum aracılığıyla yapılan başvurulardaki sıra sistemi, daha önce oluşmuş aile ilişkisi veya hısımlık bulunan her olayda aynı şekilde uygulanmayabilir. Ancak mahkeme ve sosyal inceleme süreci ortadan kalkmaz.

Ülkelerarası Evlat Edinme

Yurt Dışından Çocuk Evlat Edinilebilir mi?

Ülkelerarası evlat edinme mümkündür; ancak hem çocuğun bulunduğu ülkenin hem de kabul eden ülkenin mevzuatı ve uluslararası sözleşmeler uygulanır.

Türkiye’de ülkelerarası evlat edinme işlemlerinin merkezi makamı Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığıdır. İşlemler, ülkelerin merkezi makamları arasında iş birliğiyle yürütülür.

Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları, bulundukları ülkenin merkezi makamına başvurmalıdır. Yabancı kararın Türkiye’de hüküm doğurması için tanıma, tescil veya vatandaşlık işlemleri gerekebilir.

Yabancıların Türkiye’den Çocuk Evlat Edinmesi

Türkiye’de yaşayan veya yurt dışında bulunan yabancı kişiler bakımından;

• Oturma izni,

• Çocuğun kabul eden ülkeye girebilmesi,

• Sürekli ikamet izni,

• Merkezî makamların uygunluğu,

• Çocuğun vatandaşlığı ve çıkış işlemleri

gibi ek şartlar aranabilir.

Yabancı evlat edinme kararları bakımından 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun ile Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler ayrıca uygulanır.

Mahkeme Kararı Olmadan Çocuğu Kendi Nüfusuna Kaydettirmek

Bir çocuğun doğrudan kendisinden doğmuş gibi nüfusa kaydettirilmesi evlat edinme değildir.

Evlat edinme yalnızca kanundaki usule uygun mahkeme kararıyla kurulabilir. Çocuğun soybağını gerçeğe aykırı biçimde değiştirmek veya gizlemek ceza hukuku sorumluluğu doğurabilir.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, mahkeme kararı olmaksızın doğrudan nüfusa kayıt yoluyla yapılan işlemlerin evlat edinme olarak kabul edilemeyeceğini ve çocuğun soybağını değiştirme suçu kapsamında değerlendirilebileceğini belirtmektedir.

Evlatlık İlişkisinin Kaldırılması

Evlat Edinme Kararı Sonradan Kaldırılabilir mi?

Evlat edinme kararı, taraflardan birinin pişman olması veya aile içinde sorun çıkması nedeniyle kolayca sona erdirilemez.

Evlatlık ilişkisinin kaldırılması ancak kanunda belirtilen durumlarda mahkeme kararıyla mümkündür.

Bunlar temel olarak;

• Alınması gereken rızanın yasal sebep olmadan alınmamış olması,

• Evlat edinmenin esasa ilişkin başka önemli bir noksanlıkla kurulması

durumlarıdır.

Rıza Alınmamışsa Evlatlık İlişkisi Kaldırılır mı?

Kanunen rızası alınması gereken kişinin rızası yasal neden olmaksızın alınmamışsa bu kişi evlatlık ilişkisinin kaldırılmasını isteyebilir.

Ancak mahkeme, ilişkinin kaldırılması sonucunda çocuğun yararının ağır biçimde zedelenip zedelenmeyeceğini değerlendirir. Çocuğun üstün yararı kaldırma aşamasında da temel ölçüttür.

Diğer Noksanlıklar

Evlat edinme, esasa ilişkin başka bir eksiklikle kurulmuşsa Cumhuriyet savcısı veya ilgili kişi ilişkinin kaldırılmasını isteyebilir.

Eksiklik sonradan ortadan kalkmışsa veya yalnızca usule ilişkin olup ilişkinin kaldırılması çocuğun menfaatini ağır biçimde zedeleyecekse evlatlık ilişkisi kaldırılmayabilir.

Evlatlık İlişkisinin Kaldırılması Davasının Süresi

Dava hakkı, kaldırma sebebinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl geçmekle düşer.

Bu süre hak düşürücü niteliktedir ve mahkeme tarafından kendiliğinden dikkate alınabilir.

