Miras Nasıl Paylaşılır? Miras Ortaklığı ve Terekenin Paylaşılması

Miras, mirasçıların anlaşmasıyla veya anlaşma sağlanamazsa mahkeme yoluyla paylaşılabilir. Birden fazla mirasçı bulunması hâlinde mirasın açılmasıyla birlikte terekenin tamamı üzerinde miras ortaklığı oluşur. Paylaşma tamamlanıncaya kadar hiçbir mirasçı, terekedeki belirli bir evin, aracın veya banka hesabının tek başına sahibi değildir.

İlgili Kanun Maddeleri

Mirasın paylaşılması bakımından başlıca hükümler şunlardır:

• TMK m. 640: Miras ortaklığı

• TMK m. 642: Mirasın paylaşılmasını isteme hakkı

• TMK m. 646: Mirasçıların paylaşmadaki eşitliği

• TMK m. 651: Bölünemeyen tereke malları

• TMK m. 676: Paylaşmanın gerçekleşmesi ve paylaşma sözleşmesi

• TMK m. 677: Miras payının devri

Miras Ortaklığı Nedir?

TMK m. 640’a göre birden fazla mirasçı varsa mirasın geçmesiyle birlikte, paylaşmaya kadar terekedeki bütün hak ve borçları kapsayan bir miras ortaklığı meydana gelir.

Mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahip olur. Bu nedenle kural olarak terekeye ait malların satılması, kiraya verilmesi veya devredilmesi gibi işlemlerde mirasçıların birlikte hareket etmesi gerekir.

Örneğin miras kalan ev üzerinde her mirasçının belirli bir odası veya bağımsız bölümü bulunmaz. Her mirasçı, terekenin bütünü üzerinde miras payı oranında hak sahibidir.

Miras ortaklığının yönetiminde sorun yaşanması hâlinde mirasçılardan biri, paylaşmaya kadar ortaklığa temsilci atanmasını isteyebilir.

Her Mirasçı Paylaşma İsteyebilir mi?

TMK m. 642 uyarınca mirasçılardan her biri, sözleşme veya kanun gereğince ortaklığın sürdürülmesi zorunlu olmadıkça mirasın paylaşılmasını isteyebilir.

Diğer mirasçıların paylaşmaya karşı çıkması, tek başına paylaşmayı sürekli olarak engellemez. Ancak paylaşmanın hemen yapılması, tereke mallarının veya işletmenin değerinde önemli bir azalmaya neden olacaksa paylaşmanın ertelenmesi gündeme gelebilir.

Anlaşmalı Miras Paylaşımı Nasıl Yapılır?

Mirasçılar terekenin nasıl paylaşılacağı konusunda anlaşabilir. Bir taşınmazın bir mirasçıya, aracın diğerine ve banka hesabındaki paranın başka bir mirasçıya bırakılması kararlaştırılabilir.

TMK m. 676’ya göre mirasçıların payları oluşturup fiilen almaları veya yazılı bir paylaşma sözleşmesi yapmaları paylaşımı bağlayıcı hâle getirir. Paylaşma sözleşmesinin geçerli olması için yazılı şekilde düzenlenmesi gerekir.

Taşınmazların paylaşılmasında ayrıca tapu sicilinde gerekli devir ve tescil işlemleri yapılmalıdır.

Paylaşım örneği

Üç kardeşe şu mallar kalmış olsun:

• 3.000.000 TL değerinde bir ev

• 600.000 TL banka parası

Net tereke 3.600.000 TL olduğundan her kardeşin miras payı 1.200.000 TL’dir.

Kardeşler evin bir mirasçıya verilmesini kararlaştırabilir. Evi alan mirasçı, diğer kardeşlere denkleştirme bedeli öder. Bankadaki para ve ödenecek denkleştirme bedeli kullanılarak her mirasçının 1.200.000 TL değerinde hak elde etmesi sağlanabilir.

Mirasçılar Anlaşamazsa Ne Olur?

Mirasçılar malların paylaşılması konusunda anlaşamazsa mirasçılardan her biri mahkemeden paylaşma talep edebilir.

Paylaşmada öncelikle terekenin kapsamı, mirasçıların payları ve malların değerleri belirlenir. Bölünmesi mümkün olan mallar paylaştırılabilir. Değerinde önemli azalma olmadan bölünemeyen bir mal, uygun koşullarda mirasçılardan birine bırakılabilir.

Malın bir mirasçıya verilmesi konusunda anlaşma sağlanamazsa mal satılarak satış bedelinin miras payları oranında dağıtılması gündeme gelebilir.

Bir Mirasçı Miras Kalan Evi Tek Başına Satabilir mi?

Miras ortaklığı devam ederken bir mirasçı, terekeye ait evin tamamını tek başına satamaz. Evin devri için kural olarak bütün mirasçıların birlikte hareket etmesi gerekir.

Bununla birlikte mirasçı, belirli bir tereke malını değil, tereke üzerindeki miras payını devredebilir. TMK m. 677’ye göre mirasçılar arasında yapılan miras payı devir sözleşmesinin yazılı olması gerekir.

Miras payı üçüncü kişiye devredilecekse sözleşmenin noterlikçe düzenlenmesi zorunludur. Üçüncü kişi bu sözleşmeyle mirasçı olmaz ve paylaşmaya katılamaz; yalnızca paylaşma sonunda devreden mirasçıya düşecek değerin kendisine verilmesini isteyebilir.

Tereke Borçları Paylaşımdan Önce Ne Olur?

Paylaşıma geçilmeden önce terekeye ait borçların, vergi yükümlülüklerinin, cenaze giderlerinin ve diğer masrafların belirlenmesi gerekir.

Paylaşımın net tereke üzerinden yapılması, mirasçılar arasında sonradan çıkabilecek ödeme uyuşmazlıklarını azaltır. Mirasçılar, paylaşmadan önce tereke borçlarının ödenmesini veya güvence altına alınmasını isteyebilir.

Sık Sorulan Sorular

Miras paylaşımı için bütün mirasçıların imzası gerekir mi?

Anlaşmalı paylaşım için bütün mirasçıların uzlaşması gerekir. Anlaşma sağlanamazsa mahkeme yoluyla paylaşma istenebilir.

Bir mirasçı paylaşmaya yanaşmazsa ne olur?

Bir mirasçının imza vermemesi anlaşmalı paylaşımı engeller; ancak diğer mirasçıların dava yoluyla paylaşma istemesine engel olmaz.

Miras kalan ev mutlaka satılır mı?

Hayır. Ev bir mirasçıya bırakılıp diğer mirasçılara denkleştirme bedeli ödenebilir. Bu mümkün olmazsa satış seçeneği gündeme gelebilir.

Sonuç

Mirasın paylaşılabilmesi için önce terekenin malları ve borçları belirlenmeli, ardından her mirasçının payı hesaplanmalıdır. Mirasçılar yazılı paylaşma sözleşmesiyle malları kendi aralarında dağıtabilir. Anlaşma sağlanamazsa her mirasçı mahkeme yoluyla paylaşma isteyebilir.

 

Hukuki Bilgilendirme Notu: Mirasın paylaşılması; terekenin kapsamına, mirasçıların sayısına ve malların niteliğine göre değişebilir. Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş veya avukatlık hizmeti niteliğinde değildir.