Evlilik Dışı Doğan Çocuk İçin Nafaka Nasıl Talep Edilir?

Evlilik dışında doğan çocuk, anne ve babasının resmî olarak evli olmaması nedeniyle bakım, eğitim ve nafaka haklarını kaybetmez. Çocuğun giderlerinden hem anne hem de baba, ekonomik güçleri oranında sorumludur.

Ancak babadan nafaka talep edilebilmesi için çocuk ile baba arasında hukuken geçerli bir soybağı ilişkisinin bulunması gerekir. Baba çocuğu tanımışsa doğrudan nafaka talep edilebilir. Tanıma yapılmamışsa babalık davası ile soybağının kurulması ve aynı dava içinde çocuk için nafakaya hükmedilmesi istenebilir.

Evlilik Dışı Doğan Çocuğun Hakları Farklı mıdır?

Türk Medeni Kanunu’na göre çocuk ile anne arasındaki soybağı doğumla kurulur. Çocuk ile baba arasındaki soybağı ise anneyle evlilik, babanın çocuğu tanıması veya mahkemenin babalığa karar vermesi yoluyla kurulabilir.

Bu nedenle anne ve babanın evli olmaması, çocuğun;

• Bakım ve eğitim giderlerinin karşılanmasını istemesine,

• Nafaka almasına,

• Baba ile soybağı kurmasına,

• Baba yönünden mirasçı olmasına,

• Sağlık ve sosyal güvenlik haklarından yararlanmasına

engel değildir.

Çocuğun hukuki hakları bakımından belirleyici olan, anne ve babanın evlilik durumu değil, baba ile çocuk arasındaki soybağının hukuken kurulmuş olmasıdır.

Baba Çocuğu Tanımışsa Nafaka Nasıl İstenir?

Baba çocuğu nüfus müdürlüğüne, mahkemeye veya kanunda öngörülen başka bir resmî yöntemle tanımışsa çocuk ile baba arasında soybağı kurulmuş olur. Bu durumda ayrıca babalık davası açılmasına gerek kalmadan çocuk için nafaka talep edilebilir.

Anne ve baba evli değilse velayet kural olarak anneye aittir. Çocuğa fiilen bakan anne, diğer ebeveyne karşı çocuk adına nafaka davası açabilir. Nafaka talebi doğrudan çocuğun bakım, eğitim, sağlık, barınma ve gelişim giderlerine yöneliktir.

Dava dilekçesinde;

• Çocuğun nüfus ve doğum bilgileri,

• Baba ile soybağının nasıl kurulduğu,

• Çocuğun aylık ihtiyaçları,

• Annenin ve babanın ekonomik durumları,

• Talep edilen aylık nafaka miktarı,

• Gelecek yıllarda uygulanması istenen artış oranı

açıkça belirtilmelidir.

Baba Çocuğu Tanımamışsa Ne Yapılmalıdır?

Baba çocuğu tanımamış ve nüfus kaydında baba olarak görünmüyorsa, öncelikle baba ile çocuk arasındaki soybağının mahkeme kararıyla kurulması gerekir.

Türk Medeni Kanunu’nun 301. maddesine göre çocuk ile baba arasındaki soybağının mahkemece belirlenmesini anne ve çocuk ayrı ayrı isteyebilir. Dava, baba olduğu ileri sürülen kişiye; bu kişi ölmüşse mirasçılarına karşı açılır.

Babalık davasıyla birlikte şu talepler ileri sürülebilir:

• Baba ile çocuk arasındaki soybağının kurulması,

• Çocuk için aylık nafaka,

• Dava süresince geçici nafaka,

• Annenin doğum ve gebelik giderleri,

• Yargılama giderleri ve diğer yasal talepler.

Babalık hükmünün kesinleşmesiyle çocuk ve baba arasında hukuki soybağı kurulur ve karar nüfus kayıtlarına işlenir.

Babalık Davasında DNA Testi Yapılır mı?

Babalık uyuşmazlıklarında DNA ve genetik inceleme en önemli bilimsel deliller arasındadır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 292. maddesine göre soybağının tespiti için incelemenin zorunlu, bilimsel verilere uygun ve sağlık açısından tehlikesiz olması hâlinde kişiler kan veya doku örneği verilmesine katlanmakla yükümlüdür.

Haklı bir neden olmaksızın bu incelemeye katılmayan kişi hakkında mahkeme, örneğin zor kullanılarak alınmasına karar verebilir. Üçüncü kişiler de tanıklıktan çekinme hakkına dayanarak soybağı incelemesinden kaçınamaz.

