MURİS MUVAZAASI DAVASI KİME KARŞI AÇILIR?

Muris Muvazaası Davası Kime Karşı Açılır?

Muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil davası, kural olarak dava tarihinde tapuda malik görünen kişiye karşı açılır. Taşınmaz hâlen mirasbırakandan devralan kişinin adına kayıtlıysa davalı bu kişidir. Taşınmaz daha sonra başkasına devredilmişse mevcut kayıt malikinin iyi niyeti ve önceki devir zinciri ayrıca değerlendirilir.

İlgili Kanun Maddeleri

TBK m. 19: Muvazaalı işlem
TMK m. 706: Taşınmaz devrinde resmî şekil
TMK m. 1023: Tapu siciline güvenen iyi niyetli üçüncü kişi
TMK m. 1024: İyi niyetli olmayan kişinin korunmaması
HMK m. 124: Tarafta iradi değişiklik

Taşınmaz İlk Devralanın Üzerindeyse

Mirasbırakan taşınmazı çocuğuna, eşine veya başka bir kişiye devretmiş ve taşınmaz hâlen bu kişinin adına kayıtlıysa dava kayıt malikine yöneltilir.

Davacı, görünürdeki satışın gerçek olmadığını ve gizli bağışın şekil şartlarını taşımadığını ileri sürer.

İlk Devralan Ölmüşse

Taşınmazı mirasbırakandan alan kişi daha sonra ölmüşse ve taşınmaz onun mirasçılarına geçmişse dava tapuda malik görünen mirasçılara karşı açılabilir.

Mirasçıların her biri tapuda elbirliği veya paylı mülkiyet durumuna göre davada taraf hâline getirilebilir.

Taşınmaz Üçüncü Kişiye Satılmışsa

İlk devralan taşınmazı daha sonra başka bir kişiye devretmiş olabilir. Bu durumda mevcut kayıt malikinin iyi niyetli olup olmadığı önem taşır.

TMK m. 1023 uyarınca tapu sicilindeki kayda iyi niyetle dayanarak ayni hak kazanan üçüncü kişinin kazanımı korunabilir.

Buna karşılık üçüncü kişi:

İlk işlemin muvazaalı olduğunu biliyorsa,
Durumu bilmesi gerektiği açık ise,
Devir işleminin mal kaçırma zincirinin parçasıysa

iyi niyet korumasından yararlanamayabilir.

Üçüncü Kişinin İyi Niyeti Nasıl Değerlendirilir?

Üçüncü kişinin yalnızca “muvazaayı bilmiyordum” demesi tek başına yeterli olmayabilir.

Şu hususlar dikkate alınabilir:

İlk devralanla yakın akrabalık veya iş ilişkisi,
Çok kısa sürede yapılan ardışık devirler,
Taşınmazın gerçek değerinin çok altında satış,
Ödeme belgesi bulunmaması,
Mirasbırakanın taşınmazı kullanmaya devam etmesi,
Davadan veya uyuşmazlıktan haberdar olunması.

İyi niyet, taşınmazın kazanıldığı anda bulunmalıdır.

İlk Devralan da Davalı Gösterilmeli midir?

Tapu iptali talebi mevcut kayıt malikine yöneltilir. Ancak ilk devralandan ayrıca bedel, tazminat veya başka bir kişisel talepte bulunuluyorsa ilk devralanın da davada yer alması gerekebilir.

Tarafların kim olacağı, yalnızca tapu kaydına değil ileri sürülen bütün taleplere göre belirlenmelidir.

Taşınmaz Şirkete Devredilmişse

Taşınmaz bir şirkete devredilmişse dava tüzel kişiliğe karşı açılır. Şirket ortakları ile şirketin hukuki kişiliği birbirinden ayrıdır.

Şirketin devrin muvazaalı olduğunu bilip bilmediği, şirketi temsil eden kişilerin bilgisi ve taraflar arasındaki bağlantılar üzerinden değerlendirilebilir.

Yanlış Kişiye Dava Açılırsa Ne Olur?

Tapu kaydının güncel durumu araştırılmadan eski malike dava açılması taraf sorunu doğurabilir.

Dava açılmadan hemen önce güncel tapu kaydı alınmalıdır. Yargılama sırasında taşınmazın el değiştirmesi hâlinde HMK’daki dava konusunun devrine ilişkin hükümler dikkate alınır.

Sık Sorulan Sorular

Taşınmazı alan kişinin eşine de dava açılır mı?

Eş tapuda malik değilse yalnızca evlilik ilişkisi nedeniyle davalı olmaz. Ancak tapu kaydı, devir zinciri veya kişisel talepler farklı bir sonuç doğurabilir.

Taşınmaz satıldıysa dava hakkı tamamen kaybolur mu?

Hayır. Yeni malikin iyi niyeti, tapu iptalinin mümkün olup olmadığı ve diğer kişilere karşı ileri sürülebilecek talepler incelenir.

Bütün kayıt maliklerine dava açılmalı mıdır?

Dava tarihindeki güncel kayıt ve mülkiyet şekline göre zorunlu taraflar belirlenmelidir.

Sonuç

Muris muvazaası davasında davalı, kural olarak mevcut tapu malikidir. Taşınmazın el değiştirmesi hâlinde üçüncü kişinin iyi niyeti ve ek taleplerin yöneltileceği kişiler ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Hukuki Bilgilendirme Notu

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık, mütalaa veya belirli bir uyuşmazlığa ilişkin yönlendirme niteliğinde değildir. Mevzuat ve yargı uygulamaları zaman içerisinde değişebilir. Her somut olay; evlenme tarihi, ileri sürülen butlan sebebi, tarafların iyiniyeti, dava süresi ve mevcut deliller çerçevesinde ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Yalnızca bu içeriğe dayanılarak dava veya başvuru yapılmamalı; kişisel hukuki durum için bir avukattan destek alınmalıdır.