Sözlü Vasiyetname Hangi Hâllerde Geçerlidir?

Sözlü vasiyetname, kişinin yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, ağır hastalık veya savaş gibi olağanüstü koşullar nedeniyle resmî ya da el yazılı vasiyetname yapamaması hâlinde başvurabileceği istisnai bir vasiyetname türüdür. Mirasbırakanın son arzularını iki tanığa anlatması yeterli değildir; tanıkların bu beyanı kanunda belirtilen şekilde ve gecikmeden belgeletmesi gerekir.

İlgili Kanun Maddeleri

Sözlü vasiyetname bakımından temel düzenlemeler şunlardır:

• TMK m. 502: Vasiyetname yapma ehliyeti

• TMK m. 536: Vasiyetname tanıklarına ilişkin yasaklar

• TMK m. 539: Sözlü vasiyetnameye başvurma şartları

• TMK m. 540: Son arzuların belgelenmesi

• TMK m. 541: Sözlü vasiyetnamenin hükümden düşmesi

• TMK m. 557: Vasiyetnamenin iptal sebepleri

Sözlü Vasiyetname Ne Zaman Yapılabilir?

TMK m. 539’a göre sözlü vasiyetname ancak mirasbırakanın olağanüstü durumlar nedeniyle resmî veya el yazılı vasiyetname yapamaması hâlinde düzenlenebilir.

Kanunda örnek olarak şu durumlar belirtilmiştir:

• Yakın ölüm tehlikesi

• Ulaşımın kesilmesi

• Hastalık

• Savaş

• Bunlara benzer olağanüstü durumlar

Bu sebeplerden birinin bulunması tek başına yeterli değildir. Olağanüstü durumun, resmî veya el yazılı vasiyetname yapılmasını gerçekten engellemesi gerekir.

Örnek

Trafik kazası geçiren ve hayati tehlikesi bulunan kişinin hastanede bilinci açık olmasına rağmen yazı yazamayacak durumda olması ve notere ulaşılmasının mümkün bulunmaması hâlinde sözlü vasiyet gündeme gelebilir.

Buna karşılık kişinin uzun süredir hasta olması ancak noter aracılığıyla vasiyetname yapabilecek durumda bulunması hâlinde sözlü vasiyet yöntemine başvurulması yeterli olmayabilir.

Sözlü Vasiyetname Kaç Tanıkla Yapılır?

Mirasbırakan, son arzularını iki tanığa anlatmalı ve tanıklara bu beyanına uygun bir vasiyetname yazmaları veya yazdırmaları görevini vermelidir.

Tanıkların, anlatılan iradeyi doğrudan mirasbırakandan duymaları gerekir. Bir kişinin mirasbırakandan duyduklarını daha sonra başka kişilere aktarması, kanundaki iki tanık şartını karşılamaz.

Resmî vasiyetnamedeki tanıklara ilişkin yasaklar, okuryazar olma şartı dışında sözlü vasiyet tanıkları için de uygulanır. Bu nedenle mirasbırakanın eşi, üstsoyu, altsoyu, kardeşleri ve kanunda belirtilen diğer yakınları tanık olarak seçilmemelidir.

Sözlü Vasiyetname Nasıl Belgelenir?

TMK m. 540’a göre tanıklardan biri, mirasbırakanın kendilerine açıkladığı son arzuları:

• Vasiyetin açıklandığı yeri,

• Yılı, ayı ve günü

belirterek hemen yazmalıdır.

Belgeyi hazırlayan tanık metni imzalar ve diğer tanığa da imzalatır. İki tanık birlikte vakit geçirmeksizin sulh veya asliye mahkemesine başvurur.

Tanıklar mahkemede:

• Mirasbırakanı vasiyetname yapmaya ehil gördüklerini,

• Son arzuların olağanüstü bir durum içinde kendilerine anlatıldığını,

• Hazırlanan belgenin mirasbırakanın açıklamalarına uygun olduğunu

beyan eder.

Tanıklar önceden yazılı belge hazırlamak yerine doğrudan mahkemeye giderek mirasbırakanın son arzularını tutanağa da geçirtebilir.

Bazı Durumlarda Hâkim Yerine Kim Geçebilir?

Sözlü vasiyet yapan kişi askerlik hizmetindeyse teğmen veya daha yüksek rütbeli bir subay hâkim yerine geçebilir.

Kişi ülke sınırları dışında seyreden bir ulaşım aracındaysa aracın sorumlu yöneticisi; sağlık kurumunda tedavi görüyorsa sağlık kurumunun en yetkili yöneticisi de kanundaki şartlarla hâkim yerine geçebilir.

Bu kişilerin görevi, mirasbırakan adına vasiyetname yapmak değil, tanıkların beyanını kanuna uygun şekilde belgelemektir.

Sözlü Vasiyetname Ne Zaman Geçersiz Hâle Gelir?

Sözlü vasiyetname sürekli geçerliliğe sahip değildir. TMK m. 541’e göre mirasbırakanın sonradan resmî veya el yazılı vasiyetname yapma imkânı doğarsa, bu tarihten itibaren bir ay geçmesiyle sözlü vasiyetname hükümden düşer.

Örnek

Ağır hastalık nedeniyle sözlü vasiyet yapan kişi iyileşmiş ve 1 Haziran 2026 tarihinde yeniden el yazılı veya resmî vasiyetname yapabilecek duruma gelmişse sözlü vasiyet, kural olarak bir aylık sürenin sonunda hükümden düşer.

Sözlü Vasiyetname İptal Edilebilir mi?

Kanundaki olağanüstü şartlar oluşmadan sözlü vasiyet yapılması, iki tanık bulunmaması veya tanıkların beyanı gecikmeden belgeletmemesi vasiyetnamenin iptaline yol açabilir.

Vasiyetname ayrıca ehliyetsizlik, aldatma, korkutma, zorlama veya hukuka aykırı içerik nedeniyle de iptal davasına konu olabilir.

Sık Sorulan Sorular

Telefon kaydı sözlü vasiyetname sayılır mı?

Hayır. Ses veya görüntü kaydı tek başına TMK m. 539 ve 540’ta düzenlenen iki tanık ve belgeleme şartlarının yerine geçmez.

Hastanede sözlü vasiyetname yapılabilir mi?

Yalnızca ağır hastalık nedeniyle resmî veya el yazılı vasiyetname yapma imkânı gerçekten bulunmuyorsa yapılabilir.

Tanıklar mahkemeye ne zaman başvurmalıdır?

Kanun, tanıkların vakit geçirmeksizin başvurmasını öngörür. Gecikme, vasiyetnamenin geçerliliği bakımından uyuşmazlığa neden olabilir.

Sonuç

Sözlü vasiyetname, yalnızca olağanüstü şartlarda kullanılabilen geçici ve istisnai bir yöntemdir. Mirasbırakanın son arzularını iki uygun tanığa açıklaması, tanıkların beyanı derhâl belgeletmesi ve olağan vasiyetname yapma imkânının bulunmaması gerekir.

 

Hukuki Bilgilendirme Notu: Sözlü vasiyetnamenin geçerliliği, olağanüstü durumun niteliğine ve tanıkların kanundaki işlemleri zamanında yerine getirmesine göre değerlendirilir. Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş veya avukatlık hizmeti niteliğinde değildir.