Türkiye’de Evlilik Yaşı Kaçtır? 16 ve 17 Yaşında Evlenme İzni

Türkiye’de Yasal Evlilik Yaşı Kaçtır?

Türkiye’de kadın ve erkek için evlenme yaşı aynıdır.

• 18 yaşını dolduran kişi, başka bir kişinin iznine ihtiyaç duymadan evlenebilir.

• 17 yaşını dolduran kişi, yasal temsilcisinin izniyle evlenebilir.

• 16 yaşını dolduran kişi, ancak olağanüstü bir durum ve pek önemli bir sebep bulunması hâlinde hâkim kararıyla evlenebilir.

• 16 yaşını doldurmayan kişi, mahkeme kararıyla dahi evlenemez.

Türk Medeni Kanunu’nun 124. maddesi, kadın ve erkek ayrımı yapmadan olağan evlenme yaşını 17 olarak belirlemiş; 16 yaşını dolduranlar için yalnızca istisnai hâllerde hâkim iznine imkân tanımıştır.

18 Yaşını Dolduran Kişi Nasıl Evlenir?

18 yaşını dolduran ve ayırt etme gücüne sahip kişi, anne, baba, vasi veya başka bir makamın iznine ihtiyaç duymadan evlenebilir.

Kişinin vesayet altında bulunması veya evlenme ehliyetini etkileyen başka bir durumun mevcut olması hâlinde ise yasal temsilci ve sağlık şartları ayrıca değerlendirilir. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü, 18 yaşını doldurmuş ve vesayet altında olmayan kişilerin bağımsız olarak evlenebileceğini belirtmektedir.

17 Yaşında Evlenmek Mümkün müdür?

Evet. 17 yaşını doldurmuş kişi, yasal temsilcisinin izniyle evlenebilir.

Küçüğün anne ve babası velayet hakkını birlikte kullanıyorsa kural olarak her ikisinin de rızası aranır. Anne veya babadan biri ölmüşse sağ olan ebeveynin; boşanma sonrasında ise velayet kendisine verilmiş olan ebeveynin izni yeterli olabilir.

Küçük vesayet altındaysa vasi izni ve gerektiğinde vesayet makamına ilişkin belgeler sunulmalıdır. Rıza belgesi evlendirme memuru önünde imzalanabilir veya dışarıda imzalanmışsa imzanın yetkili makamca onaylanması gerekir.

Yasal Temsilci İzin Vermezse

Yasal temsilci haklı bir sebep olmaksızın evlenmeye izin vermiyorsa küçük, mahkemeye başvurabilir.

Türk Medeni Kanunu’nun 128. maddesine göre hâkim, yasal temsilciyi dinledikten sonra ret için haklı bir sebep bulunmadığı sonucuna ulaşırsa evlenmeye izin verebilir.

Bu başvuru, 16 yaşındaki kişinin olağanüstü evlenme izni talebinden farklıdır. Burada kişi 17 yaşını doldurmuştur; uyuşmazlık yasal temsilcinin izin vermemesinden kaynaklanmaktadır.

16 Yaşında Evlenmek Mümkün müdür?

16 yaşını dolduran kişi, yalnızca mahkeme kararıyla evlenebilir.

Hâkimin izin verebilmesi için kanunun aradığı iki şart birlikte bulunmalıdır:

1. Olağanüstü bir durum

2. Pek önemli bir sebep

Bu izin olağan bir uygulama değildir. 16 yaşını doldurmuş olmak tek başına yeterli olmaz. Hâkim, evliliğin küçüğün serbest iradesine ve menfaatine uygun olup olmadığını somut olayın koşullarına göre değerlendirir.

Kanunda olağanüstü durum ve pek önemli sebep için sınırlı bir örnek listesi bulunmamaktadır. Bu nedenle nişan yapılması, düğün hazırlığı, ailelerin anlaşması veya gebelik iddiası tek başına otomatik evlenme izni sonucunu doğurmaz.

Türk Medeni Kanunu, olanak bulunduğu ölçüde karar verilmeden önce anne, baba veya vasinin dinlenmesini öngörmektedir.

16 Yaşından Küçük Kişi Evlenebilir mi?

Hayır. 16 yaşını doldurmamış bir kişinin evlenmesine hâkim tarafından izin verilemez.

Kişinin mahkeme kararıyla ergin kılınması da tek başına evlenme ehliyeti kazandırmaz. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü, 15 yaşını doldurmuş küçük mahkemece ergin kılınsa dahi evlenmenin mümkün olmadığını açıklamaktadır.

