Miras Sözleşmesi Nedir? Şartları ve Hukuki Sonuçları

Miras sözleşmesi, mirasbırakanın bir kişiyle anlaşarak ölümünden sonra hüküm doğuracak bağlayıcı düzenlemeler yapmasını sağlayan ölüme bağlı tasarruftur. Mirasbırakan bu sözleşmeyle karşı tarafı veya üçüncü bir kişiyi mirasçı atayabilir, belirli bir mal bırakabilir ya da bir mirasçısıyla mirastan feragat konusunda anlaşabilir. Miras sözleşmesi, resmî vasiyetname şeklinde ve iki tanığın katılımıyla düzenlenmelidir.

İlgili Kanun Maddeleri

Miras sözleşmesi bakımından başlıca hükümler şunlardır:

• TMK m. 503: Miras sözleşmesi yapma ehliyeti

• TMK m. 527: Miras sözleşmesinin konusu ve sonuçları

• TMK m. 528-530: Mirastan feragat sözleşmesi

• TMK m. 545: Miras sözleşmesinin şekli

• TMK m. 546-548: Sözleşmenin sona ermesi

• TMK m. 557: Ölüme bağlı tasarrufların iptal sebepleri

Kimler Miras Sözleşmesi Yapabilir?

TMK m. 503’e göre miras sözleşmesi yapabilmek için kişinin:

• Ayırt etme gücüne sahip olması,

• Ergin olması,

• Kısıtlı bulunmaması

gerekir.

Vasiyetname yapabilmek için on beş yaşın doldurulması yeterli olabilirken miras sözleşmesinde erginlik ve kısıtlı olmama şartları aranır. Bunun nedeni, miras sözleşmesinin tarafları bağlayan sözleşmesel bir işlem olmasıdır.

Miras Sözleşmesi Nasıl Yapılır?

TMK m. 545 uyarınca miras sözleşmesinin geçerli olması için resmî vasiyetname şeklinde düzenlenmesi gerekir. Taraflar iradelerini resmî memura aynı anda bildirir ve hazırlanan sözleşmeyi memur ile iki tanığın önünde imzalar.

Resmî memur; noter, sulh hâkimi veya kanunla bu konuda yetkilendirilmiş başka bir görevli olabilir. Tanıkların da kanunda öngörülen şartları taşıması gerekir.

Tarafların kendi aralarında hazırlayıp imzaladığı sıradan bir yazılı belge, miras sözleşmesinin şekil şartını karşılamaz.

Miras Sözleşmesiyle Neler Düzenlenebilir?

TMK m. 527’ye göre mirasbırakan, mirasını veya belirli bir malını sözleşme yaptığı kişiye ya da üçüncü bir kişiye bırakma yükümlülüğü altına girebilir.

Mirasçı atanması

Mirasbırakan, sözleşmeyle bir kişiyi terekenin tamamı veya belirli bir oranı için mirasçı atayabilir.

Örnek: Çocuğu bulunmayan bir kişi, yeğenini mirasının yarısı için mirasçı atayabilir.

Belirli bir mal bırakılması

Mirasbırakan belirli bir taşınmazı, aracı veya para tutarını sözleşmeyle bir kişiye bırakabilir.

Örnek: Mirasbırakan, Ankara’daki dairesinin ölümünden sonra kendisine uzun yıllar bakım sağlayan kişiye verilmesini kararlaştırabilir.

Mirastan feragat

Mirasbırakan, yasal mirasçısıyla karşılıklı veya karşılıksız olarak mirastan feragat sözleşmesi yapabilir. Feragat eden kişi, kural olarak mirasçılık sıfatını kaybeder.

Bir karşılık alınarak yapılan feragat, sözleşmede aksi belirtilmedikçe feragat eden mirasçının altsoyu bakımından da sonuç doğurur.

Miras Sözleşmesi ile Vasiyetname Arasındaki Fark Nedir?

Vasiyetname tek taraflı bir işlemdir. Vasiyet yapan kişi, gerekli şekil şartlarına uyarak vasiyetnamesini değiştirebilir veya geri alabilir.

Miras sözleşmesi ise iki tarafın iradesiyle kurulur ve tarafları bağlar. Bu nedenle mirasbırakan, sözleşmeden dilediği zaman tek taraflı olarak vazgeçemez.

Bununla birlikte mirasbırakan, sözleşmeden sonra da malvarlığı üzerinde kural olarak tasarruf edebilir. Ancak miras sözleşmesindeki yükümlülüklerle bağdaşmayan bazı ölüme bağlı tasarruflara veya bağışlamalara itiraz edilmesi mümkün olabilir.

Miras Sözleşmesi Nasıl Sona Erer?

TMK m. 546’ya göre miras sözleşmesi, tarafların yazılı anlaşmasıyla her zaman ortadan kaldırılabilir.

Mirasçı atanan veya kendisine belirli bir mal bırakılan kişi, sözleşme yapıldıktan sonra mirasçılıktan çıkarma sebebi oluşturan bir davranışta bulunursa mirasbırakan sözleşmeyi kanundaki şartlarla tek taraflı olarak sona erdirebilir.

Sözleşmede kararlaştırılan sağlararası edimler yerine getirilmez veya güvence altına alınmazsa sözleşmeden dönme hakkı da gündeme gelebilir.

Sözleşmeyle mirasçı atanan ya da kendisine belirli mal bırakılan kişi mirasbırakandan önce ölürse sözleşme, aksi kararlaştırılmadıkça kendiliğinden sona erer.

Miras Sözleşmesi İptal Edilebilir mi?

Miras sözleşmesi;

• Ehliyet şartlarının bulunmaması,

• Yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama,

• Hukuka veya ahlaka aykırı içerik,

• Kanundaki şekil şartlarına uyulmaması

gibi nedenlerle iptal davasına konu olabilir.

Saklı paylı mirasçıların haklarının ihlal edilmesi hâlinde ise sözleşmenin tamamen iptali yerine tenkis talebi gündeme gelebilir.

Sık Sorulan Sorular

Miras sözleşmesi noterde yapılabilir mi?

Evet. İki uygun tanığın katılımı ve kanundaki resmî şekil şartlarının yerine getirilmesi gerekir.

Miras sözleşmesi tek taraflı değiştirilebilir mi?

Kural olarak hayır. Tarafların yazılı anlaşması gerekir. Kanunda belirtilen özel sona erdirme sebepleri saklıdır.

Miras sözleşmesiyle bütün miras tek kişiye bırakılabilir mi?

Böyle bir düzenleme yapılabilir. Ancak saklı paylı mirasçıların tenkis hakları bulunabilir.

Sonuç

Miras sözleşmesi, vasiyetnameye göre daha bağlayıcı bir ölüme bağlı tasarruftur. Sözleşmenin geçerli olabilmesi için ehliyet ve resmî şekil şartlarına uyulmalı; saklı paylar, mirastan feragat hükümleri ve sona erme ihtimalleri birlikte değerlendirilmelidir.

 

Hukuki Bilgilendirme Notu: Miras sözleşmesinin geçerliliği ve sonuçları, sözleşmenin içeriğine ve somut olayın şartlarına göre değişebilir. Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş veya avukatlık hizmeti niteliğinde değildir.