Yurt Dışında Yapılan Evlilik Türkiye’de Nasıl Tescil Edilir?

Türk vatandaşının yabancı bir ülkede o ülkenin yetkili makamları önünde yaptığı evlilik, yabancı ülke hukukuna uygun biçimde kurulmuş ve Türk hukukunun temel evlenme kurallarına açıkça aykırı değilse Türkiye’de de geçerli kabul edilebilir. Ancak evliliğin Türk nüfus kayıtlarında görünmesi için ayrıca evlilik bildirimi ve tescil işlemi yapılmalıdır.

Tescil başvurusu, yurt dışında evliliğin yapıldığı yere en yakın Türk dış temsilciliğine veya Türkiye’de nüfus müdürlüğüne yapılabilir. Başvuruda kural olarak yabancı evlilik belgesi, kimlik belgeleri ve belgenin niteliğine göre apostil ya da konsolosluk tasdiki ile Türkçe tercüme aranır. Çok dilli uluslararası evlenme belgesi olan Formül B mevcutsa belge işlemleri daha kolay yürütülebilir.

Yurt Dışındaki Evlilik Türkiye’de Kendiliğinden Geçerli Olur mu?

Evliliğin hukuken geçerli olması ile Türk nüfus kütüğüne tescil edilmesi farklı işlemlerdir.

Türk vatandaşı, yabancı ülkede o ülkenin evlendirmeye yetkili belediyesi, nüfus makamı veya başka bir resmî mercii önünde evlenebilir. Evlilik, yapıldığı ülkenin hukukuna uygun olarak gerçekleştirilmiş ve Türk hukuk düzenine açıkça aykırı değilse Türkiye bakımından da hukuki sonuç doğurabilir. Bununla birlikte yabancı makam evlilik bilgisini Türk nüfus sistemine çoğu zaman doğrudan aktarmadığından, vatandaşın evlilik olayını Türk makamlarına bildirmesi gerekir.

Tescil yapılmadığı sürece kişinin Türk nüfus kaydında medeni hâli “bekâr” görünebilir. Bu durum kimlik, soyadı, çocukların nüfusa kaydı, aile cüzdanı, miras işlemleri ve evlilik yoluyla vatandaşlık başvurusu gibi alanlarda sorun çıkarabilir. Evlilik yoluyla Türk vatandaşlığına başvurulabilmesi için evliliğin Türk nüfus kütüklerine tescil edilmiş olması aranan koşullardan biridir.

Evliliğin Tanınması İçin Dava Açılması Gerekir mi?

Yabancı ülkenin yetkili evlendirme makamı önünde yapılan evliliğin nüfusa kaydedilmesi için kural olarak tanıma veya tenfiz davası açılmaz. Evlilik belgesi idari tescil işlemine dayanak oluşturur.

Bu durum, yabancı mahkemenin verdiği boşanma kararıyla karıştırılmamalıdır. Yabancı evlilik belgesinin tescili ile yabancı boşanma ilamının Türkiye’de hukuki sonuç doğurması farklı usullere tabidir.

Evlilik belgesinin gerçekliği, geçerliliği veya tarafların medeni hâli konusunda ciddi bir uyuşmazlık bulunması hâlinde ise nüfus müdürlüğü ya da dış temsilcilik ek belge isteyebilir veya uyuşmazlığın mahkeme yoluyla çözülmesi gerekebilir.

Evlilik Bildirimi Nereye Yapılır?

Yurt dışında yabancı makam önünde yapılan evlilik için iki temel başvuru yolu bulunmaktadır:

Türk dış temsilciliğine başvuru

Başvuru, kural olarak evliliğin yapıldığı yere en yakın Türk büyükelçiliği veya başkonsolosluğuna yapılabilir. Birçok dış temsilcilik başvurunun konsolosluk.gov.tr üzerinden alınacak randevuyla yapılmasını istemektedir. Bazı temsilcilikler posta yoluyla başvuruyu kabul ederken bazıları şahsen başvuru şartı aramaktadır. Bu nedenle ilgili temsilciliğin güncel bilgi notunun önceden kontrol edilmesi gerekir.

Türkiye’de nüfus müdürlüğüne başvuru

Evlilik yurt dışında yapılmış ancak dış temsilciliğe bildirilememişse yabancı makamdan alınan evlenme belgesiyle Türkiye’de nüfus müdürlüğüne başvurulabilir.

Türkiye’de yapılacak başvuruda yabancı evlenme belgesinin usulüne uygun biçimde onaylanmış aslı, gerekiyorsa noter onaylı Türkçe tercümesi ve dilekçe istenmektedir. Yabancı eşin kimlik bilgilerinin evlilik belgesinde eksik bulunması hâlinde doğum veya kimlik bilgilerini gösteren ek belgeler talep edilebilir.

