Nafakanın Azaltılması ve Kaldırılması Davası Nedir? Şartları ve Hukuki Süreç

Nafakanın Azaltılması ve Kaldırılması Davası Nedir?

Boşanma kararından sonra hükmedilen nafaka miktarı, tarafların o tarihteki ekonomik ve sosyal koşulları dikkate alınarak belirlenmektedir. Ancak zaman içerisinde tarafların gelir durumunda, yaşam koşullarında veya nafakaya esas teşkil eden diğer unsurlarda önemli değişiklikler meydana gelebilir. Bu gibi durumlarda mevcut nafaka miktarının hakkaniyete uygun olmadığı düşünülüyorsa, nafakanın azaltılması veya nafakanın kaldırılması talep edilebilir.

Türk hukukunda nafaka kararları kesin ve değiştirilemez nitelikte değildir. Şartların önemli ölçüde değişmesi hâlinde mahkemeden mevcut nafakanın yeniden değerlendirilmesi istenebilir. Ancak nafakanın azaltılması veya kaldırılması için yalnızca ekonomik sıkıntı yaşandığının ileri sürülmesi yeterli olmayıp, bu değişikliğin hukuka uygun delillerle ispat edilmesi gerekmektedir.

Nafakanın Azaltılması Hangi Durumlarda Talep Edilebilir?

Nafaka yükümlüsünün ekonomik durumunda meydana gelen esaslı değişiklikler, nafakanın azaltılması davasına konu olabilir. Mahkeme her olayın özelliklerini ayrı ayrı değerlendirerek mevcut nafakanın taraflar açısından hâlen hakkaniyete uygun olup olmadığını inceler.

Uygulamada en sık karşılaşılan nedenler şunlardır:

• İşsiz kalınması,

• Gelirde önemli ve sürekli azalma meydana gelmesi,

• Ciddi sağlık sorunları nedeniyle çalışma gücünün kaybedilmesi,

• Emeklilik nedeniyle gelir seviyesinin düşmesi,

• Yeni evlilikten doğan bakım yükümlülüklerinin artması,

• Yeni çocuk sahibi olunması,

• İşletmenin kapanması veya ticari faaliyetlerin sona ermesi.

Mahkeme, yalnızca gelirde azalma iddiasını değil, bu durumun geçici mi yoksa sürekli mi olduğunu da dikkate almaktadır.

Nafakanın Kaldırılması Hangi Durumlarda Talep Edilebilir?

Özellikle yoksulluk nafakasında, kanunda belirtilen bazı şartların gerçekleşmesi hâlinde nafakanın tamamen kaldırılması mümkündür.

Bu durumlara örnek olarak;

• Nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi,

• Nafaka alacaklısının evliymiş gibi fiilen birlikte yaşaması,

• Yoksulluğun ortadan kalkması,

• Düzenli ve yeterli gelir elde etmeye başlaması,

• Taraflardan birinin ölümü,

• Kanunda öngörülen diğer sona erme sebeplerinin gerçekleşmesi

gösterilebilir.

Her somut olayda mahkeme, nafakanın kaldırılmasını gerektiren şartların gerçekleşip gerçekleşmediğini dosyaya sunulan deliller doğrultusunda değerlendirmektedir.

Nafaka Kendiliğinden Sona Erer mi?

Uygulamada en sık yapılan hatalardan biri, nafakanın belirli olayların gerçekleşmesiyle otomatik olarak sona ereceğinin düşünülmesidir.

Her ne kadar bazı durumlarda nafaka yükümlülüğü kanundan kaynaklanan sebeplerle sona erebilse de, uygulamada hak kaybı yaşanmaması için mahkeme kararı alınması veya hukuki durumun değerlendirilmesi önem taşımaktadır. Mahkeme kararı bulunmadan nafaka ödemelerinin tek taraflı olarak durdurulması, ileride icra takibi ve diğer hukuki uyuşmazlıklara neden olabilir.

Nafakanın Azaltılması veya Kaldırılması Davasında Deliller

Mahkeme, nafakanın azaltılması veya kaldırılması taleplerini değerlendirirken tarafların güncel ekonomik durumunu ortaya koyan delilleri dikkate alır.

Bu kapsamda;

• Maaş bordroları,

• SGK kayıtları,

• Vergi kayıtları,

• Banka hesap hareketleri,

• Tapu ve araç kayıtları,

• Sağlık raporları,

• Emeklilik belgeleri,

• Ticaret Sicili kayıtları,

• Sosyal ve ekonomik durum araştırmaları,

• Tanık beyanları

önemli deliller arasında yer almaktadır.

Talepte bulunan tarafın iddialarını somut belgelerle desteklemesi, davanın sonucunu doğrudan etkileyebilir.

Mahkeme Hangi Kriterleri Değerlendirir?

Nafakanın azaltılması veya kaldırılması davalarında mahkeme yalnızca nafaka yükümlüsünün ekonomik durumuna bakmaz. Aynı zamanda nafaka alacaklısının güncel yaşam koşulları, gelir durumu ve nafakaya hâlen ihtiyaç duyup duymadığı da araştırılır.

Mahkeme özellikle;

• Tarafların güncel gelirleri,

• Malvarlıkları,

• Çalışma imkânları,

• Sağlık durumları,

• Yaşam standartları,

• Bakmakla yükümlü oldukları kişiler,

• Dosyaya sunulan diğer deliller

üzerinden kapsamlı bir değerlendirme yaparak karar vermektedir.

Hukuki Destek Neden Önemlidir?

Nafakanın azaltılması veya kaldırılması davaları, yalnızca ekonomik sıkıntının ileri sürülmesiyle sonuç alınabilecek davalar değildir. Talebin kabul edilebilmesi için ekonomik koşullardaki değişikliğin kalıcı nitelikte olması ve hukuka uygun delillerle ispatlanması gerekir. Gelir araştırmalarının doğru yapılması, mali belgelerin eksiksiz hazırlanması ve hukuki taleplerin usulüne uygun şekilde ileri sürülmesi davanın sonucunu doğrudan etkileyebilir. Bu nedenle nafakanın azaltılması veya kaldırılmasına ilişkin davaların aile hukuku alanında deneyimli bir avukat tarafından yürütülmesi, tarafların mali haklarının korunması açısından büyük önem taşımaktadır.