Mirasçılıktan Çıkarma Nedir?

Mirasçılıktan çıkarma, mirasbırakanın kanunda belirtilen ağır sebeplerden birinin bulunması hâlinde saklı paylı mirasçısını ölüme bağlı tasarrufla miras hakkından yoksun bırakmasıdır. Günlük dilde “mirastan men” olarak da bilinir. Mirasbırakan yalnızca kızgınlık, görüşmeme veya aile içi anlaşmazlık nedeniyle saklı paylı mirasçısını mirastan tamamen çıkaramaz.

İlgili Kanun Maddeleri

• TMK m. 510: Mirasçılıktan çıkarma sebepleri
• TMK m. 511: Çıkarmanın sonuçları
• TMK m. 512: İspat yükü
• TMK m. 513: Borç ödemeden aciz nedeniyle koruyucu çıkarma
• TMK m. 506: Saklı paylı mirasçılar

Kimler Mirasçılıktan Çıkarılabilir?

Mirasçılıktan çıkarma esas olarak saklı paylı mirasçılar bakımından önem taşır. Saklı paylı mirasçılar:

• Altsoy,
• Anne ve baba,
• Sağ kalan eştir.

Saklı payı bulunmayan kardeş veya diğer akrabalar için çıkarma sebebi göstermeye gerek yoktur. Mirasbırakan bu kişilere düşebilecek miras üzerinde tasarruf edebilir.

Mirasçılıktan Çıkarma Sebepleri Nelerdir?

TMK m. 510’a göre iki temel çıkarma sebebi vardır.

Mirasbırakana veya Yakınlarına Karşı Ağır Suç

Mirasçının mirasbırakana veya mirasbırakanın yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemesi çıkarma sebebi olabilir.

Her ceza gerektiren davranış kendiliğinden yeterli değildir. Fiilin niteliği, aile ilişkilerine etkisi ve ağırlığı birlikte değerlendirilir.

Aile Hukukundan Doğan Yükümlülüklerin Önemli Ölçüde İhlali

Mirasçının mirasbırakana veya ailesine karşı kanundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemesi de çıkarma sebebidir.

Örneğin bakım ve yardım yükümlülüğünün ağır biçimde ihlal edilmesi gündeme gelebilir. Ancak yalnızca aramamak, görüşmemek veya aile içindeki sıradan anlaşmazlıklar her durumda yeterli değildir.

Çıkarma Nasıl Yapılır?

Mirasçılıktan çıkarma vasiyetname veya miras sözleşmesiyle yapılmalıdır. Mirasbırakanın sözlü açıklaması ya da aile üyelerine “seni mirastan çıkardım” demesi hukuki sonuç doğurmaz.

Çıkarma sebebinin ölüme bağlı tasarrufta açıkça gösterilmesi gerekir.

“Çocuğumu mirastan çıkarıyorum” şeklindeki gerekçesiz ifade, saklı payın tamamen ortadan kaldırılması bakımından yeterli olmayabilir.

Çıkarma Sebebini Kim İspatlar?

Çıkarılan mirasçı tasarrufa itiraz ederse, çıkarma sebebinin varlığını çıkarmadan yararlanan mirasçı veya vasiyet alacaklısı ispatlamalıdır.

Sebep gösterilmemiş veya ispatlanamamışsa çıkarma tasarrufu, kural olarak mirasbırakanın tasarruf edilebilir kısmı ölçüsünde geçerli olur. Çıkarılan mirasçı saklı payını isteyebilir.

Mirasbırakanın çıkarma sebebi konusunda açık bir yanılgıya düşmesi hâlinde çıkarma geçersiz olabilir.

Çıkarılan Kişinin Çocukları Mirasçı Olur mu?

Mirasçılıktan çıkarılan kişi mirastan pay alamaz ve tenkis davası açamaz.

Mirasbırakan başka bir düzenleme yapmamışsa çıkarılan kişinin payı, o kişi mirasbırakandan önce ölmüş gibi değerlendirilir. Çıkarılan kişinin altsoyu varsa çocukları onun yerine mirasçı olabilir ve kendi saklı paylarını talep edebilir.

Örnek

Mirasbırakan iki çocuğundan birini geçerli nedenle mirasçılıktan çıkarmışsa çıkarılan çocuğun çocukları, şartları varsa ebeveynlerine düşecek kol üzerinden mirasçı olabilir.

Borçlu Çocuk Mirasçılıktan Çıkarılabilir mi?

TMK m. 513, hakkında borç ödemeden aciz belgesi bulunan altsoy için özel bir düzenleme getirir.

Mirasbırakan, bu altsoyun saklı payının yarısı bakımından çıkarma yapabilir. Ancak bu kısmın çıkarılan kişinin doğmuş ve doğacak çocuklarına bırakılması gerekir.

Miras açıldığında aciz belgesi etkisini kaybetmişse veya borç miktarı belirli sınırın altındaysa çıkarma ortadan kaldırılabilir.

Sık Sorulan Sorular

Mirasbırakan istediği çocuğunu mirastan çıkarabilir mi?

Saklı payın tamamen kaldırılabilmesi için kanundaki çıkarma sebeplerinden biri bulunmalıdır.

Görüşmeyen çocuk mirastan çıkarılabilir mi?

Yalnızca görüşmeme her durumda yeterli değildir. Davranışın aile hukukundan doğan yükümlülüklerin önemli ihlali oluşturması gerekir.

Çıkarılan kişi dava açabilir mi?

Çıkarma sebebine, şekle veya ispata ilişkin itirazlarını mahkemede ileri sürebilir.

Sonuç

Mirasçılıktan çıkarma, yalnızca kanunda belirtilen ağır sebeplerle uygulanabilir. Sebep ölüme bağlı tasarrufta açıkça gösterilmeli ve uyuşmazlık hâlinde çıkarma işleminden yararlanan kişiler tarafından ispatlanmalıdır.

 

Hukuki Bilgilendirme Notu: Mirasçılıktan çıkarma sebeplerinin bulunup bulunmadığı, aile ilişkileri ve olayların ağırlığına göre değerlendirilir. Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş veya avukatlık hizmeti niteliğinde değildir.