Bu nedenle mahkeme kararıyla erginlik ile olağanüstü evlenme izni birbirinden farklı hukuki kurumlardır.

Olağanüstü Evlenme İzni Davası

Görevli Mahkeme

Olağanüstü evlenme izni talebinde görevli mahkeme aile mahkemesidir.

Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla inceleme yapar.

Evlenmeye izin verilmesi, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 382. maddesinde aile hukukuna ilişkin çekişmesiz yargı işleri arasında düzenlenmiştir. Bu nedenle klasik anlamda karşı tarafa yöneltilmiş bir dava bulunmaz.

Yetkili Mahkeme

Kanunda özel bir yetki kuralı bulunmadığı ölçüde talepte bulunan kişinin veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesi yetkilidir. Başvuru uygulamada küçüğün yerleşim yerindeki aile mahkemesine yapılabilir.

Başvuruda Hangi Belgeler Sunulur?

Somut olayın özelliklerine göre başvuruya şu belgeler eklenebilir:

• Evlenmeye izin talep dilekçesi,

• Kimlik ve nüfus kayıt örneği,

• Evlenilecek kişinin kimlik bilgileri,

• Olağanüstü durum ve önemli sebebi gösteren belgeler,

• Anne, baba veya vasinin görüşleri,

• Varsa sağlık ve sosyal durum belgeleri.

Mahkeme gerekli görürse küçüğü, yasal temsilcileri ve evlenilecek kişiyi dinleyebilir; sosyal inceleme veya ek belge isteyebilir.

Hâkim Neleri Değerlendirir?

Hâkim yalnızca ailelerin evliliğe rıza gösterip göstermediğine bakmaz.

İncelemede özellikle;

• Küçüğün ayırt etme gücü,

• Evlilik iradesinin özgür olup olmadığı,

• Baskı veya zorlama bulunup bulunmadığı,

• Olağanüstü durumun gerçekliği,

• Evlenmenin küçüğün menfaatine etkisi,

• Eğitim, sağlık ve sosyal koşullar

değerlendirilebilir.

Mahkeme izni bir şekil işlemi değildir. Kanuni şartların bulunmadığı kanaatine varılırsa talep reddedilebilir.

Evlenme İzni Verildikten Sonra Ne Yapılır?

Mahkemenin izin vermesi evliliği kendiliğinden kurmaz.

Kararın ardından evlendirme memurluğuna başvurulmalı ve diğer evlenme şartları tamamlanmalıdır. Evlenme dosyasında genel olarak;

• Evlenme beyannamesi,

• Sağlık raporu,

• Nüfus kayıt örneği veya evlenme ehliyet belgesi,

• Fotoğraf,

• Rıza belgesi veya mahkeme kararı

bulunmalıdır.

Evlendirme memuru kişinin evlenmeye ehil olmadığını veya yasal bir engel bulunduğunu tespit ederse başvuruyu reddeder.

Mahkeme İzni Diğer Evlenme Engellerini Kaldırır mı?

Hayır. Yaş nedeniyle izin verilmesi, diğer evlenme engellerini ortadan kaldırmaz.

Evlenilecek kişiler arasında;

• Yasak derecede hısımlık,

• Devam eden başka bir evlilik,

• Ayırt etme gücü eksikliği,

• Evlenmeye engel sağlık durumu

bulunmamalıdır. Evlenme başvurusu sırasında sağlık raporu ve nüfus kayıtları ayrıca incelenir.

Uygulamada Sık Yapılan Hatalar

• 17 yaşını dolduran kişinin izinsiz evlenebileceğini düşünmek,

• 16 yaşını doldurmanın hâkim izni için tek başına yeterli olduğunu sanmak,

• Anne ve babanın izninin 16 yaşında mahkeme kararının yerine geçtiğini düşünmek,

• Mahkemece ergin kılınan 15 yaşındaki kişinin evlenebileceğini sanmak,

• Mahkeme izni alındığında evliliğin otomatik olarak kurulduğunu düşünmek,

• Yaş izninin hısımlık veya mevcut evlilik gibi diğer engelleri kaldırdığını kabul etmek.

Başlıca Mevzuat

• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 124–128

• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 382–385

• 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun

• Evlendirme Yönetmeliği

Hukuki Bilgilendirme Notu

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık veya belirli bir başvuruya ilişkin mütalaa niteliğinde değildir. Evlenme izni, küçüğün yaşı, özgür iradesi, sosyal koşulları ve somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir. Yalnızca bu içeriğe dayanılarak başvuru yapılmamalı; kişisel hukuki durum bir avukat tarafından incelenmelidir.