Mirastan Yoksunluk Nedir?

Mirastan yoksunluk, kanunda sayılan ağır fiilleri işleyen kişinin mirasçılık ve vasiyetnameyle hak kazanma imkânını kaybetmesidir. Mirasçılıktan çıkarmadan farklı olarak mirasbırakanın ayrıca vasiyetname düzenlemesi gerekmez. Yoksunluk kanundan doğar; ancak uyuşmazlık hâlinde sebeplerin mahkemede belirlenmesi gerekebilir.

İlgili Kanun Maddeleri

• TMK m. 578: Mirastan yoksunluk sebepleri ve af
• TMK m. 579: Yoksunluğun sonuçları
• TMK m. 580: Mirasçı olabilmek için sağ olma şartı
• TMK m. 599: Mirasın kazanılması

Mirastan Yoksunluk Sebepleri Nelerdir?

TMK m. 578’de dört temel yoksunluk sebebi düzenlenmiştir.

Mirasbırakanı Öldürmek veya Öldürmeye Teşebbüs Etmek

Mirasbırakanı kasten ve hukuka aykırı olarak öldüren veya öldürmeye teşebbüs eden kişi mirasçı olamaz.

Ölüme Bağlı Tasarruf Yapamayacak Hâle Getirmek

Mirasbırakanı kasten ve hukuka aykırı biçimde sürekli olarak vasiyetname veya miras sözleşmesi yapamayacak duruma getiren kişi mirastan yoksun olur.

Aldatma, Zorlama veya Korkutma

Mirasbırakanın aldatma, zorlama veya korkutma yoluyla ölüme bağlı tasarruf yapmasını, değiştirmesini veya geri almasını sağlayan kişi mirasçı olamaz.

Aynı şekilde mirasbırakanın tasarruf yapmasını ya da tasarruftan dönmesini engelleyen kişi de yoksunluk kapsamına girebilir.

Vasiyetnameyi Yok Etmek veya Bozmak

Mirasbırakanın yeniden düzenleme yapamayacağı bir zamanda vasiyetnameyi kasten ve hukuka aykırı olarak yok eden veya bozan kişi mirastan yoksun olabilir.

Örnek

Mirasbırakanın geçerli vasiyetnamesini kendi lehine sonuç sağlamak amacıyla saklayan veya yok eden kişi, kanundaki diğer şartlar da varsa vasiyetnameyle kendisine bırakılan hakkı kaybedebilir.

Yoksunluk Yalnızca Yasal Mirasçılar İçin mi Geçerlidir?

Hayır. Mirastan yoksun kişi:

• Yasal mirasçı olamaz,
• Atanmış mirasçı olamaz,
• Vasiyet alacaklısı olarak hak kazanamaz.

Dolayısıyla yoksunluk hem kanundan hem de ölüme bağlı tasarruftan doğan hakları etkiler.

Mahkeme Kararı Gerekir mi?

Mirastan yoksunluk kanundan doğar. Bununla birlikte yoksunluk sebebinin gerçekleşip gerçekleşmediği konusunda uyuşmazlık varsa mahkeme kararıyla tespit yapılması gerekebilir.

Yoksunluğun dayandığı olayın, kastın ve hukuka aykırılığın ispatlanması önemlidir.

Mirasbırakan Affederse Ne Olur?

TMK m. 578’e göre mirastan yoksunluk, mirasbırakanın affıyla ortadan kalkar.

Affın açık bir beyanla yapılması mümkün olduğu gibi, mirasbırakanın davranışlarından tereddütsüz şekilde anlaşılması da tartışılabilir. İleride uyuşmazlık yaşanmaması için affın açık ve ispatlanabilir şekilde ortaya konulması önemlidir.

Yoksun Kişinin Çocukları Mirasçı Olur mu?

Mirastan yoksunluk yalnızca yoksun kişiyi etkiler.

TMK m. 579’a göre yoksun kişinin altsoyu, yoksun kişi mirasbırakandan önce ölmüş gibi mirasçı olur.

Örnek

Mirasbırakanın tek çocuğu mirastan yoksun olmuş ve bu çocuğun iki çocuğu bulunuyorsa torunlar, şartları varsa kendi ebeveynlerinin yerine geçerek mirasa katılabilir.

Mirastan Yoksunluk ile Mirasçılıktan Çıkarma Arasındaki Fark

Mirastan yoksunluk:

• Kanundan doğar.
• Vasiyetname düzenlenmesini gerektirmez.
• Kanunda sayılan ağır fiiller nedeniyle oluşur.
• Mirasbırakanın affıyla ortadan kalkabilir.

Mirasçılıktan çıkarma ise:

• Mirasbırakanın vasiyetname veya miras sözleşmesiyle yaptığı bir işlemdir.
• Çıkarma sebebinin tasarrufta gösterilmesi gerekir.
• Özellikle saklı paylı mirasçılara uygulanır.
• Kanunda belirtilen çıkarma sebeplerine dayanır.

Sık Sorulan Sorular

Mirasbırakana hakaret eden kişi mirastan yoksun olur mu?

Her hakaret kendiliğinden TMK m. 578 kapsamına girmez. Fiilin niteliği ayrıca değerlendirilir. Bazı hâllerde mirasçılıktan çıkarma gündeme gelebilir.

Vasiyetnameyi saklayan kişi mirasçı olabilir mi?

Saklama eyleminin amacı, zamanı ve mirasbırakanın yeniden tasarruf yapma imkânı dikkate alınır. Kanuni şartlar varsa yoksunluk doğabilir.

Yoksun kişi saklı pay isteyebilir mi?

Hayır. Yoksun kişi mirasçılık sıfatını ve ölüme bağlı tasarruftan doğan hakları kaybeder.

Sonuç

Mirastan yoksunluk, mirasbırakana ve onun son iradesine yönelik ağır hukuka aykırı fiillerin sonucudur. Yoksunluk yalnızca fiili işleyen kişiyi etkiler; altsoyu şartları varsa mirasçı olmaya devam eder.

 

Hukuki Bilgilendirme Notu: Mirastan yoksunluk sebepleri, fiilin niteliği, kast ve hukuka aykırılık yönünden somut olay özelinde değerlendirilir. Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş veya avukatlık hizmeti niteliğinde değildir.