Evlilik Bildirimi Kaç Gün İçinde Yapılmalıdır?

Yurt dışında yabancı makam önünde evlenen Türk vatandaşlarının evlilik olayını 30 gün içinde bildirmesi gerekir. Bildirimin süresinde yapılmaması hâlinde idari para cezası uygulanabilir.

Otuz günlük sürenin geçirilmesi, evliliğin artık hiçbir şekilde tescil edilemeyeceği anlamına gelmez. Geç bildirimle de tescil başvurusu yapılabilir; ancak gecikme nedeniyle idari yaptırım gündeme gelebilir.

İdari para cezasının miktarı yıllara göre değişebildiğinden başvuru tarihindeki güncel tutar dış temsilcilikten veya nüfus müdürlüğünden öğrenilmelidir.

Evlilik Tescili Başvurusunu Kim Yapabilir?

Eşlerin ikisi de Türk vatandaşıysa başvurunun çoğu dış temsilcilikte eşlerden biri tarafından yapılması yeterlidir.

Eşlerden biri yabancı uyrukluysa başvuru Türk vatandaşı eş tarafından gerçekleştirilebilir. Bazı dış temsilcilikler, yabancı eşin başvuruya katılmasını zorunlu tutmamakla birlikte pasaport, doğum belgesi ve kimlik bilgilerinin eksiksiz sunulmasını istemektedir.

Başka bir kişi aracılığıyla başvuru yapılacaksa temsil yetkisini açıkça gösteren vekâletname veya vesayet kararı talep edilebilir. Başvurunun şahsen mi, posta yoluyla mı yoksa vekil aracılığıyla mı yapılabileceği ilgili dış temsilciliğin uygulamasına göre değişebilir.

Evliliğin Tescili İçin Hangi Belgeler Gereklidir?

İstenen belgeler evliliğin yapıldığı ülkeye, eşlerin vatandaşlığına ve başvuru yerine göre değişebilmekle birlikte genel olarak şu belgeler talep edilmektedir:

• Yabancı makam tarafından düzenlenen evlenme belgesinin aslı,

• Çok dilli uluslararası evlenme belgesi varsa Formül B,

• Türk vatandaşı eşin geçerli kimlik kartı veya pasaportu,

• Yabancı eşin geçerli pasaportu veya kimlik belgesi,

• Yabancı eşe ait doğum belgesi,

• Evlilik bildirim dilekçesi,

• Belgenin niteliğine göre apostil veya konsolosluk tasdiki,

• Gerekliyse yeminli tercüman tarafından yapılmış Türkçe tercüme,

• Belgelerin fotokopileri,

• Adres beyanına ilişkin belgeler,

• Soyadı kullanımına ilişkin talep dilekçesi.

Yabancı eşe ait doğum belgesinde ad, soyadı, anne ve baba adı, doğum tarihi ve doğum yeri bilgilerinin bulunması istenebilir. Belgelerdeki bilgilerin pasaport ve evlilik belgesindeki bilgilerle uyumlu olması gerekir.

Her ülkenin belge sistemi farklı olduğundan genel listeye dayanarak işlem yapılmamalı; başvurulacak dış temsilciliğin güncel belge listesi ayrıca kontrol edilmelidir.

Formül B Nedir?

Formül B, çok dilli uluslararası evlenme kayıt örneğidir. Evliliğin tarihi, yeri ve eşlerin kimlik bilgilerini içeren resmî bir belgedir.

Formül B’nin Türkçeyi de içeren çok dilli biçimde düzenlenmesi, bazı ülkelerde ayrıca tercüme ihtiyacını ortadan kaldırabilir. Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler kapsamında düzenlenen belgelerde apostil veya başka bir tasdik aranmayabilir. Ancak belgenin düzenlendiği ülke ve başvurulan makamın uygulaması mutlaka kontrol edilmelidir.

Yabancı makam yalnızca ülkenin kendi dilinde standart evlilik belgesi düzenliyorsa belge için apostil veya dış temsilcilik tasdiki ve onaylı Türkçe tercüme gerekebilir.

Apostil Hangi Durumlarda Gereklidir?

Apostil, yabancı resmî belgedeki imza ve mührün gerçekliğini uluslararası kullanım bakımından onaylayan bir tasdik işlemidir.

Evlilik belgesinin düzenlendiği ülke Apostil Sözleşmesi’ne tarafsa, belgeye o ülkenin yetkili makamından apostil şerhi alınması gerekebilir. Apostil sonrasında belge Türkçeye çevrilerek tercüme işlemi yetkili makam tarafından onaylanır.

