Sağ Kalan Eşin Aile Konutu ve Ev Eşyası Üzerindeki Hakkı

Eşlerden birinin ölmesi hâlinde sağ kalan eş, birlikte yaşadıkları aile konutunun ve ev eşyasının kendisine bırakılmasını talep edebilir. Ancak konut ve eşyalar sağ kalan eşe kendiliğinden geçmez. Talep; mal rejiminin tasfiyesi veya mirasın paylaşılması sırasında ileri sürülür ve sağ kalan eşin katılma alacağına ya da miras payına mahsup edilir.

İlgili Kanun Maddeleri

Sağ kalan eşin aile konutu ve ev eşyası üzerindeki hakları bakımından temel düzenlemeler şunlardır:

TMK m. 194: Evlilik devam ederken aile konutunun korunması
TMK m. 240: Mal rejiminin ölümle sona ermesi hâlinde aile konutu ve ev eşyası
TMK m. 499: Sağ kalan eşin yasal miras payı
TMK m. 640: Miras ortaklığı
TMK m. 652: Miras paylaşımında aile konutu ve ev eşyasının sağ kalan eşe özgülenmesi

Aile Konutu Nedir?

Aile konutu, eşlerin evlilik birliğini birlikte sürdürdükleri ve yaşamlarının merkezi olarak kullandıkları konuttur. Eşlerin sahip olduğu her taşınmaz aile konutu sayılmaz.

Örneğin yazlık ev, yatırım amacıyla alınan daire veya kiraya verilen taşınmaz, eşlerin sürekli ortak yaşam merkezi değilse kural olarak aile konutu kapsamında değerlendirilmez.

Mirasbırakanın ölüm tarihinde eşlerin fiilen birlikte yaşadığı konutun niteliği, kullanım şekli ve aile yaşamındaki yeri dikkate alınır.

Aile Konutu Sağ Kalan Eşe Kendiliğinden Geçer mi?

Hayır. Sağ kalan eşin konutta yaşamaya devam etmesi, taşınmazın mülkiyetinin otomatik olarak kendisine geçtiği anlamına gelmez.

Birden fazla mirasçı bulunuyorsa konut, paylaşma yapılıncaya kadar miras ortaklığı içinde kalır. Sağ kalan eşin aile konutunun kendisine verilmesini açıkça talep etmesi gerekir.

Mal Rejimi Tasfiyesinde Aile Konutu Hakkı

TMK m. 240, edinilmiş mallara katılma rejiminin ölümle sona ermesi hâlinde sağ kalan eşe özel bir talep hakkı tanır.

Sağ kalan eş, eski yaşamını sürdürebilmek amacıyla ölen eşe ait olup birlikte yaşadıkları konut üzerinde:

İntifa hakkı,
Oturma hakkı

tanınmasını isteyebilir.

Bu hakkın değeri sağ kalan eşin katılma alacağına mahsup edilir. Katılma alacağı hakkın değerini karşılamıyorsa sağ kalan eşin aradaki bedeli ödemesi gerekebilir.

Haklı sebepler varsa sağ kalan eşin veya ölen eşin yasal mirasçılarından birinin talebi üzerine, intifa veya oturma hakkı yerine konutun mülkiyetinin sağ kalan eşe verilmesine karar verilebilir.

Ev Eşyaları Üzerindeki Hak

Sağ kalan eş, TMK m. 240 kapsamında birlikte kullanılan ev eşyalarının mülkiyetinin kendisine verilmesini de isteyebilir.

Bu kapsama günlük aile yaşamında kullanılan:

Mobilyalar,
Beyaz eşyalar,
Mutfak eşyaları,
Diğer olağan ev eşyaları

girebilir.

Mirasbırakanın kişisel koleksiyonları, mesleki araçları veya aile yaşamında kullanılmayan değerli eşyaları her durumda ev eşyası sayılmaz.

Miras Paylaşımında Aile Konutunun Eşe Verilmesi

TMK m. 652’ye göre tereke malları arasında eşlerin birlikte yaşadığı konut veya ev eşyası bulunuyorsa sağ kalan eş, bunlar üzerinde miras hakkına mahsup edilmek üzere mülkiyet hakkı tanınmasını isteyebilir.

Örnek

Aile konutunun değeri 4.000.000 TL, sağ kalan eşin miras payı ise 1.000.000 TL olsun. Konutun sağ kalan eşe özgülenmesi uygun görülürse eşin miras payı konutun değerinden düşülür. Kalan değer bakımından diğer mirasçıların paylarını karşılayacak bir denkleştirme bedeli ödenmesi gerekebilir.

Haklı sebeplerin bulunması hâlinde mülkiyet yerine sağ kalan eşe intifa veya oturma hakkı tanınması da mümkündür.

TMK m. 240 ile TMK m. 652 Arasındaki Fark

İki düzenleme aynı amaca hizmet etse de farklı aşamalarda uygulanır:

TMK m. 240, eşler arasındaki mal rejiminin tasfiyesine ilişkindir. Hak, sağ kalan eşin katılma alacağına mahsup edilir.
TMK m. 652, mirasın paylaşılmasına ilişkindir. Konut veya ev eşyası sağ kalan eşin miras payına mahsup edilir.

Bu nedenle sağ kalan eşin önce mal rejiminden doğan hakları, ardından miras payı belirlenmelidir.

Sağ Kalan Eş Her Durumda Konutun Mülkiyetini Alabilir mi?

Hayır. Talebin kabulü otomatik değildir. Konutun gerçekten aile konutu olması, terekeye dâhil bulunması, değerinin belirlenmesi ve diğer mirasçıların haklarının korunması gerekir.

Konut üçüncü kişiye ait veya kiralık ise sağ kalan eş mülkiyetin kendisine geçirilmesini isteyemez. Mirasbırakan yalnızca belirli bir payın sahibiyse değerlendirme terekeye giren payla sınırlı olur.

Ayrıca mirasbırakanın meslek veya sanatını yürüttüğü ve altsoyundan birinin aynı faaliyeti devam ettirmesi için gerekli olan bölümlerde sağ kalan eş bu hakları kullanamayabilir. Tarımsal taşınmazlara ilişkin özel hükümler de saklıdır.

Sık Sorulan Sorular

Diğer mirasçılar istemezse eş evde kalabilir mi?

Uyuşmazlık hâlinde sağ kalan eş, kanuni şartlara dayanarak aile konutu üzerinde mülkiyet, intifa veya oturma hakkı talep edebilir.

Aile konutu şerhi mülkiyet sağlar mı?

Hayır. Aile konutu şerhi koruyucu niteliktedir; tek başına sağ kalan eşe mülkiyet kazandırmaz.

Ev eşyaları mirasçılar arasında paylaşılır mı?

Ev eşyaları terekeye dâhil olabilir. Ancak sağ kalan eş bunların miras payına veya katılma alacağına mahsup edilerek kendisine verilmesini isteyebilir.

Sonuç

Sağ kalan eş, aile yaşamını sürdürmek amacıyla birlikte kullanılan konutun ve ev eşyalarının kendisine özgülenmesini talep edebilir. Bu hak kendiliğinden doğan bir mülkiyet hakkı değildir. Mal rejimi tasfiyesi, miras payı, taşınmazın değeri ve diğer mirasçıların hakları birlikte değerlendirilmelidir.

Hukuki Bilgilendirme Notu: Aile konutunun sağ kalan eşe özgülenmesi; mal rejimine, konutun mülkiyet durumuna, terekenin değerine ve diğer mirasçıların haklarına göre değişebilir. Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş veya avukatlık hizmeti niteliğinde değildir.