Sağ Kalan Eşin Miras Hakkı ve Miras Payı

Eşi vefat eden kişi, Türk Medeni Kanunu uyarınca yasal mirasçıdır. Sağ kalan eşin miras payı; mirasbırakanın çocuklarının, anne ve babasının veya büyükanne ve büyükbabasının bulunup bulunmamasına göre değişir. Eş, altsoy ile birlikte mirasçı olduğunda mirasın dörtte birini; anne ve baba zümresiyle birlikte olduğunda yarısını; büyükanne ve büyükbaba zümresiyle birlikte olduğunda dörtte üçünü alır. Bu kişilerden hiçbiri yoksa mirasın tamamı sağ kalan eşe kalır.

İlgili Kanun Maddeleri

Sağ kalan eşin hakları bakımından başlıca hükümler şunlardır:

TMK m. 181: Boşanmanın eşlerin mirasçılığına etkisi
TMK m. 225: Mal rejiminin eşlerden birinin ölümüyle sona ermesi
TMK m. 236: Edinilmiş mallara katılma rejiminde katılma alacağı
TMK m. 240: Sağ kalan eşin aile konutu ve ev eşyası üzerindeki hakkı
TMK m. 499: Sağ kalan eşin yasal miras payı
TMK m. 506: Sağ kalan eşin saklı payı
TMK m. 652: Aile konutu ve ev eşyasının sağ kalan eşe özgülenmesi

Eş Çocuklarla Birlikte Mirasçıysa

TMK m. 499’a göre sağ kalan eş, mirasbırakanın çocukları veya torunlarıyla birlikte mirasçı olduğunda mirasın dörtte birini alır. Kalan dörtte üçlük bölüm çocuklar arasında eşit paylaşılır.

Örnek

Mirasbırakanın eşi ve iki çocuğu bulunmakta, paylaşılacak net tereke 1.200.000 TL olmaktadır:

Sağ kalan eş: 300.000 TL
Birinci çocuk: 450.000 TL
İkinci çocuk: 450.000 TL

Çocukların önceki veya son evlilikten doğmuş olması miras payını değiştirmez. Mirasbırakanın bütün çocukları yasal mirasçılık bakımından eşit hakka sahiptir.

Eş Anne ve Baba Zümresiyle Birlikte Mirasçıysa

Mirasbırakanın çocuğu veya torunu yoksa sağ kalan eş, anne ve baba zümresiyle birlikte mirasçı olur. Bu durumda eşin miras payı yarıdır.

Net tereke 1.200.000 TL ve mirasbırakanın annesi ile babası hayattaysa:

Sağ kalan eş: 600.000 TL
Anne: 300.000 TL
Baba: 300.000 TL

Anne veya babadan biri daha önce ölmüşse ona düşecek pay, kural olarak onun altsoyuna yani mirasbırakanın kardeşlerine geçer.

Eş Büyükanne ve Büyükbabalarla Birlikte Mirasçıysa

Mirasbırakanın altsoyu, anne ve babası ile bunların altsoyu bulunmuyorsa sağ kalan eş, üçüncü zümreyle birlikte mirasçı olur. Bu durumda eş, mirasın dörtte üçünü alır.

Net tereke 1.200.000 TL ise:

Sağ kalan eş: 900.000 TL
Üçüncü zümre mirasçıları: Toplam 300.000 TL

Üçüncü zümrede kimlerin mirasçı olacağı, büyükanne ve büyükbabaların hayatta olup olmadığına göre ayrıca belirlenir.

Başka Mirasçı Yoksa Mirasın Tamamı Eşe Kalır mı?

Mirasbırakanın altsoyu, anne-baba zümresi ve mirasçılığa katılabilecek üçüncü zümre hısımları bulunmuyorsa mirasın tamamı sağ kalan eşe kalır.

Ancak vasiyetname veya miras sözleşmesiyle atanmış başka mirasçılar bulunması hâlinde, ölüme bağlı tasarrufların ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Mal Rejimi Tasfiyesi ile Miras Payı Aynı Şey midir?

Hayır. Sağ kalan eşin mal rejiminden doğan alacağı ile miras payı birbirinden farklıdır.

Eşlerden birinin ölümüyle önce eşler arasındaki mal rejimi sona erer. Edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanıyorsa sağ kalan eşin katılma alacağı hesaplanır. Bu hesaplama tamamlandıktan sonra mirasbırakana ait kalan malvarlığı terekeyi oluşturur ve miras payları bu tereke üzerinden belirlenir.

Bu nedenle sağ kalan eş, somut olayda hem mal rejimi tasfiyesinden doğan bir alacağa hem de yasal miras payına sahip olabilir.

Sağ Kalan Eş Aile Konutunun Kendisine Verilmesini İsteyebilir mi?

TMK m. 652 uyarınca sağ kalan eş, birlikte yaşadıkları konutun ve ev eşyasının miras payına mahsup edilerek kendisine özgülenmesini talep edebilir. Haklı sebepler bulunması hâlinde mülkiyet yerine intifa veya oturma hakkı tanınması da mümkündür.

Aile konutu eşe kendiliğinden geçmez. Değerinin belirlenmesi ve diğer mirasçıların paylarının gözetilmesi gerekir.

Boşanmış Eş Mirasçı Olabilir mi?

Boşanma kararı kesinleşmişse eski eşler birbirlerinin yasal mirasçısı olamaz. Kural olarak boşanmadan önce yapılmış ölüme bağlı tasarruflardan doğan haklar da tasarruftan aksi anlaşılmadıkça kaybedilir.

Boşanma davası devam ederken eşlerden biri ölürse evlilik ölüm anında hâlen devam etmektedir. Bununla birlikte ölen eşin mirasçılarından birinin davaya devam etmesi ve sağ kalan eşin kusurunun ispatlanması hâlinde TMK m. 181’deki sonuçlar uygulanabilir.

Sık Sorulan Sorular

İkinci eşin miras payı farklı mıdır?

Hayır. Sağ kalan eşin ilk, ikinci veya sonraki eş olması miras oranını değiştirmez. Pay, birlikte mirasçı olduğu zümreye göre belirlenir.

Resmî nikâh olmadan birlikte yaşayan kişi mirasçı olur mu?

Hayır. Birlikte yaşama veya nişanlılık tek başına yasal mirasçılık sağlamaz. Bu kişiye vasiyetname veya miras sözleşmesiyle hak bırakılabilir.

Sağ kalan eşin saklı payı var mıdır?

Evet. Sağ kalan eş saklı paylı mirasçıdır. Saklı pay oranı, birlikte mirasçı olduğu kişilere göre TMK m. 506 uyarınca belirlenir.

Sonuç

Sağ kalan eşin miras payı, birlikte mirasçı olduğu zümreye göre dörtte bir, yarım, dörtte üç veya mirasın tamamı olabilir. Ancak gerçek hak miktarı hesaplanırken önce mal rejiminin tasfiyesi, ardından terekenin borçları ve varsa ölüme bağlı tasarruflar değerlendirilmelidir.

Hukuki Bilgilendirme Notu: Sağ kalan eşin miras ve mal rejiminden doğan hakları, aile yapısına, mal rejimine ve terekenin kapsamına göre değişebilir. Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş veya avukatlık hizmeti niteliğinde değildir.