Apostil uygulamasının bulunmadığı ülkelerde ise belge, düzenlendiği ülkenin yetkili makamları ve Türk dış temsilciliği aracılığıyla tasdik edilebilir. Örneğin dış temsilcilik bilgi notlarında yerel evlilik belgesine apostil alınması ve Türkçe tercümesinin sunulması istenebilmektedir.

Formül B veya tasdikten muaf çok dilli belgeler bakımından apostil aranmayabilir. Bu nedenle işlemin belge türüne göre değerlendirilmesi gerekir.

Türkçe Tercüme Nasıl Yapılmalıdır?

Yabancı evlilik belgesi Türkçe değilse, kural olarak onaylı Türkçe tercümesi sunulmalıdır.

Tercüme;

• Türkiye’de yeminli tercüman tarafından yapılıp noter tarafından onaylanabilir,

• Dış temsilcilikte kayıtlı tercüman tarafından hazırlanıp temsilcilikçe tasdik edilebilir,

• İlgili ülke uygulamasına göre apostil veya başka bir resmî onayla geçerli hâle getirilebilir.

Basit, imzasız veya internet üzerinden hazırlanmış tercümeler resmî işlem için yeterli kabul edilmeyebilir. Belgelerdeki kişi adları, doğum yerleri ve tarihlerinin doğru çevrilmesi önemlidir.

Çok dilli Formül B belgesinde Türkçe alanlar yer alıyorsa ayrıca tercüme istenmeyebilir. Ancak yabancı eşin kimlik bilgilerinin eksik olması hâlinde doğum belgesi gibi ek belgelerin tercümesi yine gerekebilir.

Belgelerde Ad ve Soyadı Farklılığı Varsa Ne Yapılır?

Yabancı ülkede kullanılan alfabe, evlilik sonrasında alınan soyadı veya transliterasyon farklılıkları nedeniyle belgeler arasında uyumsuzluk bulunabilir.

Örneğin;

• Yabancı eşin pasaportundaki soyadı ile evlilik belgesindeki soyadı farklı olabilir,

• Anne ve baba adları belgelerden birinde bulunmayabilir,

• Türkçe karakterler yabancı belgede farklı yazılmış olabilir,

• Kadının evlilik öncesi ve sonrası soyadı birlikte kullanılmış olabilir.

Bu durumda nüfus müdürlüğü veya dış temsilcilik, kimlik bilgilerini doğrulamak için doğum belgesi, isim denklik belgesi, pasaport veya ilgili ülke makamından alınan başka belgeleri isteyebilir.

Bilgilerdeki fark basit bir yazım hatasından değil, hukuki bir isim değişikliğinden kaynaklanıyorsa isim değişikliğini gösteren resmî belgenin de apostilli veya onaylı tercümesiyle sunulması gerekebilir.

Evlilik Sonrası Soyadı Nasıl Nüfusa İşlenir?

Evliliğin tesciliyle birlikte eşlerin medeni hâli ve soyadı bilgileri Türk nüfus kayıtlarına işlenir.

Türk vatandaşı kadın, evlilik soyadıyla birlikte önceki soyadını da kullanmak istiyorsa bunu başvuru sırasında açıkça bildirmelidir. Bazı dış temsilcilikler bu talep için kadının şahsen başvurmasını veya ayrıca imzalı dilekçe sunmasını istemektedir.

Soyadı işlemi yapıldıktan sonra kimlik kartı, pasaport, banka kayıtları, tapu ve diğer resmî belgelerin güncellenmesi gerekebilir.

Uluslararası Aile Cüzdanı Verilir mi?

Evlilik tescil edildikten sonra şartları bulunuyorsa uluslararası aile cüzdanı düzenlenebilir. Uluslararası aile cüzdanı, eş ve çocuklara ait kimlik bilgilerini içeren çok dilli resmî bir belgedir.

Aile cüzdanının düzenlenme yöntemi ve ücreti başvuru yapılan dış temsilciliğe göre değişebilir. Bazı temsilcilikler evlilik tesciliyle birlikte aile cüzdanı başvurusunu da kabul etmektedir.

Aile cüzdanı evliliğin tek geçerlilik şartı değildir. Temel olan evliliğin nüfus kütüğüne tescil edilmiş olmasıdır.

Evlilik Tescil Edilmezse Ne Gibi Sorunlar Doğabilir?

