İştirak Nafakası Nedir? Şartları, Hesaplanması ve Dava Süreci
İştirak Nafakası Nasıl Hesaplanır?
İştirak nafakası belirlenirken kanunda öngörülmüş sabit bir tutar veya hesaplama formülü bulunmamaktadır. Her dosya, çocuğun ihtiyaçları ve ebeveynlerin ekonomik durumları dikkate alınarak ayrı ayrı değerlendirilmektedir. Mahkemenin temel amacı, çocuğun eğitim, sağlık ve gelişim ihtiyaçlarının karşılanmasını sağlarken nafaka yükümlüsünün mali gücü ile de hakkaniyete uygun bir denge kurmaktır.
Bu nedenle aynı gelir düzeyine sahip kişiler hakkında dahi, çocuğun yaşı, eğitim durumu, sağlık ihtiyaçları ve yaşam koşulları gibi nedenlerle farklı miktarlarda iştirak nafakasına hükmedilebilmektedir.
Mahkeme Nafaka Miktarını Belirlerken Nelere Dikkat Eder?
Hakim iştirak nafakasını belirlerken yalnızca ebeveynlerin maaşını esas almaz. Dosyanın tamamı birlikte değerlendirilerek çocuğun üstün yararına uygun bir karar verilmeye çalışılır.
Değerlendirmede özellikle;
-
Anne ve babanın aylık gelirleri,
-
Düzenli kira veya yatırım gelirleri,
-
Taşınır ve taşınmaz malvarlığı,
-
Banka hesapları ve diğer mali kayıtlar,
-
Çocuğun yaşı,
-
Eğitim gördüğü okul,
-
Sağlık durumu,
-
Özel bakım veya tedavi ihtiyacı,
-
Yaşanılan şehrin ekonomik koşulları,
-
Tarafların sosyal ve ekonomik yaşam standartları
birlikte dikkate alınmaktadır.
Mahkeme, nafaka miktarını belirlerken yalnızca bugünkü ihtiyaçları değil, çocuğun gelişimiyle birlikte ortaya çıkabilecek makul giderleri de göz önünde bulundurabilir.
Gelir Araştırması Nasıl Yapılır?
Taraflardan birinin gelirine ilişkin beyanının gerçeği yansıtmadığı yönünde iddialar bulunması hâlinde mahkeme, resmî kurumlardan bilgi ve belge talep ederek ekonomik durumu araştırabilir.
Bu kapsamda;
-
Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtları,
-
Vergi Dairesi kayıtları,
-
Tapu Müdürlüğü kayıtları,
-
Trafik Tescil kayıtları,
-
Ticaret Sicili kayıtları,
-
Banka hesap hareketleri,
-
Sosyal ve ekonomik durum araştırmaları
gibi bilgiler dosyaya kazandırılabilir.
Böylece nafaka miktarının yalnızca beyana göre değil, gerçek ekonomik duruma göre belirlenmesi amaçlanmaktadır.
Özel Okul ve Eğitim Giderleri Nafakaya Dahil Edilir mi?
Çocuğun eğitim giderleri iştirak nafakasının belirlenmesinde önemli ölçütlerden biridir. Ancak her özel okul gideri otomatik olarak nafaka hesabına dahil edilmez.
Mahkeme;
-
Çocuğun eğitim geçmişini,
-
Ailenin evlilik süresince benimsediği yaşam standardını,
-
Tarafların ekonomik gücünü,
-
Eğitimin çocuğun yararına olup olmadığını
değerlendirerek karar verir.
Benzer şekilde yabancı dil kursu, spor faaliyetleri, sanat eğitimi veya özel ders giderleri de somut olayın özelliklerine göre nafaka hesabında dikkate alınabilir.
Sağlık Giderleri Nasıl Değerlendirilir?
Çocuğun sağlık durumu iştirak nafakasının belirlenmesinde önemli rol oynar.
Özellikle;
-
Sürekli tedavi gerektiren hastalıklar,
-
Düzenli ilaç kullanımı,
-
Fizik tedavi,
-
Psikolojik destek,
-
Engellilik nedeniyle oluşan bakım giderleri,
-
Özel beslenme ihtiyacı
nafaka miktarının belirlenmesinde dikkate alınabilecek unsurlar arasındadır.