DNA incelemesinin yanında;

• Tarafların birlikte olduklarını gösteren yazışmalar,

• Fotoğraf ve seyahat kayıtları,

• Tanık anlatımları,

• Gebelik dönemine ilişkin mesajlar,

• Babanın çocuğa yaptığı ödemeler,

• Çocuğu kendi çocuğu olarak kabul ettiğini gösteren beyanlar

da dosyada değerlendirilebilir.

Babalık Davasıyla Birlikte Geçici Nafaka İstenebilir mi?

Soybağı davasının sonuçlanması zaman alabileceğinden çocuğun dava süresince ihtiyaçlarının karşılanması için geçici ödeme talep edilmesi mümkündür.

Türk Medeni Kanunu, nafaka davası açıldığında hâkimin talep üzerine dava süresince gerekli önlemleri almasına imkân tanır. Soybağına ilişkin güçlü bir kanaat oluşması veya babalığın belirlenmesi hâlinde davalının uygun bir nafaka tutarını geçici olarak ödemesine ya da depo etmesine karar verilebilir.

Bu nedenle dilekçede yalnızca dava sonunda nafaka değil, yargılama devam ederken çocuk için tedbir niteliğinde geçici ödeme de açıkça istenmelidir.

Nafaka Miktarı Nasıl Belirlenir?

Çocuk için nafaka miktarı belirlenirken yalnızca babanın maaşı veya annenin talep ettiği tutar dikkate alınmaz. Mahkeme şu unsurları birlikte değerlendirir:

• Çocuğun yaşı,

• Beslenme ve barınma giderleri,

• Kreş, okul ve eğitim masrafları,

• Servis, ulaşım ve kurs ücretleri,

• Sağlık, ilaç ve tedavi giderleri,

• Çocuğun özel bakım ihtiyacı,

• Anne ve babanın gelirleri,

• Tarafların taşınmaz, araç ve banka varlıkları,

• Çocuğun varsa kendi gelirleri.

Nafaka, çocuğun gerçek ihtiyaçları ile anne ve babanın ekonomik güçleri arasında hakkaniyetli bir denge kurularak belirlenir. Anne çocuğa fiilen bakarak barınma, günlük bakım ve emek yönünden katkı sağlıyorsa bu katkı da göz önünde bulundurulur.

Mahkeme, ilerleyen yıllarda yeniden dava açılmasını azaltmak amacıyla nafakanın her yıl TÜFE veya belirli başka bir ölçüte göre artırılmasına da karar verebilir. Nafaka miktarı sonradan değişen koşullara göre artırılabilir, azaltılabilir veya kaldırılabilir.

Babanın Sigortasız veya İşsiz Olması Nafakaya Engel midir?

Babanın SGK kaydının bulunmaması veya resmî olarak işsiz görünmesi, nafaka sorumluluğunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Mahkeme yalnızca maaş bordrosunu değil;

• Fiilî çalışma durumunu,

• Mesleğini ve çalışma gücünü,

• Banka hareketlerini,

• Taşınmaz ve araç kayıtlarını,

• Şirket ortaklıklarını,

• Kira ve ticari gelirlerini,

• Sosyal ve ekonomik yaşam düzeyini

araştırabilir.

Gelirin gizlendiği düşünülüyorsa SGK, vergi, banka, tapu, araç ve ticaret sicili kayıtlarının mahkeme aracılığıyla getirtilmesi talep edilebilir. Çocuğun temel ihtiyaçları, ebeveynin gelirini kayıt dışı yürütmesi nedeniyle korunmasız bırakılamaz.

Anne Kendi Giderlerini de Talep Edebilir mi?

Anne, çocuk için nafaka talebinden ayrı olarak, gebelik ve doğum nedeniyle yaptığı belirli giderleri babadan veya baba ölmüşse mirasçılarından isteyebilir.

Türk Medeni Kanunu’nun 304. maddesine göre anne;

1. Doğum giderlerini,

2. Doğumdan önceki ve sonraki altışar haftalık geçim giderlerini,

3. Gebelik ve doğumun gerektirdiği diğer giderleri

babalık davasıyla birlikte veya ayrı bir dava ile talep edebilir. Çocuk ölü doğmuş olsa dahi bu giderler hakkında karar verilebilir. Anneye sosyal güvenlik kuruluşları veya üçüncü kişiler tarafından yapılan ödemeler, hakkaniyet ölçüsünde hesaptan indirilebilir.

Hastane faturaları, ilaç giderleri, gebelik kontrolleri, ulaşım, doğum sonrası bakım ve gelir kaybına ilişkin belgeler bu talepler açısından önem taşır.

Nafaka Davasını Kim Açabilir?