Evlat Edinme Sürecinde En Sık Yapılan Hatalar

Uygulamada şu hatalarla sık karşılaşılmaktadır:

• Koruma altındaki her çocuğun evlat edinilebileceğini düşünmek,

• Evlat edinmek için mutlaka evli veya çocuksuz olmak gerektiğini sanmak,

• Evli olmayan iki kişinin birlikte evlat edinebileceğini düşünmek,

• Geçici bakım sözleşmesini kesin evlat edinme kararı kabul etmek,

• Bir yıllık bakım ve eğitim süresini göz ardı etmek,

• Biyolojik anne ve babanın özel bir belgeyle verdiği rızayı yeterli görmek,

• Doğumdan önce veya ilk altı hafta içinde alınan rızanın geçerli olduğunu düşünmek,

• Çocuğun ayırt etme gücü bulunduğu hâlde görüşünü almamak,

• Üvey çocuğun evlat edinilmesinde diğer biyolojik ebeveynin durumunu incelememek,

• Sabit bir gelir tutarı bulunmadığı için ekonomik durumun hiç araştırılmayacağını sanmak,

• Sosyal incelemeyi yalnızca ev kontrolünden ibaret görmek,

• Mahkeme kararı olmadan çocuğu nüfusa kaydettirmeye çalışmak,

• Evlat edinmenin biyolojik ailedeki miras hakkını sona erdirdiğini düşünmek,

• Evlat edinenin evlatlığa otomatik olarak mirasçı olduğunu sanmak,

• Evlat edinmenin velayet ve miras dışındaki sonuçlarını değerlendirmemek,

• Koruyucu aileliği otomatik olarak evlat edinmeye dönüşen bir süreç kabul etmek,

• Yabancı ülke kararının Türkiye’de hiçbir işlem yapılmadan doğrudan geçerli olacağını düşünmek,

• Evlatlık ilişkisinin istenildiği zaman nüfus müdürlüğünden kaldırılabileceğini sanmak.

⚠️ Uygulamada Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

Evlat edinme başvurusu veya davasından önce şu hususlar kontrol edilmelidir:

• Başvuru sahibinin evli veya bekâr olması,

• Yaş ve evlilik süresi şartlarının sağlanması,

• Evlat edinen ile çocuk arasında on sekiz yaş fark bulunması,

• Çocuğun hukuken evlat edinilmeye uygun olması,

• Biyolojik anne ve babanın rızası veya rızanın aranmayacağına ilişkin karar,

• Çocuğun ayırt etme gücü ve rızası,

• Çocuk vesayet altındaysa gerekli izinler,

• Bir yıllık bakım ve eğitim şartı,

• Sosyal inceleme raporlarının içeriği,

• Evlat edinenin varsa diğer çocuklarının durumu,

• Yabancılık unsuru varsa uluslararası ve vatandaşlık işlemleri,

• Mahkemenin görev ve yetkisi,

• Evlat edinmenin miras, soyadı ve nüfus sonuçları,

• Evlat edinilen çocuğa biyolojik geçmişinin nasıl açıklanacağı,

• Evlatlık ilişkisinin kaldırılmasına yol açabilecek bir eksiklik bulunup bulunmadığı.

Hukuki Destek Neden Önemlidir?

Evlat edinme süreci yalnızca Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne yapılan bir başvurudan ibaret değildir. İdari değerlendirme, sosyal inceleme, biyolojik ebeveynlerin rızası, bir yıllık bakım dönemi ve mahkeme yargılaması birbirini tamamlayan aşamalardır.

Özellikle;

• Üvey çocuğun evlat edinilmesi,

• Akraba çocuğunun evlat edinilmesi,

• Biyolojik ebeveynin rıza vermemesi,

• Yabancı ülke vatandaşı çocuk,

• Yurt dışında verilmiş evlat edinme kararı,

• Ergin kişinin evlat edinilmesi,

• Evlatlık ilişkisinin kaldırılması

konularında farklı usul ve delil kuralları uygulanabilir.

Başvurunun yanlış kurumda yapılması, gerekli rızanın alınmaması veya mahkemeye eksik belge sunulması sürecin uzamasına ve talebin reddine neden olabilir. Evlat edinmenin nüfus, miras, vatandaşlık ve biyolojik aile ilişkileri üzerindeki sonuçları da karar öncesinde birlikte değerlendirilmelidir.

Başlıca Mevzuat

• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 305–320

• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 500

• 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun

• 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu

• 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu

• Küçüklerin Evlat Edinilmesinde Aracılık Faaliyetlerinin Yürütülmesine İlişkin düzenlemeler

• Çocukların Korunması ve Ülkelerarası Evlat Edinme Konusunda İşbirliğine Dair Lahey Sözleşmesi

---

Hukuki Bilgilendirme Notu

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık, mütalaa veya belirli bir başvuruya ilişkin yönlendirme niteliğinde değildir. Bakanlık uygulamaları, başvuruda istenen belgeler ve ülkelerarası evlat edinme süreçleri zaman içerisinde değişebilir. Her somut olay; evlat edinecek kişilerin yaşı, medeni durumu, çocuğun hukuki statüsü, biyolojik aile rızası, sosyal inceleme ve yabancılık unsuru dikkate alınarak ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Yalnızca bu içeriğe dayanılarak başvuru veya dava açılmamalı; kişisel hukuki durum için bir avukattan destek alınmalıdır.