Çocuğun sağlık giderlerinin belgelerle ispatlanması, mahkemenin değerlendirmesini kolaylaştıracaktır.
Birden Fazla Çocuk Bulunması Nafakayı Etkiler mi?
Evet.
Birden fazla ortak çocuğun bulunması hâlinde mahkeme her çocuk bakımından ayrı değerlendirme yapmaktadır.
Çocukların;
-
Yaşları,
-
Eğitim durumları,
-
Sağlık ihtiyaçları,
-
Günlük giderleri
aynı olmayabileceğinden her biri bakımından farklı hesaplama yapılması mümkündür.
Bazı durumlarda mahkeme her çocuk için ayrı nafaka miktarı belirleyebileceği gibi toplam bir nafaka tutarına da hükmedebilir.
Geliri Olmayan Ebeveyn İştirak Nafakası Öder mi?
Bu soru uygulamada en sık karşılaşılan konulardan biridir.
Gelirinin bulunmadığını ileri süren ebeveyn bakımından mahkeme yalnızca mevcut maaşa bakmaz.
Kişinin;
-
Çalışma gücü,
-
Mesleği,
-
Eğitim durumu,
-
Yaşı,
-
Sağlık durumu,
-
Malvarlığı,
-
Düzenli gelir elde etme imkânı
birlikte değerlendirilmektedir.
Gerçekten hiçbir ekonomik gücü bulunmayan kişiler ile çalışabilecek durumda olmasına rağmen gelir elde etmeyen kişiler aynı şekilde değerlendirilmez.
Çocuğun İhtiyaçlarının Değişmesi Nafakayı Etkiler mi?
Çocukların ihtiyaçları yaşın ilerlemesiyle birlikte değişmektedir.
Örneğin;
-
Kreşe başlayan çocuk,
-
İlkokula başlayan çocuk,
-
Üniversiteye başlayan çocuk
aynı ekonomik ihtiyaçlara sahip değildir.
Bu nedenle eğitim giderlerinin veya sağlık harcamalarının önemli ölçüde artması hâlinde iştirak nafakasının artırılması talep edilebilir.
Benzer şekilde ekonomik koşulların değişmesi hâlinde nafakanın yeniden değerlendirilmesi mümkündür.
İştirak Nafakasında Deliller
İştirak nafakası davalarında doğru sonuca ulaşılabilmesi için çocuğun ihtiyaçlarını ve ebeveynlerin ekonomik durumunu ortaya koyan belgelerin dosyaya sunulması önemlidir.
Bu kapsamda;
-
Maaş bordroları,
-
SGK kayıtları,
-
Vergi kayıtları,
-
Banka hesap hareketleri,
-
Tapu ve araç kayıtları,
-
Okul kayıtları,
-
Eğitim faturaları,
-
Sağlık raporları,
-
Hastane giderleri,
-
Kira sözleşmeleri,
-
Tanık beyanları
mahkeme tarafından birlikte değerlendirilmektedir.
Her somut olayın özellikleri farklı olduğundan, kullanılacak deliller de dosyanın niteliğine göre değişiklik gösterebilir.
Hukuki Destek Neden Önemlidir?
İştirak nafakası davalarında çocuğun üstün yararı her zaman ön planda tutulmaktadır. Ancak nafaka miktarının doğru belirlenebilmesi için çocuğun ihtiyaçlarının ve ebeveynlerin gerçek ekonomik durumunun eksiksiz şekilde ortaya konulması gerekir. Gelir araştırmaları, eğitim ve sağlık giderlerine ilişkin belgeler ile diğer mali kayıtların doğru değerlendirilmesi, hem çocuğun haklarının korunması hem de ebeveynler arasında hakkaniyete uygun bir yük paylaşımının sağlanması açısından büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle iştirak nafakasına ilişkin uyuşmazlıkların aile hukuku alanında deneyimli bir avukat tarafından yürütülmesi, olası hak kayıplarının önlenmesine önemli katkı sağlayacaktır.