Vasiyetname Nedir? Türleri ve Geçerlilik Şartları

Vasiyetname, bir kişinin ölümünden sonra malvarlığı hakkında sonuç doğurmasını istediği iradesini kanunda öngörülen şekillerden biriyle açıklamasıdır. Vasiyetnameyle mirasçı atanabilir, belirli bir mal veya para bırakılabilir ya da mirasın paylaşılmasına ilişkin kurallar belirlenebilir. Geçerlilik için vasiyet yapanın gerekli ehliyete sahip olması ve resmî, el yazılı veya sözlü vasiyetname şartlarına uyması gerekir.

İlgili Kanun Maddeleri

• TMK m. 502: Vasiyet yapma ehliyeti

• TMK m. 504: İrade sakatlıklarının etkisi

• TMK m. 531: Vasiyetnamenin türleri

• TMK m. 532-537: Resmî vasiyetname

• TMK m. 538: El yazılı vasiyetname

• TMK m. 539-541: Sözlü vasiyetname

• TMK m. 542-544: Vasiyetnameden dönme

• TMK m. 557: İptal sebepleri

Kimler Vasiyetname Yapabilir?

TMK m. 502’ye göre vasiyetname yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip olmak ve on beş yaşını doldurmuş bulunmak gerekir. Kişinin yaptığı işlemin anlamını ve sonuçlarını değerlendirebilmesi zorunludur.

Yaşlılık veya hastalık tek başına vasiyetname yapma ehliyetini ortadan kaldırmaz. Önemli olan, kişinin vasiyetnameyi düzenlediği anda ayırt etme gücüne sahip olup olmadığıdır.

Vasiyetname Türleri Nelerdir?

TMK m. 531 uyarınca vasiyetname üç şekilde düzenlenebilir:

1. Resmî vasiyetname

2. El yazılı vasiyetname

3. Sözlü vasiyetname

Her türün kendine özgü şartları vardır. Kanundaki şekil kurallarına uyulmaması vasiyetnamenin iptaline neden olabilir.

Resmî Vasiyetname Nasıl Yapılır?

TMK m. 532’ye göre resmî vasiyetname, iki tanığın katılmasıyla resmî memur tarafından düzenlenir. Resmî memur; sulh hâkimi, noter veya kanunla yetkilendirilmiş başka bir görevli olabilir.

Mirasbırakan son arzularını resmî memura bildirir. Düzenlenen metni okur ve imzalar. Ardından vasiyetnamenin kendi son arzularını içerdiğini tanıkların önünde açıklar. Tanıklar da beyanın önlerinde yapıldığını ve kişiyi tasarrufa ehil gördüklerini belirterek belgeyi imzalar.

TMK m. 536’da görevli ve tanık olamayacak kişiler düzenlenmiştir. Bu nedenle tanıkların yakın hısımlardan seçilmemesi önemlidir.

Örnek

Bir kişi dairesini ölümünden sonra yeğenine bırakmak istiyorsa noterde iki uygun tanığın katılımıyla resmî vasiyetname düzenleyebilir. Dairenin açıkça tanımlanması uyuşmazlık riskini azaltır.

El Yazılı Vasiyetname Geçerli midir?

Evet. TMK m. 538’e göre el yazılı vasiyetnamenin başından sonuna kadar vasiyet yapanın kendi el yazısıyla yazılması, yıl, ay ve gün belirtilerek tarihlenmesi ve imzalanması gerekir.

Bilgisayarda yazılan, başka bir kişiye yazdırılan veya yalnızca imzası el yazısıyla atılan belge bu şartları taşımaz.

Örnek

“Ankara’daki dairemi kızım Ayşe’ye bırakıyorum” şeklindeki metin baştan sona vasiyet yapan tarafından yazılmış, tarihlenmiş ve imzalanmışsa şeklen el yazılı vasiyetname olabilir. Ancak saklı pay kuralları ayrıca değerlendirilir.

El yazılı vasiyetname saklanmak üzere notere, sulh hâkimine veya yetkili memura bırakılabilir. Bu işlem zorunlu değildir; ancak belgenin kaybolma riskini azaltır.

Sözlü Vasiyetname Hangi Durumlarda Yapılabilir?

Sözlü vasiyetname olağan bir yöntem değildir. TMK m. 539’a göre yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık veya savaş gibi olağanüstü sebepler yüzünden resmî ya da el yazılı vasiyetname yapılamıyorsa sözlü vasiyete başvurulabilir.

Mirasbırakan son arzularını iki tanığa anlatır ve bu beyanlara uygun bir vasiyetname düzenlemelerini ister. Tanıkların kanundaki usule göre gecikmeden mahkemeye başvurması gerekir.

Olağanüstü durum sona erdikten sonra diğer şekillerde vasiyetname yapma imkânı doğar ve bu tarihten itibaren bir ay geçerse sözlü vasiyetname hükümden düşer.

Vasiyetname Değiştirilebilir mi?

Vasiyetname ölümden önce değiştirilebilir veya geri alınabilir. Yeni bir vasiyetname düzenlenmesi, belgenin yok edilmesi ya da vasiyet edilen mal üzerinde vasiyetle bağdaşmayan bir işlem yapılması dönme sonucu doğurabilir.

Birden fazla vasiyetname varsa tarihleri ve içeriklerinin birbiriyle uyumu birlikte değerlendirilir.

Vasiyetname Hangi Hâllerde İptal Edilebilir?

TMK m. 557’ye göre iptal özellikle şu hâllerde istenebilir:

• Vasiyet yapanın tasarruf ehliyetinin bulunmaması

• İşlemin yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama sonucunda yapılması

• İçeriğin veya koşulların hukuka ya da ahlaka aykırı olması

• Kanundaki şekil şartlarına uyulmaması

Saklı payın ihlal edilmesi ise her zaman vasiyetnamenin bütünüyle geçersiz olduğu anlamına gelmez. Bu durumda tenkis talebi gündeme gelebilir.

Sık Sorulan Sorular

Vasiyetnamenin noterde yapılması zorunlu mudur?

Hayır. Kanundaki şartları taşıyan el yazılı vasiyetname de geçerli olabilir.

Vasiyetnameyle bütün malvarlığı tek kişiye bırakılabilir mi?

Böyle bir düzenleme yapılabilir; ancak saklı paylı mirasçıların hakları varsa tenkis istenebilir.

Eşler ortak vasiyetname yapabilir mi?

Her kişi ölüme bağlı iradesini kanundaki şartlara uygun şekilde ayrı açıklamalıdır. Karşılıklı ve bağlayıcı düzenleme için miras sözleşmesi değerlendirilmelidir.

Sonuç

Vasiyetnamenin geçerliliği, iradenin kanunda öngörülen biçimde açıklanmasına bağlıdır. Yaş ve ayırt etme gücü şartlarının yanında seçilen vasiyetname türüne ilişkin kurallara eksiksiz uyulmalıdır. Malın açıkça tanımlanması, uygun tanıkların seçilmesi ve saklı payların gözetilmesi ileride çıkabilecek uyuşmazlıkları azaltabilir.

 

Hukuki Bilgilendirme Notu: Vasiyetnamenin geçerliliği, belgenin düzenlenme biçimine ve somut olayın şartlarına göre değerlendirilir. Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş veya avukatlık hizmeti niteliğinde değildir.