Küçük çocuğa fiilen bakan anne, baba aleyhine çocuk adına nafaka talep edebilir. Çocuk için kayyım veya vasi atanmışsa, koşullarına göre dava bu yasal temsilci tarafından da açılabilir.

Babalık davası bakımından ise anne ve çocuk birbirinden bağımsız dava hakkına sahiptir. Annenin açtığı babalık davasıyla çocuğun dava hakkı aynı değildir. Çocuğun menfaati ile annenin menfaati arasında çatışma bulunması hâlinde çocuğa temsil kayyımı atanması gündeme gelebilir.

Çocuk ergin olduktan sonra eğitimine devam ediyor ve kendi geçimini sağlayamıyorsa, yardım nafakası talebini artık kendi adına ileri sürmelidir.

Babalık Davasında Süre Var mıdır?

Annenin babalık davası açma hakkı bakımından Türk Medeni Kanunu’nda doğumdan itibaren bir yıllık hak düşürücü süre öngörülmüştür. Çocuk ile başka bir erkek arasında soybağı bulunuyorsa bu süre, mevcut soybağının kaldırıldığı tarihten itibaren işlemeye başlar. Gecikmeyi haklı kılan bir sebep varsa sebebin ortadan kalkmasından itibaren bir ay içinde dava açılması mümkündür.

Çocuğun dava hakkını ergin olmasından itibaren bir yıllık süreyle sınırlandıran hüküm ise Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiştir. Bu nedenle anne ve çocuk yönünden süre değerlendirmesi birbirinden ayrı yapılmalıdır.

Sürelerin hak düşürücü nitelikte olması nedeniyle özellikle annenin başvuruyu geciktirmemesi önemlidir.

Görevli ve Yetkili Mahkeme Hangisidir?

Babalık, soybağı ve çocuk nafakasına ilişkin uyuşmazlıklarda görevli mahkeme aile mahkemesidir. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde dava, aile mahkemesi sıfatıyla görev yapan asliye hukuk mahkemesinde görülür.

Soybağına ilişkin davalar, taraflardan birinin dava veya çocuğun doğumu sırasındaki yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir. Bu düzenleme anne ve çocuğun dava açmasını kolaylaştıran özel bir yetki kuralıdır.

Babalık ve nafaka taleplerinin birlikte ileri sürüldüğü dosyada görev ve yetki, dilekçedeki bütün talepler dikkate alınarak belirlenmelidir.

Hangi Belgeler Hazırlanmalıdır?

Dava öncesinde mümkün olduğunca şu belgeler toplanmalıdır:

• Çocuğun doğum belgesi ve nüfus kayıt örneği,

• Tanıma belgesi veya mevcut soybağı kayıtları,

• Gebelik ve doğum sağlık belgeleri,

• Hastane ve ilaç faturaları,

• Çocuğun okul, kreş ve servis belgeleri,

• Kira ve barınma giderleri,

• Anne ve baba arasındaki yazışmalar,

• Babanın çocuğu kabul ettiğini gösteren mesajlar,

• Yapılmış para transferleri,

• Babanın iş ve malvarlığı bilgileri,

• Tanıkların isim ve adresleri.

Çocuğun aylık giderlerinin kalemler hâlinde gösterilmesi, nafaka talebinin somutlaştırılmasını kolaylaştırır. Belgesiz ve genel bir tutar yerine, eğitim, sağlık, gıda, barınma ve ulaşım giderlerini açıklayan bir hesap sunulması daha sağlıklı olacaktır.

Nafaka Ödenmezse Ne Yapılabilir?

Mahkemece nafakaya hükmedildikten sonra borçlu ödeme yapmazsa ilamlı icra takibi başlatılabilir. Birikmiş nafaka alacağı, banka hesapları, maaş, emekli aylığı ve diğer malvarlığı değerleri üzerinden takip edilebilir.

Nafaka kararının bulunması, ödemenin kendiliğinden gerçekleşeceği anlamına gelmez. Ödemelerin açıklamalı banka transferiyle yapılması; yapılmayan veya eksik yapılan ödemelerin aylık olarak kaydedilmesi önemlidir.

 

Hukuki Bilgilendirme Notu: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Evlilik dışı doğan çocuk için nafaka ve babalık talepleri; mevcut nüfus kaydına, soybağının kurulup kurulmadığına, çocuğun ihtiyaçlarına, tarafların ekonomik durumuna ve dava sürelerine göre değişebilir. Babalık davasına ilişkin hak düşürücü süreler özellikle anne ve çocuk bakımından ayrı değerlendirilmelidir. Metin, somut olay bakımından hukuki görüş veya avukatlık hizmeti niteliğinde değildir.