Yardım Nafakası Nedir? Şartları, Kimler Talep Edebilir ve Dava Süreci

Yardım Nafakası Nedir?

Yardım nafakası, aile bireyleri arasındaki dayanışma yükümlülüğünün hukuki bir yansımasıdır. Kişinin, kendi imkânlarıyla temel yaşam ihtiyaçlarını karşılayamayacak duruma düşmesi hâlinde, kanunda belirtilen yakın hısımlarından ekonomik destek talep edebilmesine imkân tanıyan bir nafaka türüdür. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 364 ve devamı maddelerinde düzenlenen yardım nafakası, boşanmadan bağımsız olarak da talep edilebilmekte olup yalnızca eşler arasında değil, belirli şartların varlığı hâlinde aile bireyleri arasında da uygulanabilmektedir.

Yardım nafakasının amacı, ekonomik açıdan zor durumda bulunan aile bireylerinin temel yaşam ihtiyaçlarının karşılanmasını sağlamak ve aile içi dayanışmayı hukuki güvence altına almaktır. Bu yönüyle yardım nafakası, yoksulluk nafakasından farklı bir hukuki niteliğe sahiptir.

Yardım Nafakasının Hukuki Dayanağı

Yardım nafakası, Türk Medeni Kanunu'nun 364. maddesinde düzenlenmiştir. Kanuna göre, yardım edilmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan altsoy, üstsoy ve kardeşler, kanunda öngörülen şartların gerçekleşmesi hâlinde birbirlerine nafaka vermekle yükümlü olabilir.

Mahkeme, yardım nafakasına karar verirken yalnızca nafaka talep eden kişinin ihtiyaçlarını değil, nafaka ödemesi istenen kişinin mali gücünü de dikkate alarak hakkaniyete uygun bir değerlendirme yapmaktadır.

Kimler Yardım Nafakası Talep Edebilir?

Yardım nafakası, kanunda belirtilen yakın hısımlar arasında talep edilebilir. Uygulamada en sık karşılaşılan durumlar şunlardır:

• Anne veya babanın ergin çocuğundan nafaka talep etmesi,

• Ergin çocuğun anne veya babasından nafaka talep etmesi,

• Eğitim hayatına devam eden ve ekonomik olarak kendi geçimini sağlayamayan çocukların ebeveynlerinden nafaka istemesi,

• Kanunda belirtilen şartların oluşması hâlinde kardeşler arasında yardım nafakası talep edilmesi.

Her uyuşmazlıkta akrabalık ilişkisinin yanı sıra tarafların ekonomik durumları ve somut olayın özellikleri ayrı ayrı değerlendirilmektedir.

Yardım Nafakası Hangi Şartlarda Talep Edilebilir?

Yardım nafakasına hükmedilebilmesi için öncelikle nafaka talep eden kişinin, yardım edilmediği takdirde temel yaşam ihtiyaçlarını karşılayamayacak duruma düşeceğinin ortaya konulması gerekir. Bunun yanında nafaka ödemesi talep edilen kişinin de kendi geçimini tehlikeye düşürmeden bu yükümlülüğü yerine getirebilecek mali güce sahip olması beklenir.

Mahkeme değerlendirme yaparken;

• Tarafların gelir düzeyini,

• Malvarlığını,

• Yaşam standartlarını,

• Sağlık durumlarını,

• Çalışma imkânlarını,

• Eğitim durumlarını,

• Bakmakla yükümlü oldukları kişileri

birlikte değerlendirerek karar vermektedir.

Üniversite Öğrencisi Çocuk Yardım Nafakası Talep Edebilir mi?

Uygulamada yardım nafakasına ilişkin en sık karşılaşılan davalardan biri, ergin olmasına rağmen eğitim hayatı devam eden çocukların açtığı davalardır. On sekiz yaşını dolduran çocuğun iştirak nafakası sona erse bile, üniversite veya mesleki eğitimine devam ediyor ve kendi geçimini sağlayamıyorsa, şartların oluşması hâlinde anne ve babasından yardım nafakası talep etmesi mümkündür.

Mahkeme bu tür davalarda öğrencinin eğitim durumu, gelir elde etme imkânı ve ebeveynlerin ekonomik gücünü birlikte değerlendirerek karar vermektedir.

Yardım Nafakası ile Yoksulluk Nafakası Arasındaki Fark Nedir?

Yardım nafakası ile yoksulluk nafakası uygulamada sıklıkla karıştırılmaktadır. Ancak bu iki kurum farklı hukuki sebeplere dayanmaktadır.

Yoksulluk nafakası, boşanmanın mali sonuçlarından biridir ve eski eşler arasında söz konusu olur. Yardım nafakası ise aile bireyleri arasındaki kanundan doğan bakım ve dayanışma yükümlülüğüne dayanır. Bu nedenle dava şartları, tarafları ve hukuki sonuçları birbirinden farklıdır.

Hukuki Destek Neden Önemlidir?

Yardım nafakası davalarında taraflar arasındaki akrabalık ilişkisinin, ekonomik ihtiyaçların ve mali gücün doğru şekilde ortaya konulması büyük önem taşımaktadır. Özellikle eğitimine devam eden çocuklar, yaşlı ebeveynler veya ekonomik olarak desteğe ihtiyaç duyan aile bireylerine ilişkin uyuşmazlıklarda delillerin eksiksiz hazırlanması ve hukuki taleplerin doğru şekilde ileri sürülmesi davanın sonucunu doğrudan etkileyebilir. Bu nedenle yardım nafakasına ilişkin davaların aile hukuku alanında deneyimli bir avukat tarafından yürütülmesi, hak kayıplarının önlenmesine önemli katkı sağlayacaktır.