Vasiyetnamenin İptali Davası

Vasiyetnamenin iptali davası; vasiyetnamenin ehliyetsizlik, irade sakatlığı, hukuka veya ahlaka aykırı içerik ya da şekil eksikliği nedeniyle geçersiz hâle getirilmesi amacıyla açılır. Dava, vasiyetnamenin tamamına veya yalnızca belirli hükümlerine yönelik olabilir. Saklı payın ihlal edilmesi ise kural olarak iptal değil, tenkis davasının konusudur.

İlgili Kanun Maddeleri

• TMK m. 504: İrade sakatlıkları

• TMK m. 536: Vasiyetnamenin düzenlenmesine katılma yasağı

• TMK m. 557: İptal sebepleri

• TMK m. 558: İptal davasını açabilecek kişiler ve iptalin kapsamı

• TMK m. 559: İptal davasında süreler

• TMK m. 576: Yetkili mahkeme

Vasiyetnamenin İptal Sebepleri Nelerdir?

TMK m. 557’ye göre ölüme bağlı tasarrufun iptali dört temel sebeple istenebilir.

Vasiyetname yapma ehliyetinin bulunmaması

Mirasbırakan vasiyetnameyi düzenlediği sırada ayırt etme gücüne sahip değilse veya vasiyetname yapma yaşını doldurmamışsa iptal talep edilebilir.

Yaşlılık veya hastalık tek başına yeterli değildir. Önemli olan, vasiyetnamenin düzenlendiği andaki zihinsel durumdur.

Yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama

Vasiyetname mirasbırakanın gerçek ve serbest iradesini yansıtmıyorsa iptal gündeme gelebilir.

Örneğin mirasbırakanın gerçeğe aykırı bilgilerle yönlendirilmesi, tehdit edilmesi veya baskı altında vasiyetname düzenlemesi irade sakatlığı oluşturabilir.

Hukuka veya ahlaka aykırı içerik

Vasiyetnamenin içeriği, bağlandığı koşul veya yükleme hukuka ya da ahlaka aykırıysa ilgili hükmün iptali istenebilir.

Şekil şartlarına uyulmaması

Resmî, el yazılı ve sözlü vasiyetnameler farklı şekil şartlarına bağlıdır.

Örneğin el yazılı vasiyetnamenin baştan sona mirasbırakan tarafından yazılmaması, tam tarih veya imzanın bulunmaması iptal sebebi olabilir.

İptal Davasını Kimler Açabilir?

TMK m. 558’e göre iptal davası, tasarrufun iptal edilmesinde menfaati bulunan:

• Yasal mirasçı,

• Atanmış mirasçı,

• Vasiyet alacaklısı

tarafından açılabilir.

Davacının yalnızca mirasbırakanın yakını olması yeterli değildir. Vasiyetnamenin iptal edilmesi sonucunda miras veya vasiyet hakkı elde edecek ya da mevcut hakkı artacak olmalıdır.

Dava, vasiyetnameyle hak sahibi yapılan kişilere karşı açılır.

Vasiyetnamenin Tamamı mı İptal Edilir?

İptal davası vasiyetnamenin tamamına veya yalnızca belirli bir bölümüne yönelik olabilir.

Sakatlık yalnızca bir kazandırmayla ilgiliyse ve bu bölüm diğer hükümlerden ayrılabiliyorsa yalnızca ilgili tasarruf iptal edilebilir.

Vasiyetnamenin düzenlenmesine katılması yasak olan bir kişiye veya onun kanunda belirtilen yakınlarına kazandırmada bulunulmuşsa kural olarak bütün vasiyetname değil, yalnızca yasaklı kazandırma iptal edilir.

İptal Davası Hangi Sürede Açılır?

TMK m. 559’a göre dava hakkı:

• Davacının vasiyetnameyi, iptal sebebini ve hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten itibaren bir yıl,

• Her hâlde vasiyetnamenin açılma tarihinden itibaren iyi niyetli davalıya karşı on yıl,

• İyi niyetli olmayan davalıya karşı yirmi yıl

geçmekle sona erer.

Süreler hak düşürücü niteliktedir. Geçersizlik iddiasının def’i yoluyla ileri sürülmesine ilişkin kanuni imkân ise saklıdır.

Görevli ve Yetkili Mahkeme Hangisidir?

Vasiyetnamenin iptali davasında görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise TMK m. 576 gereğince mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir.

Vasiyet edilen taşınmazın başka bir şehirde bulunması, kural olarak yetkili mahkemeyi değiştirmez.

Vasiyetnamenin Açılması İptal Davasına Engel midir?

Hayır. Vasiyetnamenin sulh hukuk mahkemesinde açılması ve ilgililere okunması, belgenin geçerli olduğuna karar verildiği anlamına gelmez.

İptal sebebi bulunduğunu düşünen hak sahibi, kanuni süreler içinde dava açabilir.

İptal Davası ile Tenkis Davası Arasındaki Fark

İptal davasında vasiyetnamenin geçerliliği tartışılır. Tenkis davasında ise geçerli bir tasarrufun saklı payları ihlal eden bölümü azaltılır.

Örneğin mirasbırakanın bütün malvarlığını vasiyetnameyle bir arkadaşına bırakması, vasiyetnameyi kendiliğinden geçersiz kılmaz. Çocukların saklı payı ihlal edilmişse tenkis talebi gündeme gelir.

Sık Sorulan Sorular

Noterde yapılan vasiyetname iptal edilebilir mi?

Evet. Resmî vasiyetname de ehliyetsizlik, irade sakatlığı veya şekil eksikliği gibi sebeplerle iptal davasına konu olabilir.

İptal davası mirasbırakan hayattayken açılabilir mi?

Hayır. Vasiyetname ölümden sonra hüküm doğurduğundan iptal davası mirasın açılmasından sonra gündeme gelir.

Vasiyetnamenin tamamının iptali zorunlu mudur?

Hayır. Şartları varsa yalnızca geçersizlikten etkilenen bölüm iptal edilebilir.

Sonuç

Vasiyetnamenin iptali için kanunda sayılan geçersizlik sebeplerinden birinin bulunması gerekir. Davayı, iptalde menfaati olan mirasçı veya vasiyet alacaklısı açabilir. Öğrenme tarihinden başlayan bir yıllık süre başta olmak üzere bütün hak düşürücü süreler dikkatle takip edilmelidir.

 

Hukuki Bilgilendirme Notu: Vasiyetnamenin iptali, belgenin düzenlenme şekline, mirasbırakanın durumuna ve dava sürelerine göre değerlendirilir. Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş veya avukatlık hizmeti niteliğinde değildir.