Yabancı evliliğin Türk nüfusuna işlenmemesi şu sorunlara yol açabilir:

• Türk nüfus kaydında medeni hâlin yanlış görünmesi,

• Yeni kimlik ve pasaport düzenlenememesi,

• Evlilik soyadının kayda geçirilememesi,

• Ortak çocuğun doğum tescilinde ek belge istenmesi,

• Evlilik yoluyla vatandaşlık başvurusunun yapılamaması,

• Mirasçılık ve aile bağlarının belgelenmesinde güçlük,

• Sağlık, sosyal güvenlik ve aile birleşimi işlemlerinde uyumsuzluk,

• Daha sonra gerçekleşen boşanma veya ölüm olayının kayda geçirilememesi.

Özellikle yabancı eşten doğan çocuğun Türk nüfusuna kaydı sırasında anne ve babanın evlilik kaydı görünmüyorsa önce evlilik tescilinin tamamlanması istenebilir.

Yabancı Eş Evlilikle Otomatik Olarak Türk Vatandaşı Olur mu?

Hayır. Türk vatandaşıyla evlenmek, yabancı eşe otomatik olarak Türk vatandaşlığı kazandırmaz.

Evlilik yoluyla vatandaşlık ayrı bir başvuru sürecidir. Başvuru bakımından evliliğin belirli bir süredir devam etmesi, aile birliği içinde yaşama ve kamu düzeni yönünden engel bulunmaması gibi ayrıca incelenen koşullar vardır. Evliliğin Türk nüfus kütüklerine tescil edilmiş olması da başvuru için gereklidir.

Evliliğin tescil edilmesi, yalnızca evlilik olayının Türk nüfus sistemine işlenmesini sağlar; tek başına vatandaşlık hakkı doğurmaz.

Hangi Evlilikler Türkiye’de Tescil Edilmeyebilir?

Yabancı ülkede yapılan evlilik, Türk hukukunun temel evlenme kurallarına ve kamu düzenine açıkça aykırıysa tescil edilmeyebilir.

Örneğin kişinin Türk nüfus kayıtlarına göre hâlen başka biriyle evli görünmesi, evlenme ehliyetiyle ilgili ağır bir engel bulunması veya yabancı ülkede kurulan ilişkinin Türk hukukunda evlilik olarak tanınmaması tescil sorununa yol açabilir.

Dış temsilciliklerin güncel bilgilendirmelerinde aynı cinsiyetten kişiler arasında yabancı makamlar önünde kurulan evlilik veya hayat birlikteliklerinin Türk nüfus kütüğüne evlilik olarak tescil edilmediği belirtilmektedir.

Tescil talebi reddedilirse ret işleminin gerekçesi yazılı olarak istenmeli; idari başvuru veya dava yolu somut kararın niteliğine göre değerlendirilmelidir.

Evlilik Belgesi Kaybolmuşsa Ne Yapılabilir?

Evlilik belgesi kaybolmuşsa evliliğin yapıldığı ülkenin yetkili nüfus, belediye veya medeni hâl makamından yeni bir kayıt örneği alınmalıdır.

Belgenin basit fotokopisi çoğu durumda tescil için yeterli olmayabilir. Yeni belgenin aslı veya doğrulanabilir resmî örneği temin edilmeli; gerekiyorsa apostil ve tercüme işlemleri tamamlanmalıdır.

Evliliğin yapıldığı ülke Formül B düzenliyorsa çok dilli evlenme kayıt örneği talep edilmesi işlemi kolaylaştırabilir.

Tescilden Sonra Kayıt Nasıl Kontrol Edilir?

Başvuru tamamlandıktan sonra medeni hâl ve aile bilgileri e-Devlet üzerinden alınan nüfus kayıt örneğiyle kontrol edilebilir.

Kayıtta;

• Evlilik tarihi,

• Eşin kimlik bilgileri,

• Soyadı,

• Evliliğin yapıldığı yer,

• Yabancı eşin doğum bilgileri

yanlış veya eksik görünüyorsa dış temsilcilik ya da nüfus müdürlüğüne başvurularak düzeltme istenebilir.

Basit maddi hatalar idari yoldan düzeltilebilirken, kaydın dayanağı veya kişinin kimliği konusunda uyuşmazlık bulunması hâlinde mahkeme kararı gerekebilir.

 

Hukuki Bilgilendirme Notu: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Evlilik tescilinde istenecek belgeler; evliliğin yapıldığı ülkeye, eşlerin vatandaşlığına, belgenin türüne ve başvurulan dış temsilciliğin güncel uygulamasına göre değişebilir. Apostil, tercüme ve randevu koşulları işlem öncesinde ilgili dış temsilcilik veya nüfus müdürlüğünden teyit edilmelidir. Metin, somut olay bakımından hukuki görüş veya avukatlık hizmeti niteliğinde değildir.